Στουρνάρας: Σύνθετη πρόκληση η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος ως μία "σύνθετη πρόκληση", κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στο 7ο Συνέδριο Επαγγελματικής Ασφάλισης. Ο κεντρικός τραπεζίτης ανέλυσε διεξοδικά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το διανεμητικό σύστημα, υπογραμμίζοντας πως η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η μείωση των γεννήσεων ασκούν ασφυκτικές πιέσεις, μεταφέροντας δυσανάλογα βάρη στις νεότερες γενιές και εγείροντας σοβαρά ζητήματα διαγενεακής δικαιοσύνης και μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Στουρνάρας τόνισε ότι ο κεφαλαιοποιητικός Δεύτερος Πυλώνας, δηλαδή τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), μπορεί να λειτουργήσει ως ένα κρίσιμο συμπληρωματικό εργαλείο. Όπως εξήγησε, η ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ εισφορών και παροχών, σε συνδυασμό με τη διαφάνεια και τις προοπτικές για υψηλότερες αποδόσεις, μπορούν να αναβαθμίσουν το επίπεδο συνταξιοδοτικής προστασίας. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος προϋποθέτει ένα ισχυρό εποπτικό πλαίσιο, θεσμικές εγγυήσεις και μια ουσιαστική, συνεχή ενημέρωση των ασφαλισμένων, ώστε να οικοδομηθεί η απαραίτητη εμπιστοσύνη και να διασφαλιστεί η κοινωνική συνοχή.

Ο διοικητής της ΤτΕ υπογράμμισε ότι τα ΤΕΑ δεν αποτελούν έναν περιφερειακό ή δευτερεύοντα θεσμό της ασφαλιστικής αγοράς, αλλά εξελίσσονται σταδιακά σε έναν βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού συνταξιοδοτικού και επενδυτικού συστήματος. Η στρατηγική τους σημασία αναμένεται να ενισχυθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς θα συμβάλλουν τόσο στη συμπληρωματική συνταξιοδοτική προστασία των εργαζομένων όσο και στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και των ευρωπαϊκών επενδύσεων, τόσο σε εθνικό όσο και σε υπερεθνικό επίπεδο.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική και η ελληνική πραγματικότητα

Ο κ. Στουρνάρας αναφέρθηκε εκτενώς στην ευρωπαϊκή στρατηγική, η οποία κινείται προς ένα μοντέλο τριών πυλώνων: τη δημόσια σύνταξη, την επαγγελματική ασφάλιση και την ιδιωτική αποταμίευση. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η αναθεώρηση της οδηγίας IORP II και η πρωτοβουλία "Savings and Investments Union", με στόχο την αύξηση της συμμετοχής των εργαζομένων σε επαγγελματικά σχήματα και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών μέσω της αξιοποίησης των αποθεματικών των ΤΕΑ. Η Ελλάδα, με τον νόμο 5078/2023, έχει ήδη κάνει βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, ευθυγραμμίζοντας το πλαίσιο λειτουργίας των Ταμείων με τα ευρωπαϊκά πρότυπα εποπτείας και διακυβέρνησης.

Παρά τη θετική δυναμική, η ελληνική αγορά αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Η συμμετοχή των εργαζομένων παραμένει περιορισμένη, ενώ η ασφαλιστική και επενδυτική κουλτούρα δεν έχει ακόμη ωριμάσει στον απαιτούμενο βαθμό. Το μικρό μέγεθος πολλών Ταμείων δυσχεραίνει την επίτευξη οικονομιών κλίμακας, αυξάνοντας το λειτουργικό κόστος. Συγκεκριμένα, με 27 ΤΕΑ και περίπου 55.000 μέλη στο τέλος του 2025, ο θεσμός βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Το Ενεργητικό διαμορφώθηκε στα 621 εκατ. ευρώ και οι τεχνικές προβλέψεις στα 550 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας αυξήσεις άνω του 20% σε σχέση με το 2024, γεγονός που αναδεικνύει τη δυναμική αλλά και την ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση.

Κλείνοντας την ομιλία του, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος διαβεβαίωσε ότι η ΤτΕ, πέρα από τον εποπτικό της ρόλο για τη διασφάλιση της χρηματοοικονομικής σταθερότητας και της διαφάνειας, θα συνεχίσει να στηρίζει κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει τον Δεύτερο Πυλώνα Ασφάλισης, συμβάλλοντας στη βελτίωση και την περαιτέρω ανάπτυξή του.