Πλεόνασμα στα χαρτιά, πίεση στα νοικοκυριά

Την ώρα που η ακρίβεια συνεχίζει να απορροφά μεγάλο μέρος των εισοδημάτων, τα ενοίκια παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα και το καθημερινό κόστος ζωής πιέζει ασφυκτικά τα ελληνικά νοικοκυριά, η κυβέρνηση παρουσιάζει ως δημοσιονομική επιτυχία το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού για το πρώτο πεντάμηνο του 2026.

Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού που ανακοίνωσε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το πρωτογενές αποτέλεσμα της περιόδου Ιανουαρίου - Μαΐου διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 3,638 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 1,243 δισ. ευρώ.

Η επίδοση εμφανίζει υπέρβαση άνω των 2,4 δισ. ευρώ σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου. Πίσω όμως από την κυβερνητική ανάγνωση των αριθμών, η ίδια η ανακοίνωση του υπουργείου δείχνει ότι η πραγματική εικόνα είναι σαφώς πιο περιορισμένη.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, η ουσιαστική υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος ανέρχεται σε μόλις 234 εκατ. ευρώ, εφόσον αφαιρεθούν έκτακτοι παράγοντες, πρόωρες εισπράξεις και πληρωμές που μετατέθηκαν χρονικά.

Οι αριθμοί πίσω από το πλεόνασμα

Στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα του πενταμήνου περιλαμβάνονται ετεροχρονισμένες πληρωμές ύψους 31 εκατ. ευρώ για εξοπλιστικά προγράμματα, 473 εκατ. ευρώ για επενδυτικές δαπάνες και 64 εκατ. ευρώ για μεταβιβαστικές πληρωμές προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.

Παράλληλα, στο αποτέλεσμα έχουν υπολογιστεί 884 εκατ. ευρώ από πρόωρα έσοδα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, 574 εκατ. ευρώ από πρόωρα ταμειακά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό.

Αντίστοιχη εικόνα προκύπτει και στο σκέλος των κρατικών εσόδων. Τα καθαρά έσοδα του προϋπολογισμού ανήλθαν σε 30,203 δισ. ευρώ, εμφανίζοντας υπέρβαση 2,516 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Ωστόσο, όταν αφαιρεθούν τα ποσά ΦΠΑ που εισπράχθηκαν λόγω της παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και τα 135 εκατ. ευρώ από το καζίνο στο Ελληνικό, τα τακτικά φορολογικά έσοδα διαμορφώνονται σε 27,676 δισ. ευρώ. Η υπέρβαση περιορίζεται έτσι σε 258 εκατ. ευρώ, δηλαδή μόλις 0,9% πάνω από τον στόχο.

Πλεονάσματα με κοινωνία υπό πίεση

Σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού κατέγραψε πλεόνασμα 91 εκατ. ευρώ, ενώ ο στόχος προέβλεπε έλλειμμα 2,176 δισ. ευρώ. Την ίδια περίοδο του 2025 είχε καταγραφεί πλεόνασμα 1,875 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, το φετινό πρωτογενές πλεόνασμα των 3,638 δισ. ευρώ είναι χαμηλότερο από το αντίστοιχο πρωτογενές πλεόνασμα των 5,343 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί στο πρώτο πεντάμηνο του 2025.

Η νέα δημοσιονομική εικόνα αναμένεται να ανοίξει ξανά τη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο παράγονται τα υψηλά πλεονάσματα και για το κατά πόσο αποτελούν ένδειξη πραγματικής οικονομικής ευημερίας.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να αναδείξει τη δημοσιονομική υπεραπόδοση ως απόδειξη σταθερότητας και επιτυχούς οικονομικής διαχείρισης. Την ίδια στιγμή, η κοινωνική πραγματικότητα παραμένει σκληρή: οι τιμές στα βασικά αγαθά επιμένουν, το στεγαστικό κόστος εξαντλεί οικογενειακούς προϋπολογισμούς και το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών συμπιέζεται καθημερινά.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν τα πλεονάσματα προκύπτουν από μια οικονομία που παράγει ευημερία για τους πολλούς ή από μια πολιτική που προτάσσει τους δημοσιονομικούς στόχους, αφήνοντας τα νοικοκυριά να σηκώνουν το βάρος της ακρίβειας.

Οι αριθμοί έχουν σημασία. Μεγαλύτερη σημασία έχει, όμως, η πραγματική ζωή πίσω από αυτούς. Όσο οι πολίτες μετρούν κάθε μήνα αυξημένους λογαριασμούς, υψηλά ενοίκια, ακριβότερο καλάθι και περιορισμένο εισόδημα, η επίκληση των πλεονασμάτων δεν αρκεί για να περιγράψει μια οικονομία που δήθεν ανακουφίζει την κοινωνία.

Η δημοσιονομική πειθαρχία αποκτά κοινωνικό νόημα μόνο όταν μεταφράζεται σε ουσιαστική στήριξη των εισοδημάτων, μείωση του κόστους ζωής και πραγματική προστασία των νοικοκυριών. Διαφορετικά, τα πλεονάσματα λειτουργούν περισσότερο ως πολιτικό επιχείρημα της κυβέρνησης παρά ως χειροπιαστή βελτίωση για τους πολίτες.