Πέθανε ο πρώην πρωθυπουργός της Κίνας Ζου Ρονγκτζί

Ο Ζου Ρονγκτζί, ο πρώην πρωθυπουργός της Κίνας, ο οποίος θεωρείται ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονες της οικονομικής μεταμόρφωσης της χώρας, έφυγε από τη ζωή σήμερα στο Πεκίνο, σε ηλικία 97 ετών. Την είδηση του θανάτου του μετέδωσε το επίσημο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Νέα Κίνα (Xinhua), επικαλούμενο ασθένεια ως αιτία.

Ο Ζου Ρονγκτζί υπηρέτησε ως πρωθυπουργός από το 1998 έως το 2003, υπό την προεδρία του Τζιάνγκ Ζεμίν. Η θητεία του χαρακτηρίστηκε από τολμηρές οικονομικές μεταρρυθμίσεις που έθεσαν τα θεμέλια για την εντυπωσιακή ανάπτυξη της Κίνας τις επόμενες δεκαετίες. Οι πολιτικές του συνέβαλαν καθοριστικά στο να μετατραπεί η χώρα σε μια αναδυόμενη παγκόσμια υπερδύναμη, με ρυθμούς ανάπτυξης που αποτέλεσαν αντικείμενο θαυμασμού και μελέτης από κυβερνήσεις ανά τον κόσμο.

Η προσωπικότητα ενός ασυνήθιστου ηγέτη

Πέρα από το μεταρρυθμιστικό του έργο, ο Ζου Ρονγκτζί έμεινε στη μνήμη για τον άμεσο και συχνά αιχμηρό λόγο του, μια σπάνια ιδιότητα για τα δεδομένα της κινεζικής πολιτικής σκηνής. Το 2011, η κυκλοφορία της τετράτομης ανθολογίας των ομιλιών του προκάλεσε αίσθηση. Σε αυτές, ο πρώην πρωθυπουργός δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει σκληρές εκφράσεις, χαρακτηρίζοντας αντιπλημμυρικά έργα ως "έργα από πολτό τόφου" κατασκευασμένα από "παράσιτα", ενώ δεν μάσησε τα λόγια του ούτε για τον τραπεζικό κλάδο, αποκαλώντας τους τραπεζίτες "βλάκες".

Η αμεσότητα αυτή απογείωσε τις πωλήσεις του βιβλίου, το οποίο έγινε μπεστ-σέλερ. Το κοινό, συνηθισμένο σε προσεκτικές και ήπιες δηλώσεις από τους ηγέτες του, βρήκε στις σελίδες του έναν καθρέφτη της πραγματικότητας. Μεταρρυθμιστές πρώην αξιωματούχοι και διανοούμενοι μελέτησαν τις 2.042 σελίδες των ομιλιών, αναζητώντας σχόλια και αναλύσεις που θα μπορούσαν να προσφέρουν διδάγματα για το παρόν και το μέλλον της χώρας.

Οι προκλήσεις που περιέγραψε ο Ζου Ρονγκτζί

Πολλά από τα ζητήματα που ο Ζου Ρονγκτζί ανέδειξε στις ομιλίες του παραμένουν εξαιρετικά επίκαιρα. Το χρέος των τοπικών διοικήσεων, τα απερίσκεπτα τραπεζικά δάνεια, ο πληθωρισμός, η ραγδαία και άναρχη αστικοποίηση, καθώς και η διάβρωση της εμπιστοσύνης του κοινού λόγω της διαφθοράς, αποτελούν διαχρονικές προκλήσεις για την κινεζική οικονομία. Ήδη από τις αρχές του 1998, ο ίδιος είχε προειδοποιήσει με χαρακτηριστική σαφήνεια: "Η χώρα μας αντιμετωπίζει πολλές δυνητικές κρίσεις που μπορεί να ξεσπάσουν ανά πάσα στιγμή. Ο απλός λαός είναι δυσαρεστημένος από εμάς με πολλούς τρόπους. Κυρίως είναι η διαφθορά μεταξύ αξιωματούχων, το χάσμα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς και ο τρόπος με τον οποίο μερικοί τοπικοί αξιωματούχοι δρουν σαν τύραννοι".

Η πορεία του Ζου Ρονγκτζί προς την κορυφή της εξουσίας ξεκίνησε από το ελίτ πανεπιστήμιο Τσινγκχουά του Πεκίνου, από όπου αποφοίτησε. Το 1949, έτος ίδρυσης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας από τον Μάο Τσετούνγκ, εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Κατά τη διάρκεια του χάους της Πολιτιστικής Επανάστασης, εξορίστηκε στην επαρχία, ωστόσο κατάφερε να αποκατασταθεί πολιτικά και να ανέλθει σταδιακά στην κομματική ιεραρχία.

Το 1987 διορίστηκε δήμαρχος της Σανγκάης, όπου επέβλεψε τα πρώτα βήματα της πόλης για να εξελιχθεί στον παγκόσμιο χρηματοοικονομικό κόμβο που είναι σήμερα. Το 1991 μετακόμισε στο Πεκίνο για να αναλάβει καθήκοντα στην κεντρική κυβέρνηση, όπου και προώθησε τις μεταρρυθμίσεις που άλλαξαν τον οικονομικό χάρτη της χώρας.

Παρά την αναγνώριση του έργου του, η θητεία του δεν είναι απαλλαγμένη από επικρίσεις. Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι σφάλματα στην πολιτική για τα δημητριακά, στην κατανομή των φόρων και το κλείσιμο κρατικών εργοστασίων δημιούργησαν προβλήματα που κλήθηκαν να επιλύσουν οι διάδοχοί του. Η παρακαταθήκη του, ωστόσο, παραμένει συνυφασμένη με τη σύγχρονη οικονομική ιστορία της Κίνας.