Σκοτεινά τάνκερ στο Ορμούζ: Η νέα τακτική πετρελαίου

Στα τέλη Ιουλίου, το ελληνόκτητο υπερδεξαμενόπλοιο Kiku, ένα από τα μεγαλύτερα σκάφη μεταφοράς αργού πετρελαίου παγκοσμίως, κατέπλευσε στον τερματικό σταθμό εξαγωγών Mesaieed του Κατάρ. Το συγκεκριμένο λιμάνι, με τις 30 θέσεις ελλιμενισμού, αποτελεί κομβικό σημείο για την ενεργειακή τροφοδοσία της περιοχής. Τέσσερις ημέρες αργότερα, το Kiku, αφού φορτώθηκε με αργό πετρέλαιο, ξεκίνησε το ταξίδι του μέσω του Στενού του Ορμούζ, κινούμενο με σταθερή ταχύτητα 13 κόμβων, κοντά στο μέγιστο της επιχειρησιακής του δυνατότητας.

Ωστόσο, στις 31 Ιουλίου, ανοιχτά των ακτών του Ντουμπάι, το σήμα του πλοίου εξαφανίστηκε από τα συστήματα παρακολούθησης. Το Kiku είχε απενεργοποιήσει τον πομποδέκτη AIS, τη συσκευή που εκπέμπει την ταυτότητα και τη θέση του. Για τους αναλυτές ναυσιπλοΐας, ήταν σαν το πλοίο να είχε εξαφανιστεί από τον χάρτη. Το σήμα του επανεμφανίστηκε την επόμενη ημέρα, στην αντίθετη πλευρά του στενού, αποκαλύπτοντας μια νέα, άκρως απόρρητη τακτική της πετρελαϊκής βιομηχανίας.

Αυτές οι λεγόμενες "σκοτεινές" διελεύσεις, που πραγματοποιούνται υπό την προστασία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, έχουν ως στόχο να θωρακίσουν τα δεξαμενόπλοια από τις επιθέσεις των ιρανικών drones. Η στρατηγική αυτή, όπως αναφέρει το CNN, έχει μετατοπίσει το κόστος και τον κίνδυνο από τους εμπορικούς μεταφορείς στους ίδιους τους παραγωγούς πετρελαίου και στην αμερικανική κυβέρνηση. Η κυκλοφορία πετρελαίου μέσω του Ορμούζ έχει φτάσει κατά μέσο όρο τα 8 έως 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσότητα σχεδόν διπλάσια από αυτήν που εκτιμούσαν οι αναλυτές με βάση τα δεδομένα των πομποδεκτών.

Η Νέα Στρατηγική των Παραγωγών

Η αύξηση των "σκοτεινών" διελεύσεων έρχεται σε μια περίοδο κρίσιμη για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Ο πόλεμος έχει διαταράξει το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, ενώ τα εμπορικά αποθέματα έχουν μειωθεί δραματικά. Τα αμερικανικά στρατηγικά αποθέματα βρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα από τη δεκαετία του 1980, και η εξάρτηση από τα κινεζικά αποθέματα δεν μπορεί να διαρκέσει επ' αόριστον. Αντιμέτωποι με αυτό το σκηνικό, οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, έχουν αναδρομολογήσει εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, είτε μέσω του αγωγού East-West προς την Ερυθρά Θάλασσα είτε μέσω των θαλάσσιων μεταφορτώσεων στον Κόλπο του Ομάν.

Η διαδικασία περιλαμβάνει τη μεταφόρτωση αργού πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο, μακριά από τα βλέμματα των συστημάτων παρακολούθησης. Το CNN κατέγραψε περισσότερες από δώδεκα τέτοιες μεταφορτώσεις μέσα σε δύο ημέρες, με τα φορτία να κατευθύνονται προς την Κίνα, την Ταϊβάν, τη Νότια Κορέα και άλλες ασιατικές αγορές. Το ελληνόκτητο Kiku, για παράδειγμα, πραγματοποίησε μεταφόρτωση στο Nave Electron, το οποίο στη συνέχεια αναχώρησε με προορισμό το Ningbo της Κίνας. Αυτή η επιχείρηση, αν και δαπανηρή και επικίνδυνη, προσφέρει μια προσωρινή ανάσα στην αγορά, καθώς οι μόνιμες λύσεις για την επίλυση της σύγκρουσης παραμένουν άπιαστες.

Ανατροπή Δεδομένων και Παγκόσμιες Επιπτώσεις

Η τακτική αυτή έχει ανατρέψει τα δεδομένα εις βάρος του Ιράν, επιτρέποντας στους παραγωγούς να εξάγουν μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου. Παράλληλα, η παγκόσμια παραγωγή έχει αυξηθεί, με τη Βραζιλία, τη Γουιάνα και τη Βενεζουέλα να προσθέτουν πάνω από 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επίσης απελευθερώσει 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα, ενώ η Κίνα έχει μειώσει δραστικά τις εισαγωγές της, βασιζόμενη στα δικά της τεράστια αποθέματα. Η μείωση της ζήτησης λόγω των υψηλών τιμών έχει συμβάλει στην εξισορρόπηση της αγοράς, αποδεικνύοντας ότι η αγορά πετρελαίου είναι πιο ευέλικτη από ό,τι είχαν προβλέψει οι ειδικοί.

Ωστόσο, αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να διαρκέσει για πάντα. Τα παγκόσμια αποθέματα έχουν μειωθεί κατά έως και 1,9 δισεκατομμύρια βαρέλια κατά τη διάρκεια του πολέμου. Εάν η αγορά δεν φτάσει σε ισορροπία, τα αποθέματα θα εξαντληθούν, οδηγώντας σε απότομη αύξηση των τιμών. Η κρίση επεκτείνεται και στην αγορά καυσίμων, με τα διυλιστήρια στη Μέση Ανατολή να έχουν υποστεί ζημιές και τη Ρωσία να περιορίζει τις εξαγωγές της λόγω της σύγκρουσης με την Ουκρανία. Η Κίνα, επίσης, έχει περιορίσει τις εξαγωγές διυλισμένων καυσίμων, αφήνοντας τα αμερικανικά διυλιστήρια να επωμίζονται το βάρος της παγκόσμιας ζήτησης.

Η Οικονομική Πίεση και ο Ρόλος των ΗΠΑ

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε καταφέρει να πιέσει τις τιμές προς τα κάτω, έχει πλέον αλλάξει στρατηγική. Η νέα προσέγγιση της Αμερικής περιλαμβάνει έναν παρατεταμένο ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, με στόχο την οικονομική κατάρρευση του Ιράν. Αυτό έχει οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου να πλησιάζουν τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και μειώνοντας το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών. Η μάχη για τον έλεγχο του στενού έχει διατηρήσει τις τιμές των καυσίμων σε υψηλά επίπεδα, ενώ η ικανότητα της αγοράς να προσαρμόζεται έχει αποτρέψει μια ακόμη μεγαλύτερη εκτόξευση των τιμών, παρά το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς στην ιστορία.