Σκάνδαλο κεφαλαίων στην Τουρκία: Στη φυλακή η πρώην υπουργός Φατμά Μπετούλ Καγιά

Προσωρινά κρατούμενη κρίθηκε η πρώην υπουργός της κυβέρνησης Ερντογάν, Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά, στο πλαίσιο της έρευνας για το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων στην Τουρκία. Η απόφαση ελήφθη τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής, με την ίδια να αντιμετωπίζει κατηγορίες για παραβάσεις της νομοθεσίας περί κεφαλαιαγοράς και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Ο σύζυγός της, Ιλίας Καγιά, και ο πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς, Ιμπραήμ Ομέρ Γκιονούλ, αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους, στους οποίους περιλαμβάνεται η απαγόρευση εξόδου από την Τουρκία.

Η Καγιά είχε διατελέσει υπουργός Οικογενειακής και Κοινωνικής Πολιτικής την περίοδο 2016-2018 και στη συνέχεια κατείχε υψηλές θέσεις στο κυβερνών AKP. Τον Σεπτέμβριο αποχώρησε από την αντιπροεδρία του κόμματος και από άλλα κομματικά καθήκοντα, μετά τις καταγγελίες για τις χρηματιστηριακές συναλλαγές της.

Την Πέμπτη προσήλθε για δεύτερη φορά στην Εισαγγελία Κωνσταντινούπολης. Μετά την κατάθεσή της παραπέμφθηκε στο δικαστήριο, με την εισαγγελική αρχή να ζητά την προφυλάκισή της.

Η μεταβίβαση μετοχών πριν από την εκκαθάριση των κεφαλαίων

Η έρευνα επικεντρώνεται στις συναλλαγές με μετοχές της ναυπηγικής εταιρείας Özata Denizcilik. Σύμφωνα με τα στοιχεία του κατηγορητηρίου και του εισαγγελικού αιτήματος προφυλάκισης, η πρώην υπουργός αγόρασε μετοχές τον Απρίλιο του 2026 και τις μεταβίβασε στις 16 Σεπτεμβρίου.

Η μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε μία ημέρα πριν από την απόφαση εκκαθάρισης 131 επενδυτικών κεφαλαίων. Η χρονική εγγύτητα της συναλλαγής με την απόφαση αποτελεί βασικό στοιχείο της εισαγγελικής διερεύνησης.

Στο σχετικό έγγραφο αναφέρεται ότι οι μετοχές μεταφέρθηκαν απευθείας στην Tera Yatırım Menkul Değerler, αντί να ακολουθηθεί η συνήθης χρηματιστηριακή διαδικασία πώλησης. Το τίμημα καταβλήθηκε στον λογαριασμό της Καγιά την ίδια ημέρα.

Οι εισαγγελείς επισημαίνουν τη διαφορά ανάμεσα στον διακανονισμό T+2, κατά τον οποίο τα χρήματα πιστώνονται δύο εργάσιμες ημέρες μετά τη συναλλαγή, και στη διαδικασία T+0 που εφαρμόστηκε, με άμεση πίστωση.

Η ταχύτητα καταβολής του ποσού εξετάζεται μαζί με τον χρόνο μεταβίβασης και τις επαφές της πρώην υπουργού με στελέχη του ομίλου Tera. Στην εισαγγελική αξιολόγηση, ο συνδυασμός αυτών των δεδομένων στηρίζει τις υπό διερεύνηση υποψίες.

Ειδικότερα, γίνεται αναφορά σε επικοινωνίες με τον Ερντίν Οζέλ, στέλεχος του ομίλου, και με τον πρόεδρό του, Εμρέ Τεζμέν. Ο όμιλος βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο των ελέγχων για την κρίση στην αγορά κεφαλαίων.

Η εισαγγελία υποστηρίζει ότι η Καγιά είχε πρόσβαση σε μη δημοσιοποιημένες πληροφορίες, ικανές να επηρεάσουν την τιμή της μετοχής ή τις αποφάσεις των επενδυτών. Επικαλείται, μεταξύ άλλων, έκθεση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς SPK, στην οποία φέρεται να καταγράφονται σχετικές ενδείξεις.

Στην έρευνα συνυπολογίζονται το ύψος των επενδύσεων και η συνέχιση των επαφών με τον όμιλο κατά την περίοδο των συναλλαγών. Οι Αρχές εξετάζουν τη σύνδεση αυτών των στοιχείων με την απόφαση πώλησης λίγο πριν από την εκκαθάριση των κεφαλαίων.

Η πρώην υπουργός αρνείται ότι χρησιμοποίησε εσωτερική πληροφόρηση ή έλαβε καθοδήγηση. Στην πρώτη κατάθεσή της, στις 7 Οκτωβρίου, είχε υποστηρίξει ότι αποφάσιζε προσωπικά για τις αγορές και τις πωλήσεις και ότι οι συναλλαγές ήταν νόμιμες. Ο σύζυγός της είχε επίσης απορρίψει τις κατηγορίες περί χειραγώγησης.

Η οικονομική διάσταση της υπόθεσης είχε προκαλέσει πολιτικές καταγγελίες. Ο εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης Ζεϊνέλ Εμρέ είχε παρουσιάσει στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το ζευγάρι επένδυσε περίπου 163 εκατ. τουρκικές λίρες και εισέπραξε από τις πωλήσεις περίπου 2,17 δισ. λίρες.

Η μετοχή της Özata Denizcilik είχε σημειώσει μεγάλη άνοδο: από περίπου 220 λίρες στις αρχές Απριλίου έφτασε τις 4.980 λίρες στις 15 Σεπτεμβρίου, πριν από την αναταραχή στην αγορά.

Στις 29 Σεπτεμβρίου δεσμεύτηκε η περιουσία του ζευγαριού. Η Καγιά και ο σύζυγός της είχαν δηλώσει ότι μετέφεραν τα επενδυτικά κέρδη σε λογαριασμό που υπέδειξε το Ταμείο Ασφάλισης Καταθέσεων Ταμιευτηρίου, TMSF, στο πλαίσιο διαδικασίας εθελοντικής επιστροφής χρημάτων.

Η ευρύτερη έρευνα και το πολιτικό κόστος για το AKP

Η προφυλάκιση εντάσσεται στη μεγάλη έρευνα για την κρίση που εκδηλώθηκε τον Σεπτέμβριο στην τουρκική αγορά επενδυτικών κεφαλαίων. Οι εποπτικές αρχές διέταξαν την εκκαθάριση 131 κεφαλαίων επτά εταιρειών διαχείρισης, έπειτα από προειδοποιήσεις για αδυναμία ορισμένων να καλύψουν αιτήματα επιστροφής χρημάτων.

Μέσα σε περίπου τρία χρόνια, τα κεφάλαια είχαν συγκεντρώσει περιουσιακά στοιχεία άνω των 20 δισ. δολαρίων, προσελκύοντας εκατοντάδες χιλιάδες επενδυτές.

Σύμφωνα με το Reuters, ορισμένα είχαν τοποθετήσει σημαντικό μέρος των χρημάτων τους σε μετοχές περιορισμένης εμπορευσιμότητας. Η συγκέντρωση αυτή επέτρεψε απότομες μεταβολές των τιμών και τροφοδότησε υποψίες χειραγώγησης.

Οι έλεγχοι επεκτάθηκαν σε δεκάδες μετοχές, σε εταιρείες διαχείρισης και σε πρόσωπα του χρηματοπιστωτικού κλάδου. Μεταξύ όσων έχουν συλληφθεί ή προφυλακιστεί περιλαμβάνεται ο επικεφαλής του ομίλου Tera, Εμρέ Τεζμέν.

Η εμπλοκή της πρώην υπουργού είχε ήδη επιφέρει πολιτικές συνέπειες. Η αποχώρησή της από τα αξιώματα του AKP παρουσιάστηκε από την ίδια ως κίνηση διευκόλυνσης της διερεύνησης των κατηγοριών.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επιστρέφοντας την Πέμπτη από τη Νότια Κορέα, αναφέρθηκε στο σκάνδαλο χωρίς να κατονομάσει εμπλεκομένους. Δήλωσε ότι στην υπόθεση εμφανίζονται ακόμη και πρόσωπα από τα οποία δεν θα αναμένονταν τέτοιες δραστηριότητες.

Υποστήριξε ότι η Δικαιοσύνη προχωρά στον εντοπισμό των υπευθύνων και προειδοποίησε με λογοδοσία όσους αποκόμισαν αθέμιτα κέρδη, χειραγώγησαν την αγορά ή διευκόλυναν αντίστοιχες ενέργειες.

Ο Τούρκος πρόεδρος ανακοίνωσε επίσης ότι έδωσε εντολή στο Συμβούλιο Κρατικής Εποπτείας να πραγματοποιήσει παράλληλη έρευνα, πέρα από τη δικαστική διαδικασία.

Πριν από την προφυλάκιση της Καγιά, ο Οζγκιούρ Οζέλ είχε καταγγείλει άνιση αντιμετώπισή της σε σχέση με στελέχη της αντιπολίτευσης που βρέθηκαν αντιμέτωπα με τις δικαστικές αρχές. Η παρέμβασή του επικεντρώθηκε στην απαίτηση ίσης εφαρμογής του νόμου για όλους.

Η υπόθεση αγγίζει πλέον πρώην κυβερνητικά και υψηλόβαθμα κομματικά στελέχη, προσθέτοντας πολιτική πίεση στο AKP. Η προφυλάκιση της Καγιά αποτελεί στάδιο της δικαστικής διερεύνησης, ενώ οι κατηγορίες και οι ισχυρισμοί της υπεράσπισης παραμένουν προς δικαστική αξιολόγηση.