Σύνοδος στο Κίεβο για την αντιαεροπορική άμυνα της Ουκρανίας

Η ουκρανική πρωτεύουσα καθίσταται σήμερα το επίκεντρο των ευρωπαϊκών εξελίξεων, καθώς οι κυριότεροι υποστηρικτές της χώρας συνέρχονται σε μια κρίσιμη σύνοδο κορυφής. Το βασικό αίτημα του Κιέβου προς τους συμμάχους του είναι η άμεση και μαζική ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας, δεδομένης της οξείας έλλειψης πυραύλων αναχαίτισης, εν μέσω της αυξανόμενης ρωσικής πίεσης. Τα συνεχιζόμενα ρωσικά πλήγματα με βαλλιστικούς πυραύλους προκαλούν σοβαρές απώλειες μεταξύ των αμάχων, καθιστώντας την προστασία του ουκρανικού εναέριου χώρου ζήτημα ζωτικής σημασίας.

Η σύνοδος της «συμμαχίας των προθύμων» πραγματοποιείται ανήμερα της 35ης επετείου από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Ουκρανίας, στις 24 Αυγούστου 1991, μια συμβολική ημερομηνία που υπογραμμίζει τη διαχρονική προσήλωση της χώρας στην κυριαρχία της. Τη συμπροεδρία της συνόδου έχουν αναλάβει η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία, επιδεικνύοντας μια ενιαία ευρωπαϊκή στάση απέναντι στην κρίση. Ο νέος Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ, πραγματοποιεί το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό στο Κίεβο, ενώ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, θα συμμετάσχει επίσης διά ζώσης, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα αλληλεγγύης.

Η συνάντηση αυτή λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο έντονης κλιμάκωσης της σύρραξης, σχεδόν τεσσεράμισι χρόνια μετά την έναρξή της, στις 24 Φεβρουαρίου 2022. Η «συμμαχία των προθύμων», η οποία αρχικά συγκροτήθηκε από γαλλοβρετανική πρωτοβουλία με σκοπό την αποστολή ειρηνευτικών δυνάμεων σε περίπτωση κατάπαυσης του πυρός, έχει πλέον μετατραπεί σε ένα κρίσιμο φόρουμ υποστήριξης προς το Κίεβο. Αυτή η μεταστροφή του ρόλου της συμμαχίας αντανακλά την αβεβαιότητα που επικρατεί αναφορικά με τις δεσμεύσεις των Ηνωμένων Πολιτειών υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ, καθιστώντας την Ευρώπη τον κύριο πυλώνα στήριξης της Ουκρανίας.

Η πίεση των ρωσικών επιθέσεων

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις έχουν εντείνει τις επιθέσεις τους, στοχοποιώντας επανειλημμένα το Κίεβο με ομοβροντίες βαλλιστικών πυραύλων. Οι επιθέσεις αυτές έχουν πλήξει πολυκατοικίες και άλλες υποδομές, αφήνοντας πίσω τους δεκάδες νεκρούς αμάχους και σπέρνοντας τον τρόμο στον πληθυσμό. Χιλιάδες κάτοικοι της πρωτεύουσας αναγκάζονται να καταφεύγουν σε σταθμούς του μετρό και άλλα καταφύγια για να προστατευτούν από τους βομβαρδισμούς, δημιουργώντας μια εικόνα ανθρωπιστικής κρίσης.

Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μετά από σχεδόν κάθε τέτοια επίθεση, απευθύνει έκκληση στους συμμάχους του Κιέβου για την παροχή προηγμένων συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Η ανάγκη για την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική, καθώς τα ρωσικά πλήγματα γίνονται όλο και πιο συχνά και καταστροφικά. Ο Βρετανός πρωθυπουργός, από την πλευρά του, διαμήνυσε ότι η αποφασιστικότητα της διεθνούς κοινότητας παραμένει ακλόνητη, τονίζοντας ότι δεν θα υπάρξει οπισθοχώρηση έως ότου επιτευχθεί μια δίκαιη και διαρκής ειρήνη.

Οι διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό της πιο πολύνεκρης ένοπλης σύρραξης στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο βρίσκονται σε πλήρες αδιέξοδο. Η Ρωσία επιμένει σε εδαφικές και πολιτικές παραχωρήσεις από την Ουκρανία, οι οποίες απορρίπτονται κατηγορηματικά από το Κίεβο, καθώς θεωρούνται ισοδύναμες με συνθηκολόγηση και προάγγελος νέας ρωσικής επίθεσης. Αυτό το πολιτικό αδιέξοδο ενισχύει την ανάγκη για στρατιωτική υποστήριξη, καθώς η Ουκρανία επιδιώκει να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση μέσω της ανθεκτικότητάς της στο πεδίο της μάχης.

Νέες στρατιωτικές συμφωνίες και τεχνολογική υποστήριξη

Στο πλαίσιο της συνόδου, ο Άντι Μπέρναμ αναμένεται να ανακοινώσει μια σημαντική εξέλιξη στον τομέα της αμυντικής συνεργασίας. Η βρετανική κυβέρνηση έδωσε το πράσινο φως στην κατασκευάστρια εταιρεία αμυντικού εξοπλισμού MBDA να μοιραστεί διαβαθμισμένες πληροφορίες για τα βρετανικά εξαρτήματα του πυραύλου μεγάλου βεληνεκούς SCALP, της γαλλικής εκδοχής του πυραύλου κρουζ Storm Shadow. Αυτή η κίνηση αναμένεται να επιτρέψει στους Γάλλους και τους Ουκρανούς να προχωρήσουν στη συναρμολόγηση του πυραύλου εντός της Ουκρανίας, ενισχύοντας την εγχώρια αμυντική βιομηχανία και μειώνοντας την εξάρτηση από εξωτερικές προμήθειες.

Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, έχει ήδη δεσμευτεί για την προμήθεια νέων πυραύλων αναχαίτισης στην Ουκρανία, υπογραμμίζοντας τη συνεχιζόμενη υποστήριξη της Γαλλίας. Η πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ουκρανία είναι ιδιαίτερα σύνθετη, καθώς οι ρωσικοί βαλλιστικοί πύραυλοι αναπτύσσουν εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες και διαγράφουν τροχιά τόξου σε πολύ μεγάλα ύψη, καθιστώντας την κατάρριψή τους εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Η τεχνική αυτή υπεροχή της Ρωσίας καθιστά επιτακτική την ανάγκη για προηγμένα συστήματα άμυνας, όπως τα αμερικανικά Patriot, τα οποία αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της ουκρανικής αεράμυνας.

Η κρίσιμη έλλειψη πυραύλων αναχαίτισης

Η εξάρτηση της Ουκρανίας από τα συστήματα Patriot για την προστασία του εναέριου χώρου της είναι απόλυτη, καθώς τα εγχώρια οπλικά συστήματα δεν επαρκούν για την αναχαίτιση των ρωσικών βαλλιστικών πυραύλων. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αποκάλυψε ανησυχητικά στοιχεία για τη μείωση των παραδόσεων πυραύλων για τα συστήματα αυτά, τα οποία υποδιπλασιάστηκαν από το 2023. Συγκεκριμένα, το 2023 η Ουκρανία έλαβε 675 πυραύλους, ενώ το 2025 ο αριθμός αυτός μειώθηκε στους 364, παρά την ένταση των ρωσικών πυραυλικών πληγμάτων.

Οι προβλέψεις για το 2026 είναι ακόμη πιο δυσοίωνες, με τις τρέχουσες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για μόλις 264 πυραύλους, ενώ το Κίεβο αιτείται τουλάχιστον 300 ενόψει του χειμώνα. Αυτή η μείωση των προμηθειών αποδίδεται εν μέρει στη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες, λόγω της μείωσης των αποθεμάτων τους εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή, διστάζουν να διαθέσουν μεγάλες ποσότητες πυραύλων αναχαίτισης. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα σοβαρό κενό στην ουκρανική άμυνα, το οποίο η Ρωσία εκμεταλλεύεται στο έπακρο.

Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, η Ρωσία έχει τη δυνατότητα να παράγει περίπου 100 βαλλιστικούς πυραύλους σε μηνιαία βάση, γεγονός που της προσδίδει σημαντικό πλεονέκτημα σε όρους πολέμου φθοράς. Από την πλευρά της, η Ουκρανία επιχειρεί να απαντήσει με δικές της επιδρομές μεγάλης εμβέλειας, στοχοποιώντας ενεργειακές και εφοδιαστικές υποδομές εντός της Ρωσίας, με ιδιαίτερη έμφαση σε διυλιστήρια πετρελαίου και αποθήκες εταιρειών ηλεκτρονικού εμπορίου. Αυτή η στρατηγική αποσκοπεί στην αποδυνάμωση της ρωσικής πολεμικής μηχανής και στη μείωση των πόρων που διατίθενται για την επίθεση κατά της Ουκρανίας.