«Τειρεσίας» στο ρεύμα: Τρεις οφειλές και τέλος οι αλλαγές παρόχου

Νέο μηχανισμό ελέγχου απέναντι στον λεγόμενο «ενεργειακό τουρισμό» προωθεί η κυβέρνηση, επιχειρώντας να περιορίσει τις περιπτώσεις καταναλωτών που αφήνουν απλήρωτους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και στη συνέχεια μεταφέρονται από εταιρεία σε εταιρεία χωρίς να έχουν τακτοποιήσει τις προηγούμενες οφειλές τους.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε συνεργασία με τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και τους προμηθευτές, προχωρά σε αλλαγές στον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας. Επισήμως, στόχος είναι να μπει φραγμός στους στρατηγικούς κακοπληρωτές, να προστατευθούν οι συνεπείς πελάτες και να περιοριστούν οι στρεβλώσεις που έχουν συσσωρευτεί στην αγορά.

Κεντρικό στοιχείο της νέας ρύθμισης είναι η δημιουργία ενός μηχανισμού καταγραφής των ληξιπρόθεσμων οφειλών, ο οποίος ήδη περιγράφεται ως ένας είδος «Τειρεσία» για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι εταιρείες προμήθειας θα έχουν τη δυνατότητα να ενημερώνουν τον ΔΕΔΔΗΕ όταν ένας πελάτης εγκαταλείπει ανεξόφλητες υποχρεώσεις. Εφόσον ο ίδιος καταναλωτής συγκεντρώσει τρεις σχετικές επισημάνσεις, θα μπλοκάρεται η δυνατότητα νέας αλλαγής παρόχου μέχρι να εξοφλήσει το χρέος ή να προχωρήσει σε διακανονισμό.

Στα 2,98 δισ. ευρώ οι ληξιπρόθεσμες οφειλές

Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ για τη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές νοικοκυριών και επιχειρήσεων προς τους παρόχους έφτασαν το 2025 περίπου τα 2,98 δισ. ευρώ.

Από αυτά, περίπου 1,53 δισ. ευρώ αφορούν καταναλωτές που έχουν ήδη μετακινηθεί σε άλλον προμηθευτή. Πρόκειται δηλαδή για σχεδόν το μισό του συνολικού ποσού, γεγονός που δείχνει πόσο βαθιά έχει παγιωθεί το πρόβλημα της αλλαγής παρόχου με εκκρεμείς οφειλές.

Η πρακτική αυτή δυσκολεύει σημαντικά την είσπραξη των χρεών, καθώς ο καταναλωτής εξακολουθεί να ηλεκτροδοτείται από νέα εταιρεία, ενώ οι προηγούμενες υποχρεώσεις του παραμένουν ανοικτές.

Το φαινόμενο καταγράφεται κυρίως σε μικρές επιχειρήσεις, χωρίς όμως να περιορίζεται σε αυτές. Έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις πελατών που μετακινούνται επανειλημμένα μεταξύ διαφορετικών εταιρειών αφήνοντας πίσω τους ανεξόφλητους λογαριασμούς.

Οι συνέπειες, ωστόσο, δεν επιβαρύνουν αποκλειστικά τους παρόχους. Το κόστος των επισφαλειών ενσωματώνεται τελικά στην τιμολογιακή πολιτική των εταιρειών, με αποτέλεσμα μέρος του λογαριασμού των κακοπληρωτών να μεταφέρεται έμμεσα στους καταναλωτές που είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους.

Οι εταιρείες, κατά τη διαμόρφωση των τιμολογίων τους, υπολογίζουν τον πιστωτικό κίνδυνο και το ενδεχόμενο ένα ποσοστό των λογαριασμών να μην εισπραχθεί ποτέ. Η συγκεκριμένη επιβάρυνση δεν εμφανίζεται ως ξεχωριστή γραμμή στον λογαριασμό, όμως ενσωματώνεται στην τελική τιμή της κιλοβατώρας.

Με βάση τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, το κόστος αυτό μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 5,9 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο της τιμής ενέργειας.

Η ίδια η Ρυθμιστική Αρχή επισημαίνει ότι ο όγκος των οφειλών, που αγγίζει πλέον τα 3 δισ. ευρώ, δημιουργεί σοβαρές επιπτώσεις στη βιωσιμότητα των εταιρειών προμήθειας, στη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου και συνολικά στη λειτουργία της λιανικής αγοράς.

Δύο χρόνια χρειάστηκαν για να προχωρήσει η ρύθμιση

Η δυνατότητα ελεύθερης αλλαγής προμηθευτή αποτελεί βασικό στοιχείο μιας ανταγωνιστικής ενεργειακής αγοράς. Όταν όμως η μετακίνηση χρησιμοποιείται συστηματικά ως μέσο αποφυγής πληρωμών, το κόστος μεταφέρεται αναπόφευκτα στους υπόλοιπους καταναλωτές.

Το πρόβλημα είναι γνωστό στην κυβέρνηση εδώ και χρόνια. Η πρόθεση αλλαγής του θεσμικού πλαισίου είχε ανακοινωθεί ήδη από την άνοιξη του 2024. Παρ' όλα αυτά, χρειάστηκαν περίπου δύο χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί η επεξεργασία της σχετικής υπουργικής απόφασης, την ώρα που οι ληξιπρόθεσμες οφειλές συνέχισαν να διογκώνονται.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποστηρίζει ότι το νέο σύστημα διαμορφώθηκε έπειτα από συνεργασία με τη ΡΑΑΕΥ, τον ΔΕΔΔΗΕ και τους παρόχους, ώστε να περιοριστούν οι καταχρηστικές πρακτικές χωρίς να ακυρωθεί στην πράξη το δικαίωμα των πολιτών να επιλέγουν ελεύθερα εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας.

Η πραγματική δοκιμασία, πάντως, θα αρχίσει στην εφαρμογή. Η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι ο νέος «Τειρεσίας» θα στοχεύσει πράγματι τους στρατηγικούς κακοπληρωτές και δεν θα μετατραπεί σε έναν ακόμη μηχανισμό πίεσης για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις που έχουν πραγματική αδυναμία πληρωμής.

Με σχεδόν 3 δισ. ευρώ απλήρωτους λογαριασμούς, η ενεργειακή αγορά έχει πλέον μπροστά της ένα πρόβλημα που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με εξαγγελίες. Η αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου θα κριθεί από το αν θα περιορίσει τις συστηματικές καταχρήσεις χωρίς να εγκλωβίσει οικονομικά ευάλωτους καταναλωτές και κυρίως από το αν το κόστος των ανεξόφλητων λογαριασμών σταματήσει επιτέλους να περνά στους συνεπείς.