Ουκρανία: Η ρωσική απειλή, τα drones και το νέο δίλημμα της Ευρώπης απέναντι στον Πούτιν

Οι εξελίξεις στο ουκρανικό μέτωπο επιταχύνονται, την ώρα που η πιθανή συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν για παράταση της εκεχειρίας στη Μέση Ανατολή δημιουργεί νέα δεδομένα και σε άλλα γεωπολιτικά πεδία. Η διεθνής ισορροπία παραμένει εύθραυστη, καθώς οι κινήσεις της Ουάσιγκτον, της Μόσχας και των ευρωπαϊκών πρωτευουσών δείχνουν ότι η σύγκρουση στην Ουκρανία εισέρχεται σε νέα, πιο σύνθετη φάση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο εσωτερικό του Κρεμλίνου διεξάγονται συζητήσεις για το αν η Ρωσία πρέπει να προχωρήσει σε νέο γύρο υποχρεωτικής επιστράτευσης εφέδρων. Το ενδεχόμενο αυτό συνδέεται με τις υψηλές απώλειες στο ουκρανικό πεδίο, αλλά και με την ανάγκη ενίσχυσης της ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας κατά δεκάδες χιλιάδες άνδρες.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι το Κίεβο λαμβάνει εσωτερικές ρωσικές πληροφορίες για προετοιμασίες πρόσθετης κινητοποίησης. Όπως ανέφερε, στόχος της Μόσχας είναι να αντισταθμίσει τις απώλειες και να αυξήσει τη δύναμη που διατηρεί στην Ουκρανία.

Ο Ζελένσκι έκανε επίσης λόγο για περαιτέρω εντατικοποίηση των ρωσικών προσπαθειών κινητοποίησης. Παραμένει, όμως, ασαφές αν αναφέρεται στη συνέχιση της εθελοντικής στρατολόγησης, στις συγκαλυμμένες μορφές κινητοποίησης ή σε διαδικασίες καταγραφής και επεξεργασίας των Ρώσων εφέδρων.

Το Κρεμλίνο επιμένει στα συμβόλαια στρατολόγησης

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν φαίνεται προς το παρόν να παραμένει προσηλωμένος στη στρατολόγηση μέσω συμβολαίων. Στις 25 Μαΐου υπέγραψε διάταγμα που προβλέπει διαγραφή χρεών έως και 10 εκατομμυρίων ρουβλίων για νέους στρατολογημένους και τις συζύγους τους, εφόσον υπέγραψαν συμβόλαιο διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας μετά την 1η Μαΐου.

Η Μόσχα εξακολουθεί να θεωρεί την αριθμητική υπεροχή ένα από τα βασικά της πλεονεκτήματα απέναντι στην Ουκρανία. Η εικόνα στο πεδίο, όμως, δείχνει ότι αυτό το πλεονέκτημα περιορίζεται από την ουκρανική τακτική υπεροχή στα drones και από τις επιχειρήσεις πλήγματος μέσης εμβέλειας.

Οι ουκρανικές δυνατότητες σε μη επανδρωμένα συστήματα έχουν προκαλέσει δυσανάλογα υψηλές απώλειες σε προσωπικό και εξοπλισμό των ρωσικών δυνάμεων. Έτσι, η ρωσική προσπάθεια να πιέσει με μάζα στρατευμάτων συναντά ένα πεδίο μάχης όπου η τεχνολογία, η ταχύτητα εντοπισμού και τα φθηνά συστήματα κρούσης έχουν μεταβάλει τους όρους της σύγκρουσης.

Αμερικανοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Ρωσία έχει βαλτώσει στο ουκρανικό μέτωπο, ενώ παράλληλα κλιμακώνει τα μαζικά πλήγματα κατά του Κιέβου. Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ενισχύεται η ανησυχία ότι ο Πούτιν μπορεί να επιχειρήσει αναδιαμόρφωση του πεδίου, αυξάνοντας την πίεση προς την Ευρώπη και δοκιμάζοντας τα όρια της Δύσης.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η ρωσική πλευρά έχει υιοθετήσει σκληρότερη ρητορική απέναντι στα κράτη της Βαλτικής. Έχει απειλήσει με πλήγματα κατά «κέντρων λήψης αποφάσεων» στη Λετονία, κατηγορώντας τη χώρα ότι φιλοξενεί Ουκρανούς χειριστές drones, ισχυρισμό που οι λετονικές αρχές έχουν απορρίψει.

Στη Λιθουανία, οι σειρήνες αεροπορικής επιδρομής ήχησαν την προηγούμενη εβδομάδα, οδηγώντας την κυβέρνηση σε καταφύγιο, όταν ύποπτα ρωσικά drones πλησίασαν τον εναέριο χώρο της χώρας από τη Λευκορωσία.

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας δημοσίευσε επίσης διευθύνσεις εταιρειών που φέρονται να συνεργάζονται με την Ουκρανία στην παραγωγή drones σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες. Η Μόσχα προειδοποίησε για «απρόβλεπτες συνέπειες» και «οξεία κλιμάκωση» εάν συνεχιστεί η στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο.

Η Ευρώπη μπροστά στο δίλημμα επαφών με τη Μόσχα

Οι φόβοι για πιθανή επέκταση της σύγκρουσης στην Ευρώπη δεν είναι νέοι. Οι πρόσφατες εξελίξεις, όμως, τους καθιστούν πιο πιεστικούς. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας προειδοποιούν ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επιχειρήσει να δοκιμάσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ, στοχοποιώντας μία χώρα της Βαλτικής, σουηδικά ή δανικά νησιά στη Βαλτική Θάλασσα ή συμμαχικά εδάφη στην Αρκτική.

Ο Σουηδός υπουργός Άμυνας, Παλ Γιόνσον, έχει επισημάνει ότι το περιβάλλον ασφαλείας στην Ευρώπη έχει επιδεινωθεί τα τελευταία δύο χρόνια. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ρωσική πλευρά εμφανίζει μεγαλύτερη διάθεση ανάληψης επιχειρησιακού ρίσκου σε υβριδικές επιχειρήσεις, με στοιχεία που φθάνουν ακόμη και σε κινητικές ενέργειες.

Η Στοκχόλμη, όπως και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, θεωρεί πλέον κρίσιμη την ενίσχυση της αποτρεπτικής και αμυντικής ικανότητας απέναντι στη Ρωσία. Η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική προσοχή μοιράζεται ανάμεσα στη Μέση Ανατολή, στον Ινδο-Ειρηνικό και στην Ουκρανία.

Παράλληλα, τα δεδομένα μπορεί να αλλάζουν και στο επίπεδο της διπλωματίας. Μέχρι πρόσφατα, η συζήτηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν αντιμετωπιζόταν σε πολλούς κύκλους των Βρυξελλών ως πολιτικά άχρηστη ή ακόμη και ως κίνηση υπονόμευσης της Ουκρανίας. Σήμερα, με τις παγκόσμιες εξελίξεις να κινούνται σε ασταθές έδαφος, η ιδέα επαναφοράς διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα επανέρχεται, έστω και χωρίς συντονισμένο πλαίσιο.

Η συζήτηση για πιθανές διαβουλεύσεις με στόχο το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία δεν έχει ακόμη αποκτήσει ενιαία μορφή. Ωστόσο, εμφανίζεται ολοένα πιο καθαρά σε υπουργικές συναντήσεις, σε ευρωπαϊκά γραφεία, σε διπλωματικά επιτελεία και, κυρίως, στον Λευκό Οίκο.

Το κρίσιμο ζήτημα για την Ευρώπη δεν περιορίζεται πλέον στο αν πρέπει να υπάρξει επαφή με τη Μόσχα. Το πραγματικό ερώτημα αφορά τον χρόνο, τον τρόπο, τους όρους και τις εγγυήσεις μιας τέτοιας επαναπροσέγγισης. Αυτό που πριν από έναν χρόνο αποτελούσε πολιτικό ταμπού, σήμερα μετατρέπεται σε δύσκολη, αλλά υπαρκτή, διπλωματική συζήτηση.

Η Ουκρανία, η Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη μπαίνουν σε φάση αυξημένων υπολογισμών. Το μέτωπο παραμένει αιματηρό, η Μόσχα αναζητά τρόπους να αναπληρώσει απώλειες, το Κίεβο στηρίζεται στην τεχνολογική του υπεροχή και η Δύση καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει μόνο με στρατιωτική ενίσχυση ή αν θα αρχίσει, παράλληλα, να σχεδιάζει και τη δύσκολη αρχιτεκτονική μιας μελλοντικής διαπ