«Τα βουνά έχουν αδειάσει και πλέον η ίδια εικόνα αρχίζει να καταγράφεται και στις πεδινές περιοχές» επισημαίνει ο καθηγητής Δημογραφίας Κωνσταντίνος Ζαφείρης, αποτυπώνοντας με ανησυχία την πορεία της χώρας. Από την πλευρά του, ο επίσης καθηγητής Βύρων Κοτζαμάνης αναδεικνύει μια κρίσιμη διάσταση, σημειώνοντας ότι «οι γεννήσεις ακολουθούν καθοδική πορεία ήδη από το 1980 και πλέον μειώνεται διαρκώς ο αριθμός όσων βρίσκονται σε ηλικία τεκνοποίησης». Την ίδια στιγμή, ο καθηγητής Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης Νεκτάριος Μιλτιάδης επιβεβαιώνει ότι η εγκατάλειψη της υπαίθρου εξελίσσεται σε κατάσταση «μη αναστρέψιμη, με ολόκληρες περιοχές να οδηγούνται εκτός χάρτη».
Μια πραγματικότητα η οποία, εφόσον δεν υπάρξει άμεση αναστροφή, διαμορφώνει μέσα στις επόμενες δεκαετίες μια χώρα διαφορετική από τη σημερινή, με την περιφέρεια να αποψιλώνεται ακόμη και σε περιοχές που σήμερα παραμένουν ενεργές.
Τα προειδοποιητικά σημάδια είχαν εμφανιστεί εδώ και χρόνια, χωρίς να υπάρξει ουσιαστική παρέμβαση από καμία κυβέρνηση για την ενίσχυση της οικογένειας και τη δημιουργία κινήτρων προς τους νέους για την απόκτηση παιδιών.
Η δημογραφική κρίση εξελίσσεται σε καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον της Ελλάδας, με την οικονομική κρίση να επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση. Στοιχεία που είχαν δημοσιοποιηθεί από την Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία κατέτασσαν ήδη τη χώρα μεταξύ εκείνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον ταχύτερο ρυθμό γήρανσης.
Κατά την περίοδο 2001-2006, ο πληθυσμός των ηλικιωμένων αυξήθηκε κατά 21,4%, έναντι 17,2% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τοποθετώντας την Ελλάδα στην πέμπτη θέση παγκοσμίως ως προς την ταχύτητα γήρανσης. Η εξέλιξη αυτή εντάθηκε κατά τη διάρκεια της ύφεσης των Μνημονίων, ενώ σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ ο φυσικός πληθυσμός μειώθηκε κατά 21.592 άτομα το 2014.
Οι γεννήσεις το ίδιο έτος ανήλθαν σε 92.148, σημειώνοντας πτώση 2,1% σε σχέση με το 2013, όταν είχαν καταγραφεί 94.134, ενώ το 2012 είχαν φτάσει τις 100.400. Το 2025 ο αριθμός τους υποχώρησε κάτω από τις 70.000, την ώρα που οι θάνατοι παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Ο πληθυσμός συνεχίζει να γερνά, οι οικογένειες αντιμετωπίζουν αυξημένες δυσκολίες στην απόκτηση παιδιών, ενώ η ανεργία, η αποδυνάμωση του κοινωνικού κράτους και η μαζική μετανάστευση νέων στο εξωτερικό την προηγούμενη δεκαετία συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός ιδιαίτερα επιβαρυμένου δημογραφικού περιβάλλοντος.
Η χώρα καταγράφει χαμηλές επιδόσεις στον δείκτη γεννητικότητας, φτάνοντας κατά την περίοδο των Μνημονίων στην 199η θέση μεταξύ 220 κρατών, εξέλιξη που αποτυπώνει την έκταση του προβλήματος.
Στο διάστημα 2008-2011 οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 10%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη πτώση στην ευρωζώνη, με την τάση να συνεχίζεται. Οι επιστήμονες αποδίδουν την εξέλιξη αυτή σε παράγοντες όπως το αυξανόμενο άγχος που επηρεάζει τις εγκυμοσύνες, οι περιορισμένες δυνατότητες ιατρικής παρακολούθησης λόγω οικονομικών δυσκολιών και η μειωμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας για ζευγάρια που αντιμετωπίζουν προβλήματα γονιμότητας.
Η κατάσταση αυτή αποτυπώθηκε έντονα και το πρώτο δίμηνο του 2026, όταν σε 760 από τους 884 δήμους της χώρας δεν καταγράφηκε καμία γέννηση. Περιοχές που στο παρελθόν διατηρούσαν ζωντανό πληθυσμό, όπως η Δυτική Μακεδονία, η Θράκη, η Εύβοια και η Ήπειρος, εμφανίζουν πλέον σαφή σημάδια συρρίκνωσης. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος των Πολυτέκνων Ιωαννίνων, η εξέλιξη αυτή επηρεάζει ήδη τη συνοχή της κοινωνίας.
