Σύνοψη Άρθρου
Ο κρατικός προϋπολογισμός κατέγραψε πλεόνασμα 1,887 δισ. ευρώ στο πρώτο τετράμηνο του 2026.
Το πρωτογενές πλεόνασμα ανήλθε στα 5,185 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας σημαντικά τον στόχο.
Η υπεραπόδοση στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ταμειακούς ετεροχρονισμούς, πρόωρες εισπράξεις και συγκράτηση δαπανών.
Σημαντική υπέρβαση έναντι των δημοσιονομικών στόχων καταγράφει η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού για το πρώτο τετράμηνο του 2026, με τα οριστικά στοιχεία σε τροποποιημένη ταμειακή βάση να εμφανίζουν πλεόνασμα 1.887 εκατ. ευρώ.
Η επίδοση αυτή αποκλίνει αισθητά από τον αρχικό σχεδιασμό, ο οποίος προέβλεπε έλλειμμα 909 εκατ. ευρώ. Το αντίστοιχο διάστημα του 2025 είχε καταγραφεί πλεόνασμα 1.850 εκατ. ευρώ, γεγονός που δείχνει ότι η κυβέρνηση διατηρεί ισχυρή δημοσιονομική υπεραπόδοση, την ώρα που μεγάλο μέρος της κοινωνίας εξακολουθεί να πιέζεται από ακρίβεια, φόρους και περιορισμένη αγοραστική δύναμη.
Ακόμη πιο ενισχυμένο εμφανίζεται το πρωτογενές πλεόνασμα, το οποίο έφτασε τα 5.185 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου 2.298 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, η εικόνα χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση, καθώς δεν πρόκειται αποκλειστικά για καθαρή δημοσιονομική υπεραπόδοση.
Αν αφαιρεθούν οι έκτακτοι ταμειακοί ετεροχρονισμοί που σχετίζονται με εξοπλιστικά προγράμματα, επενδυτικές πληρωμές και μεταβιβάσεις, καθώς και η πρόωρη είσπραξη εσόδων, η καθαρή υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος περιορίζεται στα 368 εκατ. ευρώ.
Τα έσοδα και η πραγματική εικόνα της φορολογίας
Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 25.175 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 2.110 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Η υπερεκτέλεση αποδίδεται κυρίως στην πρόωρη εισροή της 7ης δόσης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ύψους 884 εκατ. ευρώ, η οποία εισπράχθηκε τον Απρίλιο αντί του Ιουνίου, καθώς και στα αυξημένα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Στο σκέλος της φορολογίας, τα συνολικά έσοδα διαμορφώθηκαν στα 22.664 εκατ. ευρώ. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, τα οποία καταγράφηκαν ως φόρος και συνοδεύτηκαν από ισόποση επιστροφή, καθώς και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση για το καζίνο στο Ελληνικό.
Αν εξαιρεθούν αυτά τα ποσά, τα φορολογικά έσοδα κινούνται οριακά χαμηλότερα από τον στόχο, κατά 0,5%. Η λεπτομέρεια αυτή περιορίζει την εικόνα θριαμβολογίας και δείχνει ότι η δημοσιονομική υπεραπόδοση δεν προέρχεται μόνο από διατηρήσιμη φορολογική δυναμική.
Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 9.998 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 253 εκατ. ευρώ, εξαιρουμένης της Εγνατίας Οδού. Η άνοδος του ΦΠΑ αντανακλά σε μεγάλο βαθμό την υψηλή κατανάλωση σε περιβάλλον αυξημένων τιμών, γεγονός που μετατρέπει την ακρίβεια σε έμμεσο δημοσιονομικό τροφοδότη του κράτους.
Οι φόροι εισοδήματος διαμορφώθηκαν στα 7.086 εκατ. ευρώ, μειωμένοι κατά 185 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων εμφανίστηκε αυξημένος κατά 51 εκατ. ευρώ, ενώ ο φόρος νομικών προσώπων υποχώρησε κατά 112 εκατ. ευρώ.
Οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης παρουσίασαν υστέρηση 181 εκατ. ευρώ, κλείνοντας στα 2.024 εκατ. ευρώ. Οι φόροι ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 1.314 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας μικρή αύξηση κατά 20 εκατ. ευρώ.
Συγκράτηση δαπανών και επενδυτική υστέρηση
Στο σκέλος των δαπανών, οι συνολικές πληρωμές του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου - Απριλίου 2026 ανήλθαν σε 23.288 εκατ. ευρώ. Το ποσό είναι μειωμένο κατά 685 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο της εισηγητικής έκθεσης, αλλά αυξημένο κατά 2.079 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με το αντίστοιχο τετράμηνο του 2025.
Οι επενδυτικές δαπάνες διαμορφώθηκαν στα 2.938 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας υστέρηση 593 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Σε ετήσια βάση, πάντως, παραμένουν αυξημένες κατά 327 εκατ. ευρώ. Η υστέρηση στις επενδυτικές πληρωμές έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε ταμειακές υπεραποδόσεις και συγκράτηση δαπανών.
Στις κοινωνικές και υγειονομικές μεταβιβάσεις του Τακτικού Προϋπολογισμού ξεχωρίζουν οι χρηματοδοτήσεις προς τον ΟΠΕΚΑ, με 869 εκατ. ευρώ για προνοιακά επιδόματα, και προς τον ΕΟΠΥΥ, με 825 εκατ. ευρώ για υπηρεσίες υγείας.
Τα νοσοκομεία και η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας χρηματοδοτήθηκαν με 494 εκατ. ευρώ, ενώ η ΕΚΑΠΥ έλαβε 424 εκατ. ευρώ για προμήθεια φαρμάκων και υλικών. Οι συγκοινωνιακοί φορείς, όπως ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ, ενισχύθηκαν με 141 εκατ. ευρώ, ενώ η Κοινωνία της Πληροφορίας έλαβε 131 εκατ. ευρώ για το Fuel Pass.
Η δημοσιονομική εικόνα του πρώτου τετραμήνου επιτρέπει στην κυβέρνηση να προβάλει αφήγημα σταθερότητας και υπεραπόδοσης. Ωστόσο, πίσω από τους ισχυρούς αριθμούς υπάρχουν κρίσιμες παράμετροι: πρόωρες εισπράξεις, ετεροχρονισμοί, συγκράτηση δαπανών και υστέρηση επενδυτικών πληρωμών. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η υπεραπόδοση θα μετατραπεί σε ουσιαστική ελάφρυνση για την κοινωνία ή αν θα παραμείνει λογιστικό πλεόνασμα σε μια οικονομία που εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά.
