Politico: Η ήττα Τραμπ δεν εξασφαλίζει ηρεμία στην Ευρώπη – Τα πέντε σενάρια

Σκληρότερος κοινοβουλευτικός έλεγχος της προεδρίας Τραμπ, νέες έρευνες και αυξημένη αβεβαιότητα για τις σχέσεις με την Ευρώπη διαμορφώνουν το σκηνικό μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές. Η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Γερουσία και η ενίσχυσή τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια παρατεταμένη πολιτική σύγκρουση στην Ουάσιγκτον, με συνέπειες που υπερβαίνουν τα σύνορα των ΗΠΑ.

Το κλίμα αποτύπωσε ο Δημοκρατικός βουλευτής της Καλιφόρνιας, Ρόμπερτ Γκαρσία, με το μήνυμα «Βρείτε δικηγόρο», το οποίο δημοσίευσε τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης. Ο Γκαρσία θεωρείται πιθανός επόμενος πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής, ενός οργάνου με σημαντικές δυνατότητες διερεύνησης της κυβερνητικής δραστηριότητας.

Οι χειρισμοί στον πόλεμο του Ιράν, η λειτουργία του FBI και οι επιχειρηματικές υποθέσεις της οικογένειας Τραμπ συγκαταλέγονται στα ζητήματα που ενδέχεται να βρεθούν υπό κοινοβουλευτική εξέταση. Σε ανάλυσή του, το Politico περιγράφει την πιθανότητα μιας περιόδου ερευνών και αντιπαραθέσεων με πολιτικό βάρος αντίστοιχο σημαντικών υποθέσεων του παρελθόντος, παραπέμποντας στο Γουάιτγουότερ, στην πρώτη παραπομπή Τραμπ και στο Ιράν-Κόντρα.

Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις επιπτώσεις για την Ουκρανία, το ΝΑΤΟ, τις σχέσεις με τη Ρωσία και την ενεργειακή ασφάλεια. Η μεταβολή των ισορροπιών στο Κογκρέσο επηρεάζει τις δυνατότητες του Λευκού Οίκου, χωρίς να εξαλείφει τα περιθώρια αυτόνομης δράσης του προέδρου.

Το αμερικανικό μέσο εντοπίζει πέντε βασικά πεδία στα οποία μπορεί να εκδηλωθούν οι συνέπειες της νέας πολιτικής πραγματικότητας.

Διατλαντικές πιέσεις, Ουκρανία και πιθανή προσέγγιση με τη Μόσχα

1. Η εσωτερική πίεση μπορεί να εντείνει τις απαιτήσεις προς την Ευρώπη. Διπλωματικοί παράγοντες προειδοποιούν ότι η ενισχυμένη παρουσία των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο ενδέχεται να συνοδευτεί από πιο συγκρουσιακή συμπεριφορά του Τραμπ απέναντι στους Ευρωπαίους συμμάχους.

Ο Γερμανός διπλωμάτης Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, πρώην επικεφαλής της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, καλεί την Ευρώπη να προετοιμαστεί για πρόσθετες εντάσεις και αυξημένες αμερικανικές απαιτήσεις. Η εκτίμησή του συνδέει την πολιτική πίεση που δέχεται ο πρόεδρος στο εσωτερικό με τη στάση που μπορεί να υιοθετήσει στο εξωτερικό.

Οι Δημοκρατικοί αποκτούν περισσότερα μέσα παρέμβασης μέσω της έγκρισης κρατικών δαπανών, των ακροάσεων, των ερευνητικών διαδικασιών και της διαπραγμάτευσης των όρων κυβερνητικών νομοσχεδίων. Η χρήση αυτών των εργαλείων μπορεί να δυσκολέψει την εφαρμογή των προεδρικών σχεδιασμών.

Η προεδρία εξακολουθεί, ωστόσο, να διαθέτει ουσιώδεις αρμοδιότητες στην εξωτερική πολιτική, στην εθνική ασφάλεια και στη διπλωματία. Ο Τραμπ έχει ήδη επιχειρήσει να διευρύνει την εκτελεστική του ευχέρεια, καταφεύγοντας σε διατάγματα και σε αμφισβητούμενες νομικές ερμηνείες για την παράκαμψη κοινοβουλευτικών εμποδίων.

Ο Φιλ Γκόρντον, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της Καμάλα Χάρις, επισημαίνει την ισχύ που απορρέει από τη διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων, τις παρεμβάσεις στο εμπόριο και το δημόσιο βήμα του προέδρου. Προσθέτει ότι ακόμη και απέναντι σε δύο σώματα ελεγχόμενα από τους Δημοκρατικούς, ο Τραμπ διατηρεί το δικαίωμα άσκησης βέτο.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο Λευκός Οίκος μπορεί να αναζητήσει στη διεθνή σκηνή πεδίο επίδειξης πολιτικής ισχύος. Η Ευρώπη παραμένει βασικός αποδέκτης των πιέσεων, ενώ οι επικριτικές παρεμβάσεις του κινήματος MAGA απέναντι στην ευρωπαϊκή πολιτική ενισχύουν το συγκρουσιακό κλίμα.

2. Η Ουκρανία αποκτά ευνοϊκότερο κοινοβουλευτικό περιβάλλον, με αβέβαιο χρονοδιάγραμμα βοήθειας. Σημαντικό μέρος της ηγεσίας των Δημοκρατικών υποστηρίζει σταθερά τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής συνδρομής προς το Κίεβο.

Στη συλλογιστική του κόμματος, η στήριξη συνδέεται με την υπεράσπιση της δημοκρατίας, του διεθνούς δικαίου και των αμερικανικών συμφερόντων ασφάλειας. Η αύξηση της επιρροής του στο Κογκρέσο θα μπορούσε να διευκολύνει την προώθηση πρόσθετων πακέτων ενίσχυσης.

Η Μπρόνγουεν Μάντοξ, διευθύντρια του Chatham House, προειδοποιεί ότι η πολιτική μεταβολή δεν εξασφαλίζει άμεση ανακούφιση για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ακόμη και μια απόφαση υπέρ περισσότερης βοήθειας μπορεί να χρειαστεί μήνες ή και χρόνια μέχρι να μετατραπεί σε ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Αυτή η χρονική απόσταση έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ουκρανία, η οποία αντιμετωπίζει άμεσες ανάγκες στρατιωτικού εξοπλισμού. Οι πύραυλοι Patriot αποτελούν κρίσιμο μέσο ενίσχυσης της αντιαεροπορικής άμυνας έναντι των ρωσικών επιθέσεων, με την προστασία υποδομών και πληθυσμού να αποκτά πρόσθετη βαρύτητα ενόψει του χειμώνα.

3. Παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο πρωτοβουλιών Τραμπ προς τη Ρωσία. Η στάση του Αμερικανού προέδρου απέναντι στη Μόσχα αποτελεί ξεχωριστή πηγή ανησυχίας για το Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους.

Ο Τραμπ παρουσιάζει συστηματικά τον εαυτό του ως διαμεσολαβητή ικανό να τερματίζει πολέμους, υποστηρίζοντας ότι έχει συμβάλει στη λήξη οκτώ συγκρούσεων. Για τον πόλεμο στην Ουκρανία έχει εμφανίσει την επίτευξη συμφωνίας ως σχετικά εύκολη υπόθεση, ενώ το τελευταίο διάστημα έχει καταλογίσει στον Ζελένσκι ευθύνες για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων.

Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Κερτ Βόλκερ θεωρεί πιθανό ο πρόεδρος να επιδιώξει προσέγγιση με τη Ρωσία, παραμερίζοντας τις αντιρρήσεις της Ουκρανίας και της Ευρώπης. Στα πιθανά σενάρια περιλαμβάνει κινήσεις χαλάρωσης των κυρώσεων.

Κατά την εκτίμησή του, ο Τραμπ θα μπορούσε να ζητήσει από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών περιορισμό της εφαρμογής τους και να αναζητήσει ενεργειακές συμφωνίες με τη Μόσχα. Ο Βόλκερ επικαλείται επίσης συζητήσεις που φέρεται να έχουν γίνει με τον Βλαντίμιρ Πούτιν σχετικά με την επάνοδο μεγάλων αμερικανικών ενεργειακών επιχειρήσεων στη ρωσική αγορά.

Για το ΝΑΤΟ, ο ίδιος εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός ως προς το ενδεχόμενο δραστικών αλλαγών. Παρά τις απειλές περιορισμού της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, δεν προβλέπει αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμμαχία ή σημαντική ανατροπή της υφιστάμενης κατάστασης.

Στηρίζει την εκτίμησή του στην απουσία ευρείας εσωτερικής αποδοχής μιας τέτοιας επιλογής. Όπως αναφέρει, ο πρόεδρος θα συναντούσε αντιστάσεις μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών, στο Κογκρέσο και στα μέσα ενημέρωσης.

Ενεργειακή αβεβαιότητα και κίνδυνος παρατεταμένης πολιτικής εμπλοκής

4. Η ενεργειακή κρίση εξακολουθεί να πιέζει την Ευρώπη. Η πορεία του πολέμου στο Ιράν και οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον παραμένουν καθοριστικές για την εξέλιξη του ενεργειακού κόστους.

Η πρόσφατη κάμψη του πετρελαίου δεν συνοδεύεται ακόμη από σαφή εικόνα σταθερής αποκλιμάκωσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στην ανάλυση, τη Δευτέρα καταγράφηκε η μεγαλύτερη ημερήσια υποχώρηση από τον Αύγουστο, με το Brent να παραμένει στα 108 δολάρια ανά βαρέλι.

Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ. Χωρίς συμφωνία με την Τεχεράνη που θα επιτρέψει την επαναλειτουργία της θαλάσσιας διόδου, η διάρκεια του ενεργειακού σοκ μπορεί να παραταθεί.

Στην Ευρώπη, η επιβάρυνση μεταφέρεται στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και στο κόστος διαβίωσης. Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και σε άλλες οικονομικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα σε κλάδους με υψηλή εξάρτηση από τα καύσιμα.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, έχει προειδοποιήσει για σοβαρή κρίση στις αερομεταφορές τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία που να αντιμετωπίζει το αδιέξοδο.

Οι επιλογές του Τραμπ απέναντι στο Ιράν συνοδεύονται από σημαντικούς κινδύνους. Μια επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων θα αποσκοπούσε στην άσκηση πίεσης προς την Τεχεράνη ή στην αποσταθεροποίηση του θεοκρατικού καθεστώτος. Θα μπορούσε, όμως, να προκαλέσει νέα άνοδο των ενεργειακών τιμών και ισχυρές αντιδράσεις στις ΗΠΑ.

Ένα διαφορετικό σενάριο προβλέπει αμερικανική υποχώρηση ή αποστασιοποίηση, με μεταφορά μεγαλύτερου βάρους διαχείρισης της κρίσης στους Ευρωπαίους και στους Ασιάτες. Και αυτή η επιλογή συνεπάγεται πολιτικό κόστος, σε μια συγκυρία κατά την οποία, σύμφωνα με την ανάλυση, η ζημιά για την προεδρία από την κρίση έχει ήδη αποτυπωθεί.

5. Η σύγκρουση στην Ουάσιγκτον μπορεί να απορροφήσει την κυβερνητική και κοινοβουλευτική δραστηριότητα. Το Politico εξετάζει τον κίνδυνο οι συνεχείς αντιπαραθέσεις να περιορίσουν τον διαθέσιμο πολιτικό χώρο για την αντιμετώπιση άλλων εσωτερικών και διεθνών ζητημάτων.

Η ενίσχυση των Δημοκρατικών επιτρέπει περισσότερες έρευνες για κυβερνητικές αποφάσεις. Μια στρατηγική με αποκλειστικό προσανατολισμό στη σύγκρουση, ωστόσο, ενδέχεται να αποδειχθεί πολιτικά αναποτελεσματική για το ίδιο το κόμμα.

Η πρώην αντιπρόεδρος Καμάλα Χάρις είχε ήδη τοποθετηθεί εναντίον μιας νέας διαδικασίας παραπομπής του Τραμπ. Σε συνέντευξη σε podcast τον προηγούμενο μήνα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα ήταν λανθασμένη επιλογή.

Αντίστοιχη κατεύθυνση προτείνει ο πρώην δήμαρχος του Σικάγο, Ραμ Εμάνουελ, καλώντας τους Δημοκρατικούς να περιορίσουν τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις και να δώσουν βάρος στις καθημερινές ανάγκες των πολιτών.

Στις προτεραιότητες που θέτει περιλαμβάνονται η αντιμετώπιση της ακρίβειας, η αύξηση του ομοσπονδιακού κατώτατου μισθού και η διαμόρφωση νέων κανόνων δεοντολογίας για τη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική εξουσία.

Ο αρθρογράφος του Politico, Τζον Φ. Χάρις, εκτιμά ότι οι εντονότερες συγκρούσεις της επόμενης περιόδου μπορεί να εκδηλωθούν και στο εσωτερικό των δύο κομμάτων. Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί καλούνται να επανακαθορίσουν την ταυτότητά τους και τη σχέση τους με τους ψηφοφόρους, προετοιμάζοντας το έδαφος για τη μετα-Τραμπ εποχή.

Η νέα ισορροπία στο Κογκρέσο συνδέεται έτσι με μια ευρύτερη αναμέτρηση για την κατεύθυνση της αμερικανικής πολιτικής. Η έκβασή της θα επηρεάσει την κυβερνητική λειτουργία, την αποτελεσματικότητα του κοινοβουλευτικού ελέγχου και την ικανότητα των ΗΠΑ να αναλαμβάνουν διεθνείς πρωτοβουλίες.

Για την Ευρώπη, οι συνέπειες αφορούν άμεσα τη στήριξη της Ουκρανίας, τη συνοχή του ΝΑΤΟ, τη σχέση με τη Ρωσία και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Μια παρατεταμένη εσωτερική εμπλοκή στην Ουάσιγκτον θα περιόριζε την αμερικανική προσοχή σε αυτά τα μέτωπα, αυξάνοντας την πίεση στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναλάβουν μεγαλύτερες ευθύνες.