Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στη δημοσιότητα το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, μια ολοκληρωμένη πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των αυξανόμενων προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο αγροτικός τομέας. Βασικοί στόχοι του σχεδίου είναι η στήριξη των αγροτών που πλήττονται από το υψηλό κόστος και τις ελλείψεις, η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής λιπασμάτων και η μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από εισαγωγές από τρίτες χώρες.
Η ανακοίνωση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο έντονων κινητοποιήσεων, με αγρότες από τη Γαλλία να παρατάσσουν τα τρακτέρ τους έξω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο. Εκπρόσωπος του γαλλικού αγροτικού συνδικάτου FNSEA εξέφρασε την ανησυχία του, τονίζοντας ότι η εφαρμογή του σχεδίου για τα λεγόμενα "πράσινα" λιπάσματα ενδέχεται να επιφέρει πρόσθετη επιβάρυνση ύψους 30 έως 60 ευρώ ανά τόνο στη γεωργική παραγωγή, επιδεινώνοντας περαιτέρω την οικονομική θέση των παραγωγών.
Παράλληλα, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι το Σχέδιο Δράσης αποσκοπεί στην άμεση συμβολή στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας και στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, χωρίς να παραμελούνται οι υψηλοί κλιματικοί και περιβαλλοντικοί στόχοι που έχουν τεθεί.
Ο Επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων, Κρίστοφ Χάνσεν, διευκρίνισε ότι το κυρίαρχο ζήτημα αυτή τη στιγμή δεν είναι η διαθεσιμότητα των λιπασμάτων, αλλά οι τιμές τους. "Δεν υπάρχει πρόβλημα διαθεσιμότητας για αυτή τη σεζόν, υπάρχει όμως τεράστιο πρόβλημα με τις τιμές", ανέφερε χαρακτηριστικά, απαντώντας σε σχετική ερώτηση.
Ο κ. Χάνσεν εξήγησε ότι η Ευρώπη εισάγει μόλις το 2% με 3% των λιπασμάτων της από τη Μέση Ανατολή, ποσοστό που δεν επηρεάζει σημαντικά τη διαθεσιμότητα. Ωστόσο, το ενεργειακό κόστος, και ειδικότερα η τιμή του φυσικού αερίου που είναι απαραίτητο για την εγχώρια παραγωγή λιπασμάτων, αποτελεί τον κύριο παράγοντα αύξησης του κόστους. "Το πρόβλημα είναι στο φυσικό αέριο που χρειαζόμαστε για να παράγουμε τα λιπάσματά μας, το οποίο γίνεται ακριβότερο, καθώς και σε προϊόντα όπως η ουρία, που έχουν παγκόσμια τιμή αγοράς", σημείωσε.
Σύμφωνα με τον Επίτροπο, οι τιμές των λιπασμάτων έχουν καταγράψει αύξηση έως και 70%, γεγονός που βρίσκεται στο επίκεντρο της παρέμβασης της Κομισιόν. Η στρατηγική περιλαμβάνει βραχυπρόθεσμη ανακούφιση μέσω χρηματοδοτικής στήριξης, αλλά και μακροπρόθεσμη ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης μέσω της αναζήτησης νέων προμηθευτών.
Οι πρόσφατες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα και η αστάθεια των τιμών έχουν ασκήσει σημαντική πίεση στους αγρότες σε ολόκληρη την Ευρώπη, αναδεικνύοντας την ευπάθεια της ηπείρου σε εξωτερικούς κραδασμούς στον εφοδιασμό λιπασμάτων. Το Σχέδιο Δράσης συνδυάζει άμεσα μέτρα στήριξης για την προσιτή τιμή και την ασφάλεια εφοδιασμού, με μακροπρόθεσμες δράσεις για την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας και την επιτάχυνση της μετάβασης σε βιολογικά λιπάσματα χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Η Επιτροπή σχεδιάζει να προσφέρει στοχευμένη έκτακτη στήριξη στους Ευρωπαίους αγρότες μέσω των υφιστάμενων εργαλείων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Προτείνεται η κινητοποίηση του προϋπολογισμού της ΕΕ για σημαντική ενίσχυση του αγροτικού αποθεματικού, με το χρηματοδοτικό πακέτο να παρουσιάζεται πριν από το καλοκαίρι, με στόχο την άμεση ρευστότητα στους αγρότες ενόψει του επόμενου παραγωγικού κύκλου.
Ως πρόσθετο βραχυπρόθεσμο μέτρο, η Επιτροπή θα παρουσιάσει νομοθετικό πακέτο που θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να αξιοποιούν πλήρως τη στήριξη από τα Στρατηγικά Σχέδια της ΚΑΠ. Αυτό θα περιλαμβάνει έναν νέο μηχανισμό ρευστότητας για τη διευκόλυνση των ταμειακών ροών, μεγαλύτερη ευελιξία στις προκαταβολές πληρωμών και ισχυρότερα κίνητρα για αποδοτικότερες γεωργικές πρακτικές που μειώνουν τη χρήση λιπασμάτων και προωθούν τη χρήση βιολογικών εναλλακτικών.
Για τη στήριξη της εγχώριας βιομηχανίας λιπασμάτων, η Επιτροπή θα λάβει μέτρα ώστε να αποτραπεί η αποβιομηχάνιση, να διασφαλιστούν σταθερές προμήθειες και να μειωθεί η εξάρτηση από εισαγωγές. Παράλληλα, θα δημιουργηθεί μια Ευρωπαϊκή Σύμπραξη για τα Λιπάσματα, η οποία θα φέρει κοντά παραγωγούς, αγρότες και κράτη μέλη για την ανάπτυξη μιας κοινής στρατηγικής.
Τέλος, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο δημιουργίας αποθεμάτων και άλλων επιλογών για τη διασφάλιση βασικών λιπασμάτων και πρώτων υλών, συμπεριλαμβανομένων εποχικών ή ελάχιστων αποθεμάτων και, όπου κρίνεται απαραίτητο, κοινών προμηθειών.
