Σε μια κρίσιμη εξέλιξη για τις διατλαντικές σχέσεις, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαιρέτισε τον συμβιβασμό που επετεύχθη εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ίδια εξέφρασε την ελπίδα ότι η εξέλιξη αυτή θα σηματοδοτήσει το κλείσιμο μιας ταραχώδους περιόδου στις διμερείς σχέσεις, τονίζοντας την ανάγκη για σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
Μέσω ανάρτησής της στο X, η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η συμφωνία επιτρέπει στην ΕΕ να τηρήσει τις δεσμεύσεις της έναντι της Ουάσινγκτον, καλώντας παράλληλα για την ταχεία ολοκλήρωση των διαδικασιών. "Μαζί μπορούμε να εγγυηθούμε ένα σταθερό, προβλεπτό, ισορροπημένο και αμοιβαία επωφελές διατλαντικό εμπόριο", ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας έμφαση στη σημασία της συνεργασίας για την ενίσχυση των οικονομικών δεσμών.
Λεπτομέρειες της συμφωνίας και μηχανισμοί διασφάλισης
Οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για την εφαρμογή της αμφιλεγόμενης συμφωνίας με τις ΗΠΑ, η οποία επικεντρώνεται στους δασμούς. Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ανακοίνωσε ότι οι διαπραγματευτές συμφώνησαν σε δύο κανονισμούς που θέτουν σε εφαρμογή τις μειώσεις δασμών, όπως αυτές καθορίζονται στην Κοινή Δήλωση ΗΠΑ-ΕΕ. Η συμφωνία προβλέπει την άρση τελωνειακών δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, καθώς και βελτιωμένη πρόσβαση στην αγορά για αμερικανικά θαλασσινά και αγροτικά προϊόντα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον μηχανισμό διασφάλισης που συμπεριλήφθηκε στη συμφωνία. Σύμφωνα με δήλωση των κρατών μελών, οι νομοθέτες ενίσχυσαν τον κύριο κανονισμό με έναν ισχυρό μηχανισμό, ο οποίος επιτρέπει την αναίρεση των δασμολογικών παραχωρήσεων της ΕΕ σε περίπτωση που οι ΗΠΑ παραβιάσουν τη συμφωνία. Αυτό το μέτρο αποσκοπεί στην προστασία των συμφερόντων της Ένωσης και στη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής της Κοινής Δήλωσης.
Ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, χαρακτήρισε τη διαδικασία ως "πολυτάραχο ταξίδι", αλλά τόνισε ότι άξιζε τον κόπο. "Κάνοντας νόμο τις δεσμεύσεις που προβλέπονται από την Κοινή Δήλωση, ο κανονισμός αυτός καθίσταται μέρος της εργαλειοθήκης της ΕΕ για τη βελτίωση των σχέσεων ΕΕ-ΗΠΑ, αλλά απαντά επίσης στην πίεση", δήλωσε. Ο Λάνγκε ανέφερε ότι ο αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή οικονομία θα εξεταστεί στις 31 Δεκεμβρίου 2029, με το φρένο έκτακτης ανάγκης να τίθεται αυτόματα σε εφαρμογή εάν διαπιστωθεί ότι βλάπτονται ευρωπαϊκές εταιρείες ή προκύπτουν νέες ανισορροπίες.
Ιστορικό και προοπτικές της συμφωνίας
Η συμφωνία για τους δασμούς είχε επιτευχθεί μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και της φον ντερ Λάιεν τον Αύγουστο του 2025, με τις δύο πλευρές να συμφωνούν σε μια δασμολογική οροφή 15% για τις περισσότερες εισαγωγές από την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων και των ανταλλακτικών. Σε αντάλλαγμα, η ΕΕ δεσμεύτηκε να καταργήσει δασμούς σε αμερικανικά βιομηχανικά αγαθά και να διευκολύνει την πρόσβαση αμερικανικών αγροτικών προϊόντων, όπως το χοιρινό και τα γαλακτοκομικά.
Ωστόσο, ο Τραμπ κατηγόρησε έκτοτε την ΕΕ για μη εφαρμογή της συμφωνίας, ανακοινώνοντας την πρόθεσή του να αυξήσει στο 25% τους δασμούς σε αυτοκίνητα και φορτηγά που εισάγονται από την ΕΕ. Νωρίτερα τον Μάιο, έθεσε προθεσμία μέχρι τις 4 Ιουλίου για την εφαρμογή της συμφωνίας, προειδοποιώντας για δασμούς σε "πολύ υψηλότερα επίπεδα" σε περίπτωση μη τήρησης της προθεσμίας.
Πριν τεθούν σε ισχύ οι αλλαγές, η συμφωνία πρέπει να επικυρωθεί επισήμως από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα κράτη μέλη της ΕΕ, μια διαδικασία που θεωρείται τυπική. Οι κανονισμοί αναμένεται να τεθούν σε ισχύ το αργότερο έως τις 4 Ιουλίου, κλείνοντας ένα κεφάλαιο έντονων διαπραγματεύσεων και αβεβαιότητας.
