Ο Νόλαν αλλάζει τον Όμηρο και η κυβέρνηση αναλαμβάνει την προβολή του

Η νέα κινηματογραφική εκδοχή της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν προβάλλεται ως μια μεγαλειώδης υπερπαραγωγή για τις αίθουσες IMAX. Για πανεπιστημιακούς και μελετητές της κλασικής φιλολογίας, ωστόσο, η εντυπωσιακή εικόνα δεν αρκεί για να καλύψει τις σοβαρές αποκλίσεις από το ομηρικό έργο.

Οι ενστάσεις επικεντρώνονται στη μετατροπή του έπους σε θέαμα με στοιχεία σύγχρονης κινηματογραφικής φαντασίας, στις παρεμβάσεις στους χαρακτήρες και στην απομάκρυνση από τον ιστορικό, φιλοσοφικό και πολιτιστικό πυρήνα του αρχικού κειμένου.

Η «Οδύσσεια» αποτελεί έργο θεμελιώδες για την ελληνική και την παγκόσμια γραμματεία. Η ελεύθερη κινηματογραφική διασκευή είναι θεμιτή ως καλλιτεχνική επιλογή, η παρουσίασή της όμως ως πιστής ανάδειξης του ομηρικού κόσμου προκαλεί αντιδράσεις όταν αλλοιώνονται βασικά πρόσωπα, συμβολισμοί και νοήματα.

Ο Μητσοτάκης ανέλαβε την προβολή της παραγωγής

Πριν ακόμη ολοκληρωθεί η δημόσια συζήτηση για την ιστορική και φιλολογική αξιοπιστία της ταινίας, το Μέγαρο Μαξίμου έσπευσε να την υποδεχθεί με διθυράμβους.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τη θεσμική συνάντηση των πολιτικών αρχηγών για την επέτειο αποκατάστασης της Δημοκρατίας, παρακολούθησε την παραγωγή και λίγες ημέρες αργότερα συνομίλησε μέσω τηλεδιάσκεψης με τον Βρετανό σκηνοθέτη.

Κατά τη συνομιλία, ο πρωθυπουργός συνεχάρη τον Κρίστοφερ Νόλαν για τη μεταφορά του ομηρικού έπους στη μεγάλη οθόνη και τον ευχαρίστησε για την αναζωπύρωση του διεθνούς ενδιαφέροντος γύρω από τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό.

Υποστήριξε ακόμη ότι ανάλογες παραγωγές συνδέουν την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας με τη σύγχρονη δημιουργία, προβάλλοντας παράλληλα τη συμμετοχή ελληνικών τοποθεσιών στην κινηματογραφική παραγωγή.

Συγχαρητήρια χωρίς καμία αναφορά στις ιστορικές αλλοιώσεις

Η κυβερνητική στάση προκαλεί εύλογες αντιδράσεις, καθώς ο πρωθυπουργός απέφυγε οποιαδήποτε αναφορά στις σοβαρές ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί για την απόδοση του έργου, τις παρεμβάσεις στους ομηρικούς χαρακτήρες και τις επιλογές που απομακρύνουν την ταινία από το πολιτιστικό πλαίσιο της αρχαίας Ελλάδας.

Αντί να αντιμετωπίσει την «Οδύσσεια» ως εθνικό πολιτιστικό κεφάλαιο που απαιτεί σεβασμό και ιστορική ακρίβεια, επέλεξε να λειτουργήσει ως δημόσιος διαφημιστής μιας χολιγουντιανής παραγωγής.

Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει και η αναδιαμόρφωση εμβληματικών μορφών του έπους, όπως η Ωραία Ελένη, μέσα από σύγχρονες επιλογές διανομής που αντιμετωπίζονται από τους επικριτές της ταινίας ως αποκομμένες από το ιστορικό και μυθολογικό περιβάλλον του έργου.

Η ουσία του ζητήματος δεν βρίσκεται στην καταγωγή των ηθοποιών, αλλά στην απόφαση μιας παραγωγής να χρησιμοποιήσει την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά ως πρώτη ύλη, διατηρώντας τον τίτλο και το κύρος της, ενώ μεταβάλλει κατά βούληση τα χαρακτηριστικά που συγκροτούν την ταυτότητά της.

Η κυβέρνηση όφειλε να διατηρήσει θεσμική στάση απέναντι σε μια κινηματογραφική διασκευή που προκαλεί τόσο σοβαρές επιστημονικές αντιδράσεις. Αντί γι’ αυτό, προσέφερε πολιτική νομιμοποίηση και δωρεάν διεθνή προβολή σε μια παραγωγή που κατηγορείται ότι εμπορευματοποιεί και παραμορφώνει το ομηρικό έπος.

Η άκριτη αποθέωση του Κρίστοφερ Νόλαν από τον πρωθυπουργό δεν υπηρετεί την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Υπηρετεί μια επικοινωνιακή εικόνα, στην οποία η αρχαία Ελλάδα μετατρέπεται σε σκηνικό δημοσίων σχέσεων και η «Οδύσσεια» σε χολιγουντιανό προϊόν αποκομμένο από τις ιστορικές του ρίζες.