ΠΑΣΟΚ: Παλιές συνταγές ως νέο σχέδιο για το χρέος

Σε μια περίοδο όπου η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους αποτελεί κεντρικό ζήτημα της οικονομικής πολιτικής, η αντιπολίτευση επιχειρεί να θέσει το δικό της πλαίσιο προτάσεων. Ωστόσο, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες θέσεις δεν προσφέρουν κάτι νέο, καθώς τα περισσότερα από τα προτεινόμενα μέτρα είτε έχουν ήδη θεσμοθετηθεί είτε βρίσκονται σε στάδιο εφαρμογής, ενώ ορισμένα εξ αυτών έρχονται σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Η προστασία της πρώτης κατοικίας και ο εξωδικαστικός μηχανισμός

Ένα από τα βασικά σημεία της αντιπολίτευσης αφορά την προστασία της κύριας κατοικίας των δανειοληπτών. Η κυβέρνηση απαντά ότι το μέτρο αυτό έχει ήδη ενεργοποιηθεί και τίθεται σε πλήρη εφαρμογή από τις 21 Σεπτεμβρίου. Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, οι οφειλέτες έχουν τη δυνατότητα να προστατεύσουν το ακίνητό τους, αποπληρώνοντας την οφειλή τους σε σταδιακές δόσεις, με αυτοματοποιημένη και αντικειμενική διαδικασία, χωρίς την ανάγκη προσφυγής στα δικαστήρια. Συνεπώς, αυτό που παρουσιάζεται ως νέα λύση αποτελεί ήδη νόμο του κράτους.

Σχετικά με το αίτημα για επαναφορά των 120 δόσεων, επισημαίνεται ότι το υφιστάμενο πλαίσιο προβλέπει έως και 72 δόσεις για παλαιότερες οφειλές, ενώ μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού παρέχεται η δυνατότητα ρύθμισης έως και 240 δόσεων, συμπεριλαμβανομένων και των οφειλών προς το Δημόσιο. Έτσι, το αίτημα αυτό καλύπτεται ήδη από ένα ευρύτερο και πιο ευέλικτο πλέγμα ρυθμίσεων.

Η εξαγορά δανείων και το ζήτημα του ελβετικού φράγκου

Μια από τις πιο αμφιλεγόμενες προτάσεις αφορά τη δυνατότητα εξαγοράς της οφειλής από τον δανειολήπτη σε χαμηλότερη τιμή, πριν αυτή πωληθεί σε εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Η κυβέρνηση τονίζει ότι η συγκεκριμένη πρόταση συγκρούεται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες περί αφερεγγυότητας, καθιστώντας την πρακτικά ανεφάρμοστη. Αντιθέτως, το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο παρέχει ήδη τη δυνατότητα ρύθμισης, ακόμη και με σημαντικό κούρεμα της οφειλής, για εκείνους τους οφειλέτες που πραγματικά το έχουν ανάγκη, στη βάση ρεαλιστικών και αντικειμενικών κριτηρίων.

Αναφορικά με τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, η πρόταση της αντιπολίτευσης φέρεται να αγνοεί ένα κρίσιμο στατιστικό δεδομένο: ποσοστό άνω του 33% αυτών των δανείων έχει ήδη αποπληρωθεί. Η θέσπιση μιας ρύθμισης που θα ευνοούσε μόνο όσους δεν έχουν εξοφλήσει τις υποχρεώσεις τους θα δημιουργούσε νέες ανισότητες, επιβαρύνοντας τους συνεπείς δανειολήπτες. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, έχει προωθήσει μια σταθμισμένη λύση που προσφέρει ελάφρυνση και σταθερότητα, με την ανταπόκριση των δανειοληπτών να είναι ήδη εντυπωσιακή, καθώς το 60% έχει υποβάλει αίτηση συμμετοχής πριν καν λήξει η προθεσμία.

Ο χαρακτήρας του εξωδικαστικού και τα αποτελέσματα της πολιτικής

Σε ό,τι αφορά τον χαρακτηρισμό του εξωδικαστικού μηχανισμού ως μη υποχρεωτικού, η κυβέρνηση διευκρινίζει ότι η υποχρεωτικότητα αποτελεί ήδη θεσμοθετημένη πραγματικότητα. Βάσει του ν. 5072/2023, οι πιστωτές υποχρεούνται να υποβάλλουν πρόταση ρύθμισης σε ευάλωτους δανειολήπτες και σε ένα ευρύ φάσμα της μεσαίας τάξης. Επιπλέον, με τον ν. 5193/2025, τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια διπλασιάστηκαν, οδηγώντας σε δωδεκαπλασιασμό του αριθμού των δικαιούχων. Παράλληλα, οι τράπεζες οφείλουν να καταθέτουν πρόταση ρύθμισης τρεις μήνες πριν από τον προγραμματισμένο πλειστηριασμό.

Ο μηχανισμός αυτός βασίζεται σε ευρωπαϊκές αρχές, όπως η ικανότητα αποπληρωμής και η αξία της περιουσίας, διασφαλίζοντας την κοινωνική δικαιοσύνη. Η αρχή της μη χειροτέρευσης, που ενσωματώνεται στον ν. 4738/2020, εγγυάται ότι οι πιστωτές δεν θα λάβουν λιγότερα από όσα θα εισέπρατταν σε περίπτωση ρευστοποίησης. Στην πράξη, έχουν θεσπιστεί ευνοϊκότερες ρυθμίσεις, όπως σταθερό επιτόκιο 3% και αλγόριθμος που οδηγεί σε μεγαλύτερα ποσοστά διαγραφής οφειλών.

Το κυβερνητικό έργο και η πορεία του ιδιωτικού χρέους

Το κυβερνητικό επιτελείο παραθέτει μια σειρά από ήδη υλοποιηθείσες δράσεις που αποδεικνύουν την ουσιαστική διαχείριση του ζητήματος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ευνοϊκή τοκοφορία για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, η αύξηση του ακατάσχετου ορίου στα 1.600 ευρώ, η άρση κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών με καταβολή του 25% της οφειλής, η διεύρυνση του ορίου ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό και η ενεργοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης για τους πλέον ευάλωτους.

Τα στατιστικά στοιχεία της Eurostat για το 2025 καταδεικνύουν ότι ο δείκτης ιδιωτικού χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 96,6%, έναντι μέσου όρου 119,3% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από το 2018, ο δείκτης ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους έχει μειωθεί κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ τα κόκκινα δάνεια έχουν υποχωρήσει από τα 99,7 δισ. ευρώ στα 72,34 δισ. ευρώ. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενου προς εξυπηρετούμενο δανεισμό έχει βελτιωθεί δραματικά, από 101,3% το 2018 σε 39,7% σήμερα, γεγονός που αποτυπώνει τη σημαντική πρόοδο στην εξυγίανση του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους παραμένει μια σύνθετη και διαρκής πρόκληση. Ωστόσο, η αντιμετώπισή της απαιτεί ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες πολιτικές, προσαρμοσμένες στο ευρωπαϊκό θεσμικό περιβάλλον, και όχι την ανακύκλωση παλαιών και ξεπερασμένων συνταγών. Η πραγματικότητα, με τα απτά αποτελέσματά της, φαίνεται να έχει ήδη προσπεράσει τις γενικόλογες διακηρύξεις, καθώς η πρόοδος που έχει σημειωθεί είναι μετρήσιμη και ουσιαστική.