Πέθανε ο Άλαν Γκρίνσπαν σε ηλικία 100 ετών

Ο Άλαν Γκρίνσπαν, ο επί σειρά ετών επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), απεβίωσε σε ηλικία 100 ετών. Οικονομολόγος, διορατικός επιχειρηματίας και ταλαντούχος μουσικός, ο Γκρίνσπαν υπήρξε μια από τις πιο εμβληματικές μορφές της παγκόσμιας οικονομίας, γνωστός με τα προσωνύμια "μίστερ Δολάριο" και "γκουρού των χρηματαγορών". Η πορεία του σημαδεύτηκε από δεκαετίες επιρροής, αλλά και από έντονη κριτική μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Γεννημένος το 1926 στη Νέα Υόρκη, ο Γκρίνσπαν είχε αρχικά όνειρο να γίνει μουσικός. Σπούδασε στο φημισμένο Ωδείο Julliard School και περιόδευσε στις ΗΠΑ με ένα συγκρότημα τζαζ μουσικής την περίοδο 1944-1945. Ωστόσο, το 1944 στράφηκε στην οικονομική επιστήμη, ολοκληρώνοντας τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης το 1950. Το 1954 συνίδρυσε την εταιρεία συμβούλων Townsend, Greenspan & Co., αποκτώντας σημαντικές επαφές στον επιχειρηματικό κόσμο. Η ενασχόλησή του με τα οικονομικά τον οδήγησε να εργαστεί ως σύμβουλος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ενώ το 1974 ορίστηκε επικεφαλής του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων των ΗΠΑ.

Το 1987, ο Γκρίνσπαν διαδέχθηκε τον Πωλ Βόλκερ στη θέση του προέδρου της Fed. Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία ήρθε λίγους μήνες αργότερα, στις 19 Οκτωβρίου 1987, γνωστή ως "Μαύρη Δευτέρα", όταν ο δείκτης Dow Jones κατέρρευσε. Ο Γκρίνσπαν αντέδρασε μειώνοντας το βασικό επιτόκιο από 7% σε χαμηλότερα επίπεδα, ανοίγοντας τη "στρόφιγγα" του φθηνού χρήματος. Αυτή η πολιτική μείωσης επιτοκίων εφαρμόστηκε και σε επόμενες κρίσεις, όπως η ύφεση του 1990-91, η ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση του 1997 και η κατάρρευση του Long Term Capital Management το 1998.

Η τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 αποτέλεσε μια νέα πρόκληση. Ο Γκρίνσπαν μείωσε τα επιτόκια σε διαδοχικά βήματα από 6% στο 1%, ένα επίπεδο που δεν είχε παρατηρηθεί τα προηγούμενα 46 χρόνια. Η οικονομία ανέκαμψε, αλλά η Fed διατήρησε τα επιτόκια σε χαμηλά επίπεδα για αρκετά χρόνια. Όταν το 2004 ο Γκρίνσπαν αύξησε τα επιτόκια, ήταν ήδη αργά. Οι αγορές δεν ανταποκρίθηκαν, ενώ πολλοί Αμερικανοί είχαν υπερχρεωθεί. Οι τράπεζες είχαν ενσωματώσει δάνεια υψηλού κινδύνου σε σύνθετα επενδυτικά προϊόντα, που διατέθηκαν παγκοσμίως. Η "φούσκα" στην αγορά ακινήτων έσκασε το 2007, οδηγώντας στην παγκόσμια οικονομική κρίση.

Η κριτική για τον Γκρίνσπαν εντάθηκε μετά την κρίση. Ο βραβευμένος με Νομπέλ οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν τον κατηγόρησε ότι αρνιόταν την ύπαρξη της φούσκας ακινήτων και αντιστεκόταν σε αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο. Ο ίδιος ο Γκρίνσπαν παραδέχθηκε ότι "παραπλανήθηκε" όσον αφορά την ικανότητα αυτορρύθμισης της Wall Street, υποστηρίζοντας ότι το 70% των αποφάσεών του ήταν σωστό, ενώ το υπόλοιπο 30% συνέβαλε στην κρίση.

Παρά την αμφιλεγόμενη κληρονομιά του, ο Γκρίνσπαν παραμένει μια εμβληματική προσωπικότητα. Η προσωπική του ζωή περιλάμβανε γάμο με την καλλιτέχνιδα Τζόνι Μίτσελ, σχέση με την παρουσιάστρια Μπάρμπαρα Γουόλτερς και γάμο με τη δημοσιογράφο Αντρέα Μίτσελ. Η επιρροή του στην παγκόσμια οικονομία και η πολυδιάστατη προσωπικότητά του θα συνεχίσουν να αποτελούν αντικείμενο μελέτης και συζήτησης.