Προϋπολογισμός: Τα δημόσια ταμεία γεμίζουν από φόρους – Πλεόνασμα 5,7 δισ. ευρώ στο επτάμηνο

Με καθαρά έσοδα 45,207 δισ. ευρώ έκλεισε το επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου 2026 για τον κρατικό προϋπολογισμό, με τα φορολογικά έσοδα να παραμένουν ο βασικός τροφοδότης των δημόσιων ταμείων. Από το συνολικό ποσό, τα 42,475 δισ. ευρώ προήλθαν από φόρους, καταγράφοντας υπέρβαση κατά 1,112 δισ. ευρώ ή 2,7% σε σχέση με τον στόχο.

Την ίδια περίοδο, το πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 5,725 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 4,417 δισ. ευρώ. Το αντίστοιχο επτάμηνο του 2025 είχε καταγραφεί πρωτογενές πλεόνασμα 7,939 δισ. ευρώ.

Τα προσωρινά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού δείχνουν ότι το συνολικό ισοζύγιο παρουσίασε έλλειμμα 389 εκατ. ευρώ, αισθητά χαμηλότερο από τον στόχο για έλλειμμα 1,323 δισ. ευρώ που είχε προβλεφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Την ίδια περίοδο πέρυσι είχε καταγραφεί πλεόνασμα 2,168 δισ. ευρώ.

Η εικόνα του πρωτογενούς αποτελέσματος επηρεάζεται, πάντως, από σειρά χρονικών μετατοπίσεων πληρωμών και έκτακτων εσόδων. Εάν αφαιρεθούν 510 εκατ. ευρώ που αφορούν ετεροχρονισμό πληρωμών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, άλλα 406 εκατ. ευρώ από μεταβιβαστικές πληρωμές προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό, η πραγματική υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι του στόχου περιορίζεται στα 256 εκατ. ευρώ.

Το υπουργείο επισημαίνει παράλληλα ότι τα στοιχεία αφορούν το πρωτογενές αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης σε ταμειακή βάση και δεν ταυτίζονται με το δημοσιονομικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης, στο οποίο συνυπολογίζονται οι επιδόσεις των Νομικών Προσώπων, των ΟΤΑ και των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης.

Οι φόροι τροφοδοτούν την υπέρβαση των εσόδων

Στο επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού έφτασαν τα 45,207 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον αρχικό στόχο κατά 1,975 δισ. ευρώ.

Στη στοχοθεσία, ωστόσο, είχε προβλεφθεί ότι τον Ιούνιο θα εισπράττονταν 1,258 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Από το ποσό αυτό, τα 884 εκατ. ευρώ είχαν εισρεύσει νωρίτερα, ήδη από τον Απρίλιο, ενώ τα υπόλοιπα 374 εκατ. ευρώ αναμένεται να καταβληθούν μέσα στο έτος.

Εάν εξαιρεθεί αυτή η χρονική μετατόπιση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, τα καθαρά έσοδα εμφανίζονται αυξημένα κατά 2,349 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Τα συνολικά έσοδα από φόρους διαμορφώθηκαν στα 42,916 δισ. ευρώ. Στο ποσό περιλαμβάνονται 306 εκατ. ευρώ που σχετίζονται με τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση για την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό.

Με την αφαίρεση των συγκεκριμένων έκτακτων ποσών, τα καθαρά φορολογικά έσοδα διαμορφώνονται σε 42,475 δισ. ευρώ, υψηλότερα κατά 1,112 δισ. ευρώ από τον στόχο. Πρόκειται για αύξηση 2,7%, η οποία επιβεβαιώνει ότι η υπεραπόδοση του προϋπολογισμού εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην έντονη φορολογική είσπραξη.

Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η υπέρβαση των στόχων έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία νοικοκυριά και επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πίεση από την ακρίβεια και το αυξημένο κόστος ζωής. Τα δημόσια ταμεία ενισχύονται με ρυθμό μεγαλύτερο των προβλέψεων, γεγονός που αυξάνει και την πίεση προς την κυβέρνηση να μετατρέψει μέρος αυτής της υπεραπόδοσης σε ουσιαστικές ελαφρύνσεις.

Οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 4,971 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 494 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου των 4,476 δισ. ευρώ. Στην αύξηση συνέβαλε κυρίως η επιστροφή ΦΠΑ 306 εκατ. ευρώ που σχετίζεται με τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.

Τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ανήλθαν σε 3,167 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 457 εκατ. ευρώ.

Ειδικά για τον Ιούλιο, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού έφτασαν τα 9,195 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 895 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου.

Τα φορολογικά έσοδα του μήνα διαμορφώθηκαν σε 9,092 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση 528 εκατ. ευρώ ή 6,2%, ενώ οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 842 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου 698 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, τα έσοδα του ΠΔΕ έφτασαν τα 410 εκατ. ευρώ, όταν ο στόχος ήταν μόλις 55 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας υπέρβαση 355 εκατ. ευρώ.

Δαπάνες 45,596 δισ. ευρώ – Πού κατευθύνθηκαν οι πληρωμές

Οι συνολικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού στο επτάμηνο διαμορφώθηκαν σε 45,596 δισ. ευρώ, υψηλότερα κατά 1,041 δισ. ευρώ από τον στόχο των 44,556 δισ. ευρώ.

Σε σύγκριση με το αντίστοιχο επτάμηνο του 2025, οι δαπάνες είναι αυξημένες κατά 4,911 δισ. ευρώ, αντανακλώντας τόσο αυξημένες μεταβιβάσεις όσο και την επιτάχυνση των επενδυτικών πληρωμών.

Στο σκέλος του Τακτικού Προϋπολογισμού, οι πληρωμές εμφανίζονται αυξημένες κατά 185 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Μεταξύ των σημαντικότερων μεταβιβάσεων περιλαμβάνεται επιχορήγηση 1,243 δισ. ευρώ προς τον ΕΟΠΥΥ, καθώς και 1,818 δισ. ευρώ προς τον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Ποσό 915 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκε προς την Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας για την αγορά φαρμάκων, προϊόντων και υπηρεσιών για λογαριασμό των δημόσιων νοσοκομείων.

Πρόσθετα 801 εκατ. ευρώ μεταφέρθηκαν προς τα νοσοκομεία και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, ενώ 244 εκατ. ευρώ διατέθηκαν στους συγκοινωνιακούς φορείς ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ.

Στην Κοινωνία της Πληροφορίας καταβλήθηκαν 131 εκατ. ευρώ για την πληρωμή του Fuel Pass, ενώ άλλα 110 εκατ. ευρώ αφορούσαν την επιδότηση στο diesel κίνησης.

Επιπλέον, διατέθηκαν 220 εκατ. ευρώ για την έκτακτη οικονομική ενίσχυση οικογενειών με παιδιά.

Στο επενδυτικό σκέλος, οι πληρωμές έφτασαν τα 7,602 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 855 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Η υπέρβαση αποδίδεται κυρίως στην επιτάχυνση έργων που χρηματοδοτούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, οι επενδυτικές πληρωμές είναι επίσης αυξημένες κατά 1,471 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερη λογιστική επίδραση στα στοιχεία του έτους έχει και η ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και των τριών κάθετων αξόνων της για περίοδο 35 ετών. Τον Ιανουάριο καταγράφηκε ποσό 306 εκατ. ευρώ ως ΦΠΑ επί του τιμήματος της συναλλαγής, το οποίο αποδόθηκε στο Δημόσιο και στη συνέχεια εμφανίστηκε ισόποση επιστροφή φόρου. Το ίδιο ποσό καταγράφηκε εκ νέου στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών».

Η συνολική εικόνα του επταμήνου δείχνει έναν προϋπολογισμό που κινείται καλύτερα από τον αρχικό σχεδιασμό, κυρίως λόγω της υπεραπόδοσης των φορολογικών εσόδων. Η ουσιαστική υπέρβαση, μετά την αφαίρεση ετεροχρονισμών και έκτακτων εγγραφών, είναι αισθητά μικρότερη από το ονομαστικό πρωτογενές πλεόνασμα.

Παρά ταύτα, το γεγονός ότι οι φόροι αποδίδουν πάνω από τον στόχο κατά περισσότερο από 1,1 δισ. ευρώ επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για το πώς θα αξιοποιηθεί ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος. Σε μια οικονομία όπου το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών εξακολουθεί να πιέζεται, η συνεχής υπεραπόδοση της φορολογίας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο ως λογιστική επιτυχία. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν θα επιστρέψει στην κοινωνία μέσα από μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις και ουσιαστική ενίσχυση των εισοδημάτων.