Ουγγαρία: Κατάργηση διατάξεων κατά ΛΟΑΤΚΙ+

Το ουγγρικό κοινοβούλιο ενέκρινε σήμερα με ευρεία πλειοψηφία την κατάργηση των αμφιλεγόμενων διατάξεων του νόμου του 2021 περί «προστασίας των παιδιών», ο οποίος είχε θεσπιστεί επί της θητείας του εθνικιστή πρώην πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν και είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ψηφοφορία, που διεξήχθη στην Βουλή της Βουδαπέστης, κατέληξε σε 139 ψήφους υπέρ και 51 κατά, σηματοδοτώντας την πρώτη ουσιαστική ανατροπή των περιορισμών που είχαν επιβληθεί στα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων από την εποχή της διακυβέρνησης Όρμπαν. Η εξέλιξη αυτή έρχεται λίγους μήνες αφότου ο φιλοευρωπαίος συντηρητικός πρωθυπουργός Πίτερ Μάγιαρ ανέλαβε τα καθήκοντά του τον περασμένο Μάιο, έπειτα από τη σαρωτική νίκη του κόμματός του Tisza στις εκλογές του Απριλίου, τερματίζοντας τη 16ετή παρουσία του Όρμπαν στην εξουσία.

Ο νέος νόμος, όπως εγκρίθηκε, δεν περιλαμβάνει πλέον τις απαγορεύσεις για την «απεικόνιση» ή την «προώθηση» της σεξουαλικής και έμφυλης ποικιλομορφίας σε περιεχόμενο προσβάσιμο σε ανήλικους. Αντ’ αυτού, εστιάζει στην προστασία των ατόμων κάτω των 18 ετών από υλικό που θα μπορούσε να «βλάψει σοβαρά τη σωματική, πνευματική, συναισθηματική ή ηθική ανάπτυξή τους», υιοθετώντας μια πιο γενική και λιγότερο στοχοποιητική προσέγγιση. Ο πρωθυπουργός Μάγιαρ δήλωσε ότι οι αλλαγές αυτές ευθυγραμμίζουν τη νομοθεσία της Ουγγαρίας με τους κανονισμούς και τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) είχε κρίνει ότι οι προηγούμενες ρυθμίσεις παραβίαζαν θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης. Παρά το γεγονός ότι ο Μάγιαρ δεν είχε αναφερθεί εκτενώς στα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ κατά την προεκλογική περίοδο, έχει υιοθετήσει πιο φιλική στάση και έχει εκφράσει την πρόθεσή του να επανεξετάσει πολιτικές της εποχής Όρμπαν.

Κατά την παρουσίαση των αλλαγών ενόψει της ψηφοφορίας, ο Μάγιαρ τις περιέγραψε όχι ως αποκατάσταση δικαιωμάτων αλλά ως ενίσχυση των κανόνων προστασίας των παιδιών «ανεξαρτήτως σεξουαλικού προσανατολισμού». Το κυβερνών κόμμα Tisza, διαθέτοντας άνετη πλειοψηφία δύο τρίτων στο κοινοβούλιο, κατάφερε να εγκρίνει το νομοσχέδιο χωρίς την ανάγκη στήριξης από την αντιπολίτευση, γεγονός που υπογραμμίζει την πολιτική ισχύ του νέου πρωθυπουργού.

«Ομοφοβικό και τρανσφοβικό»

Η κυβέρνηση του Όρμπαν είχε σταδιακά περιορίσει τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στην Ουγγαρία, επικαλούμενη την «προστασία των παιδιών». Το 2020, απαγόρευσε τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου των διεμφυλικών ατόμων, ενώ το 2021 προχώρησε στην κατάθεση νομοσχεδίου που τροποποιούσε διάφορες διατάξεις με δηλωμένο στόχο την καταπολέμηση της παιδεραστίας. Η κίνηση αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση ακτιβιστών και ηγετών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίοι υποστήριξαν ότι το νομοσχέδιο στιγματίζει τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και εξισώνει τις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου με την παιδεραστία. Πέρυσι, η νομοθεσία τροποποιήθηκε περαιτέρω ώστε να αποτελέσει τη βάση για την απαγόρευση των ετήσιων πορειών υπερηφάνειας (Pride).

Τον Απρίλιο, το ανώτατο δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), εξέδωσε απόφαση σύμφωνα με την οποία ο νόμος του 2021 παραβίαζε «την ίδια την ταυτότητα» της Ένωσης, θέτοντας τις βάσεις για την σημερινή κατάργηση των σχετικών διατάξεων. Οι αλλαγές που ψηφίστηκαν απαλείφουν από τον νόμο τις «ομοφοβικές και τρανσφοβικές διατάξεις», σε συμμόρφωση με την απόφαση του ΔΕΕ, όπως δήλωσε ο Τάμας Ντόμπος, ακτιβιστής για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ.

«Ακόμα πολλά να γίνουν»

Παρά τη θετική εξέλιξη, ο Τάμας Ντόμπος επισημαίνει ότι «ακόμη υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν». Όπως εξηγεί, «ακόμη κι αν ο μοναδικός σκοπός της κυβέρνησης είναι να αποκαταστήσει το νομικό στάτους κβο που ίσχυε πριν από το 2020, υπάρχουν ακόμη πολλοί άλλοι νόμοι που πρέπει να τροποποιηθούν… και δεν γνωρίζουμε αν η κυβέρνηση εργάζεται πάνω σε αυτό». Μεταξύ αυτών των νόμων περιλαμβάνονται διατάξεις που εμποδίζουν τη νομική αναγνώριση για διεμφυλικά άτομα και την υιοθεσία παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια. Η μη κυβερνητική οργάνωση Παρατηρητήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει επισημάνει ότι «άλλες μεροληπτικές διατάξεις» στον ουγγρικό νόμο αφέθηκαν άθικτες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις.