Σχέδιο ψηφίσματος ΗΠΑ κατά Ιράν στον IAEA

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλούνται διεθνή μέσα, η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο προετοιμασίας ενός σχεδίου ψηφίσματος, το οποίο αναμένεται να τεθεί ενώπιον του Διοικητικού Συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) κατά τη διάρκεια της προγραμματισμένης συνεδρίασης της επόμενης εβδομάδας. Η κίνηση αυτή, όπως μεταδίδουν διπλωμάτες διαπιστευμένοι στον οργανισμό, ενδέχεται να επιφέρει σημαντικές επιπλοκές στις ήδη εύθραυστες και ευρύτερες διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τεχεράνης.

Διπλωματικές ζυμώσεις και πυρηνικές ανησυχίες

Το παρασκήνιο της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας εντάσσεται σε μια περίοδο όπου ΗΠΑ και Ιράν επιχειρούν να διαπραγματευτούν την παράταση μιας εκεχειρίας. Η συμφωνία αυτή θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για ουσιαστικές συνομιλίες γύρω από το αμφιλεγόμενο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Από τη μία πλευρά, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι το Ιράν δεν πρέπει υπό καμία συνθήκη να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ από την άλλη, η ιρανική ηγεσία διατείνεται σταθερά ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση τέτοιου οπλοστασίου.

Υπενθυμίζεται ότι οι συνδυασμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ τον περασμένο Ιούνιο είχαν ως αποτέλεσμα την καταστροφή ή την πρόκληση σοβαρών ζημιών σε τρεις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στο Ιράν. Παρά τα πλήγματα αυτά, μεγάλο μέρος του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εκτιμάται ότι έχει διασωθεί, με τον IAEA να στερείται ωστόσο της απαραίτητης πρόσβασης για να προβεί σε επιτόπιες επαληθεύσεις.

Το περιεχόμενο του ψηφίσματος και οι αντιδράσεις

Καθώς πλησιάζει η συνεδρίαση του 35μελούς Διοικητικού Συμβουλίου, η Ουάσιγκτον επεξεργάζεται το τελικό κείμενο του ψηφίσματος, χωρίς ωστόσο να το έχει ακόμη διανείμει επίσημα, με αποτέλεσμα οι ακριβείς λεπτομέρειες να παραμένουν συγκεχυμένες. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, έχει αντιδράσει με ιδιαίτερη σφοδρότητα σε ανάλογα ψηφίσματα του παρελθόντος, απαντώντας συχνά είτε με κλιμάκωση των πυρηνικών της δραστηριοτήτων είτε με περιορισμό της συνεργασίας της με τον οργανισμό. Η άμεση ανησυχία αυτή τη φορά εστιάζεται στο ενδεχόμενο να τιναχθούν στον αέρα οι εύθραυστες συνομιλίες με τις ΗΠΑ.

Ο πρεσβευτής της Ρωσίας στον IAEA, Μιχαήλ Ουλιάνοφ, εξέφρασε την εκτίμηση ότι μια τέτοια απόφαση ενδέχεται να προκαλέσει την ιρανική πλευρά, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι τόσο η Μόσχα όσο και το Πεκίνο έχουν ταχθεί κατά ανάλογων ψηφισμάτων στο παρελθόν. Σύμφωνα με τον Ρώσο διπλωμάτη, το πιθανότερο περιεχόμενο του ψηφίσματος θα είναι η απαίτηση προς το Ιράν να παράσχει στους επιθεωρητές του οργανισμού απρόσκοπτη πρόσβαση σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, αν και ο ίδιος διατύπωσε αμφιβολίες για το αν τελικά οι ΗΠΑ θα καταθέσουν το προσχέδιο.

Ιστορικό προηγούμενων αποφάσεων

Η τελευταία φορά που εγκρίθηκε ανάλογο ψήφισμα κατά του Ιράν ήταν τον περασμένο Νοέμβριο, όταν και του ζητήθηκε να ενημερώσει χωρίς καμία καθυστέρηση για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου και την κατάσταση των εγκαταστάσεων που είχαν πληγεί, κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί. Προγενέστερο ψήφισμα, τον Ιούνιο, είχε κρίνει για πρώτη φορά μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες ότι το Ιράν παραβιάζει τις υποχρεώσεις του σχετικά με τη μη διάδοση πυρηνικών όπλων, αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα παραπομπής της υπόθεσης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ένα βήμα που παραμένει ωστόσο σε εκκρεμότητα.