Τέλος οι Πανελλαδικές; Έρχεται το «Εθνικό Απολυτήριο» από το 2029

Η συζήτηση για τη μελλοντική αντικατάσταση του συστήματος Πανελλαδικών Εξετάσεων με το Εθνικό Απολυτήριο έχει ξεκινήσει, χωρίς να σημαίνει ότι επέρχεται άμεση κατάργηση των υφιστάμενων διαδικασιών. Όπως ξεκαθαρίζεται από επίσημα χείλη, η όποια μεταρρύθμιση αφορά αποκλειστικά το μέλλον και όχι τους μαθητές που σήμερα φοιτούν στο Λύκειο, ενώ οι πρώτες εφαρμογές δεν αναμένονται πριν από το σχολικό έτος 2029-2030.

Το νέο αυτό μοντέλο θα αφορά τους μαθητές που θα φοιτήσουν στην ΣΤ’ Δημοτικού από το σχολικό έτος 2025-26 και θα ολοκληρώσουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση το 2032. Η βασική καινοτομία του σχεδίου αφορά την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου, το οποίο θα λειτουργεί ως ενιαίο αποδεικτικό γνώσης και προσόντων για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Εθνικού Οργανισμού Εξετάσεων, καθηγητή Γεώργιο Δάσιο, το Εθνικό Απολυτήριο δεν θα καταργεί τις εξετάσεις, αλλά θα τις επανακαθορίζει, καθώς οι μαθητές θα εξετάζονται σε όλα τα μαθήματα του Λυκείου και όχι μόνο στα τέσσερα που ισχύουν σήμερα στο πλαίσιο των Πανελλαδικών.

Η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, διευκρινίζει ότι δεν τίθεται προς το παρόν θέμα κατάργησης των Πανελλαδικών Εξετάσεων, χαρακτηρίζοντας πρόωρη οποιαδήποτε τέτοια συζήτηση. Όπως σημειώνει, οι εξετάσεις παραμένουν ο μοναδικός σταθερός και αδιάβλητος μηχανισμός πρόσβασης στα πανεπιστήμια. Η θεσμοθέτηση του Εθνικού Απολυτηρίου, σύμφωνα με την ίδια, αποτελεί ένα πρώτο βήμα για την επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο αξιολογούνται οι μαθητές και για την αναβάθμιση του ίδιου του Λυκείου, με στόχο την ανάδειξή του σε αυτόνομο και ουσιαστικό εκπαιδευτικό κύκλο.

Για την εφαρμογή του σχεδίου προβλέπεται η συγκρότηση επιτροπής ειδικών, με σκοπό τη μελέτη διεθνών πρακτικών και τη διαμόρφωση προτάσεων που θα ενσωματώνονται στη νέα εθνική στρατηγική για την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση. Ως μοντέλο, προβάλλεται το διεθνές απολυτήριο (International Baccalaureate) όπως εφαρμόζεται στη Γαλλία, όπου η εισαγωγή στα πανεπιστήμια δεν απαιτεί επιπλέον εξετάσεις, αλλά βασίζεται στην αξιολόγηση εντός του σχολείου.

Παράλληλα, τίθενται σε δημόσια διαβούλευση προτάσεις για την καθιέρωση του ελληνικού «δημόσιου ΙΒ», με την υπουργό να τονίζει ότι θα απαιτηθεί πολυετής προετοιμασία και επιμόρφωση εκπαιδευτικών, προκειμένου να υιοθετηθεί η νέα εκπαιδευτική φιλοσοφία.

Ο καθηγητής Γεώργιος Δάσιος επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει μακρά εμπειρία στις μεταρρυθμίσεις του εξεταστικού συστήματος, με δεκάδες τροποποιήσεις από το 1964 έως σήμερα, χωρίς ωστόσο να έχει καταργηθεί ποτέ ο θεσμός των εξετάσεων. Όπως παρατηρεί, καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν εισάγει φοιτητές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση χωρίς κάποιου είδους αξιολόγηση, ενώ τα διεθνή παραδείγματα δείχνουν ότι οι εξετάσεις υφίστανται με διάφορες μορφές.

Η Φινλανδία, παρότι αποτελεί εκπαιδευτικό πρότυπο, εφαρμόζει ένα ιδιαίτερα ακριβό και ευέλικτο σύστημα, με δεκάδες επιλογές μαθημάτων και συνεχές ωράριο για τους εκπαιδευτικούς. Η Αγγλία διαθέτει πολλαπλά είδη εξετάσεων, προσφέροντας επιλογές ανάλογα με τις επιθυμίες των υποψηφίων. Στην Ιταλία, η πρόσβαση στα δημόσια πανεπιστήμια ακολουθεί τρεις διαφορετικούς δρόμους, ανάλογα με το επίπεδο και την ειδίκευση των σχολών, ενώ σε πολλές περιπτώσεις η εισαγωγή βασίζεται αποκλειστικά στο απολυτήριο του σχολείου.

Η αναζήτηση ενός ελληνικού μοντέλου θα γίνει μέσα από ευρεία θεσμική διαβούλευση, με την κυβέρνηση να τονίζει την ανάγκη διακομματικής συναίνεσης για τις αλλαγές που θα εφαρμοστούν στα επόμενα χρόνια. Η υπουργός Παιδείας ξεκαθαρίζει ότι η παιδεία δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο για πειραματισμούς ή πολιτικές συγκρούσεις, επισημαίνοντας ότι κάθε αλλαγή θα προχωρήσει με σταθερά βήματα, ώστε να υπηρετεί την κοινωνία, τους μαθητές και τις μελλοντικές γενιές.