Συμφωνία ΗΠΑ-Γροιλανδίας-Δανίας για στρατιωτική παρουσία

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, πρόκειται να συναντηθεί σήμερα με τους ηγέτες της Γροιλανδίας και της Δανίας, προκειμένου να υπογραφεί μια καθοριστικής σημασίας συμφωνία που θα επιτρέψει στην Ουάσιγκτον να ενισχύσει την στρατιωτική της παρουσία στο στρατηγικό νησί της Αρκτικής. Η συμφωνία αυτή, σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το πρακτορείο Reuters επικαλούμενο τρεις πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων, αναμένεται να βάλει τέλος στην παρατεταμένη αντιπαράθεση που είχε προκληθεί σχετικά με τον έλεγχο του πλούσιου σε ορυκτά εδάφους.

Η επικείμενη συμφωνία προβλέπει την επέκταση του αμερικανικού στρατιωτικού αποτυπώματος στη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί ημιαυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας και βρίσκεται σε κομβική γεωπολιτική θέση μεταξύ Αρκτικής και Βόρειας Αμερικής. Εκτός από την υφιστάμενη Διαστημική Βάση Πίτουφικ, η συμφωνία αναμένεται να προβλέπει το άνοιγμα δύο νέων στρατιωτικών εγκαταστάσεων: της Ναρσαρσουάκ, μιας πρώην αεροπορικής βάσης της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, της οποίας ο πληθυσμός έχει συρρικνωθεί σε μερικές δεκάδες κατοίκους, και της Μέστεσβιγκ, η οποία χρησιμοποιείται σήμερα από τη Slædepatruljen Sirius, μια επίλεκτη μονάδα των ειδικών δυνάμεων της Δανίας.

Η άρνηση του Τραμπ να αποκλείσει το ενδεχόμενο χρήσης στρατιωτικής ή οικονομικής βίας για την απόκτηση του νησιού είχε προκαλέσει διπλωματική κρίση τον Ιανουάριο εντός του ΝΑΤΟ, γεγονός που ανάγκασε τη Δανία και την τοπική κυβέρνηση της Γροιλανδίας να ξεκινήσουν εντατικές διαπραγματεύσεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος θα συναντήσει τη Δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν και τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν στις 17:30 ώρα Ελλάδας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, για την τριμερή τελετή υπογραφής.

Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, έχει δηλώσει πως η συμφωνία θα θέσει την ασφάλεια της Αρκτικής υπό τη συλλογική παρακολούθηση του ΝΑΤΟ, αντί να επαφίεται αποκλειστικά στην Ουάσιγκτον και την Κοπεγχάγη. Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή πως η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ «μόνιμο έλεγχο στην ασφάλεια και σε όλες τις άλλες ανάγκες στη Γροιλανδία». Η Δανία δεν απάντησε άμεσα στον ισχυρισμό του Τραμπ, αλλά τόνισε πως η συμφωνία σέβεται την κυριαρχία της Δανίας και το δικαίωμα της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.

«Ο λόγος που μπορούμε να συνάψουμε αυτή τη συμφωνία, που είναι επωφελής από γροιλανδική, αμερικανική και ευρωπαϊκή σκοπιά, καθώς και για το Βασίλειο της Δανίας, είναι ότι είναι ένα θέμα πολιτικής ασφάλειας», δήλωσε η Φρεντέρικσεν χθες, Δευτέρα, στη Νέα Υόρκη. Το κείμενο της συμφωνίας παραμένει αδημοσίευτο μέχρι την υπογραφή του σήμερα, ενώ παραμένει ασαφές εάν τροποποιεί μια αμυντική συνθήκη του 1951 που αποτελεί τη νομική βάση για την παρουσία των ΗΠΑ ή αν λειτουργεί ως νέο πλαίσιο.

Η συμφωνία αποτελεί μια μετακίνηση από τις φιλοδοξίες που είχε εκφράσει νωρίτερα ο Τραμπ για απευθείας απόκτηση της Γροιλανδίας, ενός νησιού με έκταση τριπλάσια του Τέξας και πληθυσμό μόλις 57.000 κατοίκων διασκορπισμένων κατά μήκος της απότομης ακτογραμμής του. Ωστόσο, συνιστά σημαντική διεύρυνση των στρατιωτικών υποδομών των ΗΠΑ στο νησί — την πρώτη σημαντική αύξηση από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, όταν οι ΗΠΑ διατηρούσαν 17 εγκαταστάσεις και περισσότερα από 10.000 μέλη προσωπικού εκεί.