Πιλοτικό πρόγραμμα για τον λαγοκέφαλο σε Κρήτη και Νότιο Αιγαίο

Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εισέρχεται σε μια νέα, επιχειρησιακή φάση για την αντιμετώπιση του λαγοκέφαλου, ενός χωροκατακτητικού ξενικού είδους που έχει προκαλέσει σοβαρές οικολογικές και οικονομικές αναταράξεις στις ελληνικές θάλασσες. Το πιλοτικό πρόγραμμα, το οποίο βρίσκεται πλέον σε στάδιο προετοιμασίας για πρακτική εφαρμογή, αναθέτει στις Περιφέρειες Κρήτης και Νοτίου Αιγαίου τον καθορισμό των λεπτομερειών συμμετοχής των αλιέων, των σημείων παράδοσης, της διαδικασίας πιστοποίησης των ποσοτήτων και του τρόπου καταβολής της αμοιβής.

Ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα σηματοδοτεί τη μετάβαση από την απλή διαπίστωση του προβλήματος στην οργανωμένη διαχείρισή του. Ο λαγοκέφαλος, όπως εξήγησε, αποτελεί μια σοβαρή απειλή για τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, προκαλεί εκτεταμένες ζημιές στην αλιευτική δραστηριότητα και, λόγω της υψηλής τοξικότητάς του, απαιτεί απολύτως ασφαλείς και ελεγχόμενους χειρισμούς σε όλα τα στάδια.

Καθαρή αμοιβή και κάλυψη εξόδων

Απευθυνόμενος στους επαγγελματίες αλιείς, ο κ. Πρωτοψάλτης διευκρίνισε ότι η προβλεπόμενη αμοιβή των 5,33 ευρώ ανά κιλό είναι καθαρή και αφορά αποκλειστικά τις ποσότητες λαγοκέφαλου που θα αλιεύονται, θα παραδίδονται, θα καταγράφονται και θα πιστοποιούνται σύμφωνα με την εγκεκριμένη διαδικασία. Τόνισε κατηγορηματικά ότι τα κόστη συντονισμού, μεταφοράς, προσωρινής αποθήκευσης, συντήρησης, διαχείρισης και τελικής καταστροφής δεν βαρύνουν τον αλιέα, αλλά προβλέπονται διακριτά στην πράξη και οργανώνονται από τις Περιφέρειες ως δικαιούχους.

Η δράση, η οποία σχεδιαζόταν από το προηγούμενο φθινόπωρο, ξεκινά πιλοτικά από την Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο, περιοχές όπου η συγκέντρωση του πληθυσμού του λαγοκέφαλου είναι η μεγαλύτερη στον ελλαδικό χώρο. Στόχος είναι η έμπρακτη στήριξη των αλιέων, η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και η δημιουργία ενός επιστημονικά τεκμηριωμένου μοντέλου διαχείρισης που θα μπορεί να αξιολογηθεί και να αξιοποιηθεί για μελλοντικές επεκτάσεις.

Αναλυτικές παράμετροι του προγράμματος

Στο πλαίσιο του προγράμματος, οι επαγγελματίες αλιείς θα συμμετέχουν στη στοχευμένη αλίευση του είδους, παραδίδοντας τις ποσότητες αποκλειστικά σε συγκεκριμένα σημεία εκφόρτωσης που θα οριστούν από τις Περιφέρειες. Στα σημεία αυτά θα υπάρχει οργανωμένη διαδικασία παραλαβής, καταγραφής, ζύγισης, πιστοποίησης και προσωρινής αποθήκευσης, με την υποχρέωση πρόβλεψης ψυκτικών χώρων ή άλλων κατάλληλων υποδομών για την ασφαλή συντήρηση των αλιευμάτων.

Η αμοιβή των 5,33 ευρώ ανά κιλό είναι καθαρό ποσό για τον αλιέα, χωρίς καμία κράτηση για λειτουργικά κόστη. Τα έξοδα μεταφοράς, αποθήκευσης, συντήρησης, διαχείρισης και καταστροφής καλύπτονται από το πρόγραμμα ως επιλέξιμες δαπάνες, όπως και οι αμοιβές της ομάδας έργου, η επιστημονική παρακολούθηση, οι υπηρεσίες εξωτερικών παρόχων, ο εξοπλισμός, τα αναλώσιμα και οι ενέργειες δημοσιότητας.

Οι αλιευμένοι λαγοκέφαλοι δεν θα οδηγούνται στην κατανάλωση ή στην αγορά, αλλά θα διαχειρίζονται ως τοξικό υλικό. Η τελική διαχείριση θα γίνεται με νόμιμο και υγειονομικά αποδεκτό τρόπο, κυρίως μέσω μεταφοράς σε κατάλληλες εγκαταστάσεις διάθεσης και καταστροφής, με καύση ή άλλη εγκεκριμένη μέθοδο, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί και υγειονομική ταφή.

Έλεγχοι και επιστημονική παρακολούθηση

Οι Περιφέρειες, ως δικαιούχοι, θα καθορίσουν τα σημεία παράδοσης, τη διαδικασία καταγραφής, τη ζύγιση, την πιστοποίηση και τους ελέγχους. Παράλληλα, προβλέπεται επιστημονική παρακολούθηση από αρμόδιο φορέα για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της δράσης. Η πληρωμή κάθε αλιέα θα βασίζεται αποκλειστικά στις ποσότητες που έχουν παραδοθεί, ζυγιστεί, καταγραφεί και πιστοποιηθεί, χωρίς καμία δυνατότητα πληρωμής χωρίς καταγραφή.

Η δράση αφορά αποκλειστικά επαγγελματίες αλιείς και δεν προβλέπεται γενική αποζημιούμενη διαδικασία για ερασιτέχνες. Για άλλες περιοχές πέραν της Κρήτης και του Νοτίου Αιγαίου, δεν υπάρχει προς το παρόν διαδικασία αποζημιούμενης παράδοσης, αν και η θετική αξιολόγηση του προγράμματος μπορεί να οδηγήσει σε μελλοντική επέκταση.

Χρονοδιάγραμμα και τελικός στόχος

Η προθεσμία για την υποβολή κοινής πρότασης από τις δύο Περιφέρειες λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, αν και αναμένεται να υποβληθεί νωρίτερα. Η πρακτική εφαρμογή για τους αλιείς θα ξεκινήσει μετά την αξιολόγηση και ένταξη της πράξης, καθώς και την οριστικοποίηση των σημείων παράδοσης, των υποδομών, των διαδικασιών και του τρόπου πληρωμής.

Ο τελικός στόχος του προγράμματος είναι τριπλός: ο περιορισμός της πίεσης που ασκεί ο λαγοκέφαλος στα θαλάσσια οικοσυστήματα, η στήριξη των επαγγελματιών αλιέων που πλήττονται από την εξάπλωσή του και η δημιουργία ενός οργανωμένου, επιστημονικά αξιολογημένου μοντέλου διαχείρισης για ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα των ελληνικών θαλασσών.