Σαντάμ Χαφτάρ στην Αθήνα: ΑΟΖ και μεταναστευτικό

Η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας με τη Λιβύη και η καταγραφή προόδου σε κρίσιμα ζητήματα βρίσκονται στο επίκεντρο των επαφών που εξελίσσονται ανάμεσα στην Αθήνα και τις λιβυκές πλευρές. Στο πλαίσιο αυτό, στην ελληνική πρωτεύουσα βρέθηκε ο υπαρχηγός της Γενικής Διοίκησης του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, Σαντάμ Χαφτάρ, γιος του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος διατηρεί κεντρικό ρόλο στην Ανατολική Λιβύη.

Στις συνομιλίες τέθηκαν ζητήματα υψηλής πολιτικής και γεωπολιτικής σημασίας, με αιχμή την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και την αυξημένη μεταναστευτική πίεση προς την Κρήτη και τη Γαύδο. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτές γέφυρες επικοινωνίας τόσο με τη Βεγγάζη όσο και με την Τρίπολη, σε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η χρονική συγκυρία της επίσκεψης θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η Λιβύη εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων, ενώ το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται από την Άγκυρα ως εργαλείο πίεσης στην περιοχή.

Διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι η γεωγραφική εγγύτητα Ελλάδας και Λιβύης, καθώς και η εύθραυστη διεθνής συγκυρία, καθιστούν αναγκαία την οικοδόμηση μιας σχέσης συνεργασίας που θα υπηρετεί τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την ευημερία στην ευρύτερη περιοχή.

ΑΟΖ, Δίκαιο της Θάλασσας και μεταναστευτικές ροές

Κατά τη συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Σαντάμ Χαφτάρ, βασικό θέμα αποτέλεσε η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι προτεραιότητα της Ελλάδας παραμένει η οριοθέτηση αποκλειστικής οικονομικής ζώνης με τη Λιβύη, ως γειτονική χώρα με αντικείμενες ακτές.

Η ελληνική θέση στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και ειδικότερα στην UNCLOS, ενώ επαναλήφθηκε η πάγια θέση της Αθήνας υπέρ μιας ενιαίας και ισχυρής Λιβύης, απαλλαγμένης από εξωτερικές παρεμβάσεις.

Στο οικονομικό πεδίο, οι δύο πλευρές έδωσαν έμφαση στην ανάγκη εμβάθυνσης της συνεργασίας και προώθησης επενδύσεων σε διάφορους τομείς, με ιδιαίτερη αναφορά στην ενέργεια. Η συζήτηση ήρθε σε συνέχεια της επιχειρηματικής αποστολής που είχε πραγματοποιηθεί τον περασμένο Ιανουάριο στη Βεγγάζη.

Παράλληλα, συμφωνήθηκε η ανάγκη αναβάθμισης των θαλάσσιων και αεροπορικών συνδέσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές, στοιχείο που συνδέεται τόσο με την οικονομική συνεργασία όσο και με τη συνολικότερη προσπάθεια επανεκκίνησης των σχέσεων Ελλάδας - Λιβύης.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στο μεταναστευτικό, καθώς οι ροές από τις λιβυκές ακτές προς την Κρήτη και τη Γαύδο έχουν αυξηθεί σημαντικά. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην ενίσχυση της συνεργασίας με στόχο τη μείωση των παράτυπων μετακινήσεων και την καλύτερη επιτήρηση των θαλάσσιων διαδρομών.

Στο ίδιο πλαίσιο, συζητήθηκε η συνέχιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης στελεχών της Λιβυκής Ακτοφυλακής στην Ελλάδα, καθώς και η προετοιμασία νέου κύκλου εκπαιδευτικών δράσεων και παροχής τεχνογνωσίας.

Η Αθήνα επιχειρεί να αξιοποιήσει τον ρόλο της ως αξιόπιστου συνομιλητή τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη διπλωματική της παρουσία σε ένα πεδίο όπου η Τουρκία κινήθηκε τα προηγούμενα χρόνια μεθοδικά και επιθετικά.

Η συνάντηση με Μητσοτάκη και οι επαφές με Τρίπολη

Ο Σαντάμ Χαφτάρ συναντήθηκε και με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με κυβερνητικές πηγές να κάνουν λόγο για επιβεβαίωση των ιστορικών σχέσεων Ελλάδας και Λιβύης. Στη συνάντηση εξετάστηκαν τρόποι ενίσχυσης της συνεργασίας, ιδίως στους τομείς της οικονομίας και των επενδύσεων.

Στο τραπέζι τέθηκε επίσης το ζήτημα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών και η προοπτική συνέχισης των σχετικών συζητήσεων. Παράλληλα, συζητήθηκε η κοινή πρόκληση της παράτυπης μετανάστευσης και η ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας στο συγκεκριμένο πεδίο.

Η επίσκεψη του Σαντάμ Χαφτάρ στην Αθήνα ακολουθεί τη δεύτερη επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετρίτη στη Βεγγάζη τον Μάρτιο και ερμηνεύεται ως ένδειξη κοινής βούλησης για τη διατήρηση και ενίσχυση των διαύλων επικοινωνίας.

Την ίδια ώρα, η Αθήνα επιδιώκει να μη διαρρήξει την επικοινωνία της με την Τρίπολη. Πρόσφατα, η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου επισκέφθηκε τη λιβυκή πρωτεύουσα, με αφορμή τη δεύτερη συνεδρίαση της Κοινής Ελληνο-Λιβυκής Τεχνικής Επιτροπής για την Οριοθέτηση Θαλασσίων Ζωνών.

Κατά τις επαφές αυτές, οι δύο πλευρές επανέλαβαν τη δέσμευσή τους να συνεχίσουν τον διάλογο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και να προωθήσουν τη συνεργασία σε ευρύ φάσμα θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχει τονίσει ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που συνομιλεί σε υψηλό επίπεδο και με τις δύο πλευρές στη Λιβύη, επιδιώκοντας να διατηρήσει ουσιαστική επαφή τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη.

Στο ίδιο πλαίσιο, επανέλαβε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι ανυπόστατο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα κατά το Διεθνές Δίκαιο. Η θέση αυτή παραμένει κεντρική για την ελληνική διπλωματία, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει το παράνομο μνημόνιο ως βάση διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ελληνική κινητικότητα στη Λιβύη έρχεται με καθυστέρηση σε σχέση με την τουρκική διείσδυση των προηγούμενων ετών, ωστόσο η σημερινή συγκυρία προσφέρει περιθώριο διπλωματικής επανατοποθέτησης. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν οι επαφές θα μετατραπούν σε συγκεκριμένα αποτελέσματα για την ΑΟΖ, το μεταναστευτικό, την οικονομική συνεργασία και την ανάσχεση των τετελεσμένων που επιχείρησε να επιβάλει η Τουρκία.

Η Αθήνα χρειάζεται σταθερή στρατηγική, συνέπεια και πραγματική πίεση προς όλες τις λιβυκές πλευρές. Η Λιβύη δεν είναι δευτερεύον μέτωπο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Είναι κομβικός χώρος για την ασφάλεια της Κρήτης, την ενεργειακή γεωπολιτική, τις θαλάσσιες ζώνες και την ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.