Η χθεσινή κινητοποίηση για τη δομή μεταναστών στους Αθανάτους δεν ήταν μια ακόμη διαμαρτυρία. Ήταν ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς την κυβέρνηση ότι οι τοπικές κοινωνίες δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο στις αποφάσεις της Αθήνας.

Υπάρχει κάτι βαθιά προβληματικό στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει η κεντρική εξουσία τις τοπικές κοινωνίες. Τις θυμάται όταν χρειάζεται τη στήριξή τους, επικαλείται τη συμμετοχή τους όταν θέλει να μιλήσει για διάλογο, αλλά όταν οι κάτοικοι διαφωνούν με έναν κυβερνητικό σχεδιασμό, ξαφνικά η φωνή τους μοιάζει να χάνεται στους διαδρόμους των υπουργείων.

Αυτό ακριβώς αναδεικνύει η χθεσινή συγκέντρωση των κατοίκων του Ηρακλείου ενάντια στη δημιουργία δομής μεταναστών στις πρώην αποθήκες Σκουλούδη, στους Αθανάτους.

Οι άνθρωποι που συγκεντρώθηκαν δεν εμφανίστηκαν από το πουθενά. Εδώ και μήνες εκφράζουν τις αντιρρήσεις τους, διατυπώνουν προβληματισμούς, ζητούν να επανεξεταστεί η χωροθέτηση και καταθέτουν εναλλακτικές προτάσεις. Δεν πρόκειται για μια στιγμιαία αντίδραση ούτε για μια διαμαρτυρία της τελευταίας στιγμής. Είναι μια σταθερή θέση που επαναλαμβάνεται εδώ και πέντε μήνες.

Και το ερώτημα είναι απλό: Πόσες φορές πρέπει να βγουν οι κάτοικοι στον δρόμο για να καταλάβει η κυβέρνηση ότι δεν συναινούν;

Η πολιτεία ασφαλώς έχει την ευθύνη να διαχειριστεί το μεταναστευτικό. Έχει υποχρέωση να οργανώσει τις αναγκαίες υποδομές και να εξασφαλίσει ανθρώπινες συνθήκες φιλοξενίας και καταγραφής. Αυτή η υποχρέωση, όμως, δεν της δίνει λευκή επιταγή να σχεδιάζει ερήμην των τοπικών κοινωνιών.

Γιατί η δημοκρατία δεν λειτουργεί με τη λογική «αποφασίζουμε στην Αθήνα και ενημερώνουμε στο Ηράκλειο». Ούτε ο διάλογος μπορεί να εξαντλείται σε μια τυπική διαδικασία, αφού πρώτα έχουν ληφθεί οι αποφάσεις.

Αν η κυβέρνηση θεωρεί ότι η συγκεκριμένη τοποθεσία είναι η κατάλληλη, οφείλει να το αποδείξει με στοιχεία, να απαντήσει στις αντιρρήσεις και να εξηγήσει γιατί απορρίπτει τις εναλλακτικές που προτείνουν οι κάτοικοι. Όχι να περιμένει ότι η κοινωνία θα κουραστεί να διαμαρτύρεται και στο τέλος θα αποδεχθεί το τετελεσμένο.

Και κάτι ακόμη: Η αντίθεση των κατοίκων στη συγκεκριμένη χωροθέτηση δεν πρέπει να συγχέεται με την άρνηση ανθρωπιάς απέναντι στους ανθρώπους που φτάνουν στην Κρήτη. Το ένα είναι ζήτημα διαχείρισης, σχεδιασμού και χωροθέτησης. Το άλλο είναι ζήτημα αξιοπρέπειας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν χρειάζεται να ακυρώνεται το ένα για να υπερασπιστεί κανείς το άλλο.

Η χθεσινή συγκέντρωση έστειλε ένα μήνυμα που δύσκολα μπορεί να παρερμηνευθεί: οι κάτοικοι θέλουν να έχουν λόγο για το μέλλον του τόπου τους. Δεν ζητούν να αποφασίζουν για τα πάντα. Ζητούν να μη θεωρούνται αόρατοι όταν οι αποφάσεις τούς αφορούν άμεσα.

Η κυβέρνηση μπορεί να έχει την εξουσία να αποφασίζει. Δεν έχει, όμως, το δικαίωμα να αντιμετωπίζει τη διαφωνία ως ενόχληση και την κοινωνική αντίδραση ως θόρυβο που αργά ή γρήγορα θα σβήσει.

Γιατί, τελικά, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο πού θα δημιουργηθεί μια δομή. Είναι αν σε αυτόν τον τόπο η γνώμη των πολιτών εξακολουθεί να μετράει ή αν η συμμετοχή τους στη δημοκρατία περιορίζεται στο να χειροκροτούν τις αποφάσεις που άλλοι έχουν ήδη πάρει.

Και αν η κυβέρνηση δεν ακούει ούτε όταν οι κάτοικοι συγκεντρώνονται, διαμαρτύρονται και καταθέτουν προτάσεις, τότε ας μην μιλά για διάλογο. Ας πει απλώς ότι έχει αποφασίσει να προχωρήσει χωρίς αυτούς.