Σχοινάς: 20 δισ. για τη γεωργία έως το 2034

Σε εξέλιξη βρίσκεται ο Εθνικός Διάλογος για τη διαμόρφωση της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) για την περίοδο 2028-2034, με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, να παρουσιάζει το όραμά του για τον μετασχηματισμό του πρωτογενούς τομέα. Κατά τη διάρκεια της 4ης συνεδρίασης, που πραγματοποιήθηκε στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Σχοινάς αναφέρθηκε στους διαθέσιμους πόρους, οι οποίοι ανέρχονται σε 20 δισεκατομμύρια ευρώ για την επόμενη εξαετία, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η επιτυχία του εγχειρήματος δεν θα κριθεί αποκλειστικά από το ύψος των κονδυλίων.

Ο υπουργός επεσήμανε με έμφαση ότι τα χρήματα αυτά αποκτούν πραγματική αξία μόνο εφόσον μετατραπούν από απλές επιδοτήσεις σε μοχλό ανάπτυξης, ανταγωνιστικότητας και παραγωγικής υπεραξίας. Στόχος, όπως ανέφερε, είναι η μετάβαση από μια λογική στήριξης εισοδήματος σε μια πολιτική που θα ενισχύει την παραγωγή και θα δημιουργεί βιώσιμες θέσεις εργασίας στην ύπαιθρο. Το νέο πλαίσιο καλείται να ανταποκριθεί σε ένα περιβάλλον γεμάτο προκλήσεις, όπως η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας, η διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Το νερό ως εθνική προτεραιότητα

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο ζήτημα της διαχείρισης των υδάτων, έναν τομέα όπου η γεωργία κατέχει δεσπόζουσα θέση, καθώς αντιπροσωπεύει περίπου το 80% με 85% της συνολικής κατανάλωσης στη χώρα. Ο κ. Σχοινάς τόνισε ότι για την Ελλάδα και ευρύτερα για τη Μεσόγειο, οι ανάγκες είναι πιο επιτακτικές σε σύγκριση με άλλες περιοχές της Ευρώπης. Η υλοποίηση αρδευτικών υποδομών, η δημιουργία έργων αποθήκευσης νερού και η προώθηση πρακτικών εξοικονόμησης δεν αποτελούν πλέον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, αλλά άμεση εθνική προτεραιότητα.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός ανακοίνωσε ότι ήδη κατά τους πρώτους μήνες της θητείας του διοχετεύθηκαν 80 εκατομμύρια ευρώ για την υλοποίηση μικρής κλίμακας δημόσιων αρδευτικών έργων, με δικαιούχους τους δήμους. Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας πολύ πιο φιλόδοξης παρέμβασης στον συγκεκριμένο τομέα, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι υπάρχει περιθώριο για κάτι μεγάλο, το οποίο θα μπορούσε να ενταχθεί και να χρηματοδοτηθεί μέσα από το νέο πλαίσιο της ΚΑΠ.

Αντιμετωπίζοντας τον μικρό κλήρο

Στο πεδίο των διαρθρωτικών προβλημάτων, ο κ. Σχοινάς αναφέρθηκε στο ζήτημα του μικρού κλήρου, επισημαίνοντας ότι επτά στις δέκα αγροτικές εκμεταλλεύσεις στη χώρα δεν ξεπερνούν τα 50 στρέμματα. Η λύση, σύμφωνα με τον υπουργό, μπορεί να δοθεί μέσω της ενίσχυσης των συνεργατικών σχημάτων. Όπως ανέφερε, μόλις το ένα πέμπτο της ελληνικής παραγωγής συμμετέχει σήμερα σε συνεταιρισμούς, ένα ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η προώθηση συνεργασιών μπορεί να δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας, να διευκολύνει την πρόσβαση σε επενδύσεις και εξοπλισμό, αλλά και να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση των παραγωγών στις αγορές.

Εκπαίδευση και ανανέωση γενεών

Κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον του κλάδου αποτελεί η εκπαίδευση και η κατάρτιση των αγροτών. Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν είναι αποκαλυπτικά, καθώς το 94,4% των διαχειριστών αγροτικών εκμεταλλεύσεων βασίζεται κυρίως στην πρακτική εμπειρία, ενώ μόλις το 0,7% διαθέτει τυπική αγροτική εκπαίδευση. Ο υπουργός τόνισε ότι την επόμενη δεκαετία η γνώση θα αποτελέσει παράγοντα εξίσου σημαντικό με το νερό και τη γη. Παράλληλα, μεγάλη πρόκληση παραμένει η ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού, καθώς από τους περισσότερους από 200.000 αγρότες, σχεδόν το ένα τρίτο είναι άνω των 65 ετών. Η προσέλκυση νέων δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε οικονομικά κίνητρα πρώτης εγκατάστασης, αλλά απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που θα περιλαμβάνει πρόσβαση σε γη, χρηματοδότηση, συμβουλευτικές υπηρεσίες και κοινωνικές υποδομές.

Νέο σύστημα πληρωμών και MyAgro

Σημαντικό μέρος της ομιλίας του υπουργού επικεντρώθηκε στην ανάγκη δημιουργίας ενός αξιόπιστου και διαφανούς συστήματος αγροτικών πληρωμών, το οποίο θα τελεί υπό τον έλεγχο του ελληνικού Δημοσίου. Ο κ. Σχοινάς αναφέρθηκε εκτενώς στην προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη μέσω του πληροφοριακού συστήματος MyAgro, αναγνωρίζοντας ότι η πρώτη εφαρμογή ενός σύνθετου ψηφιακού εργαλείου παρουσιάζει δυσκολίες. Ωστόσο, δεσμεύτηκε κατηγορηματικά ότι αυτή θα είναι η τελευταία χρονιά που θα συζητούνται προβλήματα στη λειτουργία του, καθώς από την επόμενη περίοδο το σύστημα θα είναι πλήρως τυποποιημένο, διαλειτουργικό και φιλικό προς τον χρήστη.

Το παραγωγικό συμβόλαιο έως το 2034

Ο υπουργός έθεσε ως κεντρικό στόχο τη σύναψη ενός νέου παραγωγικού συμβολαίου για την ελληνική γεωργία, το οποίο θα υπερβαίνει τα στενά όρια των οικονομικών ενισχύσεων. Το όραμα αυτό περιλαμβάνει την ανάπτυξη, την ανθεκτικότητα, την προστασία του περιβάλλοντος και την κοινωνική συνοχή. Όπως υπογράμμισε, η επιτυχία της νέας ΚΑΠ δεν θα πρέπει να αποτιμηθεί το 2034 μόνο από το ποσοστό απορρόφησης των κονδυλίων. Το πραγματικό ζητούμενο είναι να υπάρξουν περισσότεροι νέοι αγρότες, καλύτερα καταρτισμένοι παραγωγοί, ισχυρότερες συνεργασίες και σύγχρονες υποδομές, ώστε η πολιτική να αφήσει πίσω της παραγωγική αξία και όχι απλώς πληρωμές.

Οι θέσεις της ηγεσίας του ΥΠΑΑΤ

Στον διάλογο παρενέβησαν και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου. Ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων, Αντώνης Φιλιππής, αναφέρθηκε στη σκληρή διαπραγμάτευση που αναμένεται στις Βρυξέλλες, καθώς η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 294 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ΚΑΠ. Η Αθήνα ζητά ισχυρή και διακριτή χρηματοδότηση, ενώ παρακολουθεί στενά την αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης των πόρων μέσω των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων, επιμένοντας ότι η μεγαλύτερη ευελιξία δεν πρέπει να οδηγήσει σε αποδυνάμωση της πολιτικής.

Από την πλευρά της, η γενική γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, Αργυρώ Ζέρβα, προχώρησε σε μια σημαντική ανακοίνωση για τον άμεσο προγραμματισμό. Συγκεκριμένα, την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να δημοσιευτεί η νέα πρόσκληση για τα Σχέδια Βελτίωσης, με συνολική δημόσια δαπάνη ύψους 263,5 εκατομμυρίων ευρώ, που στοχεύει στον εκσυγχρονισμό των εκμεταλλεύσεων και στην εξοικονόμηση πόρων. Επιπλέον, γνωστοποίησε ότι έχει ξεκινήσει η ενεργοποίηση του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, με αρχικά κεφάλαια 160 εκατομμυρίων ευρώ από το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, τα οποία μπορούν να κινητοποιήσουν περισσότερα από 350 εκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις. Η ίδια υπογράμμισε ότι οι εθνικές θέσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς το υπουργείο βρίσκεται σε φάση αξιολόγησης των προτάσεων που έχουν καταθέσει ήδη 11 φορείς, με αιχμή τα ισχυρότερα κίνητρα για συνεταιρισμούς και τη μεγαλύτερη εμπλοκή των Περιφερειών.