Ρηματική διακοίνωση της Αιγύπτου αμφισβητεί την ελληνική ΑΟΖ

Μια σοβαρή διπλωματική κρίση φαίνεται να έχει ξεσπάσει στις σχέσεις Ελλάδας και Αιγύπτου, παρά τη φαινομενική εικόνα σύμπνοιας που εξέπεμψαν οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελατί, κατά τις πρόσφατες συναντήσεις τους.

Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του enikos.gr, το Κάιρο απέστειλε στις 8 Ιουλίου Ρηματική Διακοίνωση προς την ελληνική πρεσβεία στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα, στην οποία αμφισβητεί επίσημα τα όρια της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Η αιγυπτιακή αντίδραση έρχεται ως απάντηση στη δημοσίευση του ελληνικού Χωροταξικού Σχεδιασμού Θαλάσσιου Χώρου, που βασίζεται στην αρχή της μέσης γραμμής, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Στο έγγραφο, που δημοσιεύεται αυτούσιο, το αιγυπτιακό ΥΠΕΞ υποστηρίζει ότι τμήματα του ελληνικού σχεδιασμού – και συγκεκριμένα οι θαλάσσιες ενότητες 2 και 3 – επικαλύπτουν περιοχές που η Αίγυπτος θεωρεί τμήμα της δικής της ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.

Το αιγυπτιακό Υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει την ελληνική απόφαση ως «παρέμβαση» και δηλώνει ρητά ότι «οι όποιες συνέπειες ή επιπτώσεις ενδέχεται να προκύψουν (…) είναι μη αποδεκτές», διατυπώνοντας έτσι σαφή αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στην περιοχή.

Δυτικά το τριεθνές Ελλάδα-Αίγυπτος-Λιβύη μικραίνει και μάλιστα κατά πολύ. Εάν εφαρμοστεί, σημαίνει ότι η Λιβύη θα μπορεί να διεκδικήσει μεγαλύτερη ΑΟΖ από αυτή που δικαιούται, που είναι η μέση γραμμή βάσει του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.

Ανατολικά, όμως, υπάρχει ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα, αφού με τις διεκδικήσεις της Αιγύπτου χάνεται το τριεθνές Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου και γίνεται Ελλάδα-Τουρκία-Αίγυπτος. Ουσιαστικά η Ελλάδα χάνει ΑΟΖ και το σημείο τομής με την Κύπρο.

Όπως μας εξηγεί έμπειρος διπλωμάτης, με την ρηματική διακοίνωση η Αίγυπτος επαναλαμβάνει τις πάγιες θέσεις της. Αποδέχεται μεν επί της αρχής την αρχή της μέσης γραμμής – και φυσικά ότι τα νησιά έχουν ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα – αλλά η μέση γραμμή υφίσταται προσαρμογές βάσει τυχόν ειδικών περιστάσεων.

Αυτή ήταν θέση τους και κατά την διαπραγμάτευση για την μερική οριοθέτηση του 2020 εξ ου και η μειωμένη (για πληθυσμιακούς / γεωγραφικούς/ οικονομικούς λόγους ) επήρεια της Ρόδου, Καρπάθου Κάσου και ανατολικού άκρου της Κρήτης.

Ωστόσο, ο χρονισμός της αποστολής της ρηματικής διακοίνωσης δημιουργεί εύλογα ερωτήματα.

Ρήγμα στη συμφωνία του 2020;

Η διακοίνωση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με το μέλλον της συμφωνίας μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ που υπέγραψαν Αθήνα και Κάιρο το 2020 — μια συμφωνία που τότε είχε θεωρηθεί διπλωματικό πλήγμα για την Τουρκία.

Ωστόσο, η νέα αιγυπτιακή στάση δείχνει ότι η πλήρης οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ των δύο χωρών παραμένει ανοιχτό και εν δυνάμει αμφιλεγόμενο ζήτημα, με ορισμένους παρατηρητές να εκτιμούν ότι το Κάιρο ενδέχεται να αναθεωρεί τη στάση του υπό την πίεση τρίτων δρώντων στην περιοχή.

Παρότι η διακοίνωση κλείνει με αναφορές σε «συνεργασία» και «διαβούλευση», ο σαφής τόνος αντίθεσης προς την ελληνική χωροθέτηση επαναφέρει τεκτονικές εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, με άγνωστες προς το παρόν επιπτώσεις για τις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις και τις περιφερειακές ισορροπίες.

Αναλυτικά, όλη η ρηματική διακοίνωση της Αιγύπτου:

«Το υπουργείο Εξωτερικών της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου (γραφείο βοηθού υπουργού εξωτερικών για τα διεθνή νομικά θέματα και τις συνθήκες) παρουσιάζει τις προσρήσεις του προς την Πρεσβεία της Ελληνικής Δημοκρατίας στο Κάιρο και αναφερόμενο στην απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδος που εκδόθηκε στις 17 Απριλίου 2025 σχετικά με τον ‘Ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό’ στη Μεσόγειο, το υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου θα ήθελε να επισημάνει στα εξής:

• Ορισμένες περιοχές που ορίζονται στον ‘Ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό’ (τα εξωτερικά όρια της χωρικής ενότητας ΑΡΙΘ. 2 και της χωρικής ενότητας ΑΡΙΘ. 3) και εμφανίζονται στο χάρτη που επισυνάπτεται στην Ελληνική Απόφαση, επικαλύπτονται με το πεδίο εφαρμογής της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου στη Μεσόγειο Θάλασσα.
• Το υπουργείο Εξωτερικών (της Αιγύπτου) επιβεβαιώνει την αντίρρησή του για την προαναφερθείσα παρέμβαση και τονίζει ότι οι όποιες συνέπειες ή επιπτώσεις ενδέχεται να προκύψουν από την ελληνική απόφαση είναι μη αποδεκτές.
• Το υπουργείο Εξωτερικών επιθυμεί να επιβεβαιώσει το άνοιγμα και τη δέσμευσή του για συνεργασία και διαβούλευση με την ελληνική πλευρά στο θέμα αυτό, προκειμένου να διατηρηθούν τα κοινά συμφέροντα και να ενισχυθούν οι διακεκριμένες σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Το υπουργείο Εξωτερικών της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου δράττεται της ευκαιρίας για να εκφράσει προς την πρεσβεία της Ελληνικής Δημοκρατίας την εκτίμηση και το σεβασμό του.

ΠΡΟΣ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΪΡΟ».