H ώρα της κρίσης έφτασε και μετά τον “γαλάζιο” θρίαμβο στις εκλογικές αναμετρήσεις του Μαΐου-Ιουνίου και την συντριβή της αντιπολίτευσης, η Ελλάδα θα καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους γείτονες ως ηττημένη – χωρίς να πέσει ούτε μια σφαίρα – με μοναδικό “μενού” τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, επίσκεψη εργασίας θα πραγματοποιήσει στην Άγκυρα στις 5 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, όπου θα έχει συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογο του Χακάν Φιντάν (Hakan Fidan).

Παίρνοντας και επίσημη μορφή οι διαπραγματεύσεις, που γίνονταν στο παρασκήνιο όλο το προηγούμενο χρονικό διάστημα. Προφανώς, η επιλογή των δυο προσώπων δεν είναι τυχαία, που θα επιχειρήσουν να ανοίξουν νέο κεφάλαιο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Ο κ. Γεραπετρίτης είναι “δεξί χέρι” του Κυριάκου Μητσοτάκη, που κλήθηκε τα προηγούμενα χρόνια να αναλάβει ειδικές αποστολές, ενώ ο Χακάν Φιντάν είναι στενός συνεργάτης του Ερντογάν, ο οποίος από το 2010 έως το 2023, του ανέθεσε τη διοίκηση των μυστικών υπηρεσιών και είναι ο μοναδικός που έχει παραμείνει αδιαλείπτως στο πλευρό του από το 2003 μέχρι σήμερα.

Αντικείμενο της συνάντησης θα είναι το περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα των διαπραγματεύσεων με την Άγκυρα, ενόψει και της συνάντησης του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ που θα διενεργηθεί στις 19-24 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη. Το πιο “καυτό” θέμα στο τετ α τετ των δύο υπουργών θα είναι η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης και το τι θα περιλαμβάνει το συνυποσχετικό, που θα συντάξουν από κοινού οι δύο πλευρές.

Η πάγια εθνική θέση

Η πάγια εθνική θέση της Ελλάδας εδώ και πενήντα χρόνια είναι ότι η μοναδική διαφορά που έχουμε με τους γείτονες είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ενώ αντιθέτως ο κ. Μητσοτάκης έχει μιλήσει επανειλημμένως δημόσια για επίλυση “των διαφορών” με την αναθεωρητική Τουρκία και την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Να θυμηθούμε την προβληματική-παλαιότερη δήλωση του αρμόδιου υπουργού, ότι η μοναδική κόκκινη γραμμή που έχει η Ελλάδα είναι τα έξι ναυτικά μιλιά των νησιών!

Αξίζει να λεχθεί ότι σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, οι θαλάσσιες ζώνες ενός κράτους δεν περιλαμβάνουν μόνον την υφαλοκρηπίδα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, αλλά και τα χωρικά ύδατα ή αιγιαλίτιδα ζώνη και την Συνορεύουσα Ζώνη. Όσον αφορά ειδικά τα χωρικά ύδατα πρέπει να επισημανθεί ότι πρόκειται για εθνικό έδαφος και εκτείνονται αυτή τη στιγμή στα έξι ναυτικά μίλια στο Αιγαίο Πέλαγος, ενώ η Πατρίδα μας διατηρεί, βάσει του Διεθνούς Δικαίου, το δικαίωμα μονομερούς επέκτασης τους στα 12 ναυτικά μίλια.

Η σφραγίδα της Χάγης

Η Τουρκία είναι υπό όρους διατεθειμένη προσωρινά να μην επιμείνει στις δύο παραπάνω απαιτήσεις της, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι διατεθειμένη να τις εγκαταλείψει, όπως έχει επισήμως δηλώσει στις διερευνητικές εντολές. Οι όροι για να τις θέσει σε δεύτερο πλάνο είναι το συνυποσχετικό, που θα διαπραγματευθεί με την Ελλάδα για την παραπομπή στη Χάγη, να υποδεικνύει στο Διεθνές Δικαστήριο τον τρόπο που θα οριοθετήσει υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ.

Πιο συγκεκριμένα, όπως αποδεικνύεται από τα πρακτικά των παλαιότερων διερευνητικών επαφών, οι δύο πλευρές διαπραγματεύονταν όχι μόνο το δίκαιο και τη μέθοδο με βάση τα οποία θα οριοθετήσει το Διεθνές Δικαστήριο, αλλά ουσιαστικά και τον χάρτη της οριοθέτησης. Με άλλα λόγια, οι Τούρκοι ζητούν η οριοθέτηση να γίνει από τις δύο χώρες στο πλαίσιο των διμερών διαπραγματεύσεων και το αποτέλεσμα να υποβληθεί στο Διεθνές Δικαστήριο για να βάλει απλώς τη σφραγίδα του!

Η κυβέρνηση έχει ανάγκη τη σφραγίδα της Χάγης ουσιαστικά για να περάσει την όποια συμφωνία στην ελληνική κοινή γνώμη, αφού θα ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να εναντιωθεί στη διεθνή νομιμότητα(!), ενώ στην πραγματικότητα θα είναι η κυβέρνηση που θα έχει προσυμφωνήσει με την Άγκυρα πως θα οριοθετηθεί η υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ. Ας σημειωθεί ότι το Δικαστήριο δεν έχει πρόβλημα εάν οι δύο πλευρές συμφωνούν.

Στο σημείο αυτό θα αναρωτηθεί ο καλόπιστος αναγνώστης: Γιατί είναι κακό να συμφωνήσουν οι δύο κυβερνήσεις στο πως θα οριοθετηθεί η υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ. Θεωρητικά δεν είναι καθόλου κακό. Όπως, όμως, έχει ξεκάθαρα φανεί από τις μέχρι ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις, για να συνυπογράψει συνυποσχετικό η Άγκυρα θέτει ως όρο το συνυποσχετικό να παρακάμπτει τα δικαιώματα, τα οποία παρέχει το διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας στην Ελλάδα στο ζήτημα της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας!

Με τα παραπάνω απέδειξα τον αρχικό ισχυρισμό μου ότι το δίλημμα “ναι ή όχι στη Χάγη” είναι απολύτως παραπλανητικό. Εάν η Τουρκία δεχθεί ένα συνυποσχετικό, το οποίο να ζητάει από το Διεθνές Δικαστήριο να οριοθετήσει με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και βεβαίως χωρίς να παρεμβάλει εδαφικές διεκδικήσεις σε νησιά, τότε η Ελλάδα δεν έχει κανένα μα κανένα πρόβλημα, ακόμα κι αν το Διεθνές Δικαστήριο δεν εφαρμόσει παντού την αρχή της μέσης γραμμής.

Αλλάζουν, όμως, ριζικά τα πράγματα, εάν η όποια κυβέρνηση χρησιμοποιήσει τη Χάγη σαν όχημα για να περιβάλει με μανδύα “διεθνούς νομιμότητας” εθνικές υποχωρήσεις που θα έχει κάνει(;) πριν την προσφυγή υπό το κράτος της τουρκικής (και αμερικανικής;) πίεσης. Η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να πάει στη Χάγη, έχοντας εκ των προτέρων παραιτηθεί μέσω του συνυποσχετικού από νόμιμα δικαιώματά της. Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι “ναι ή όχι στη Χάγη”, αλλά οι όροι παραπομπής.

Αν η Τουρκία θεωρεί ότι αδικείται από το σημερινό εδαφικό καθεστώς και πιστεύει ότι το Αιγαίο είναι μία ειδική θάλασσα, για την οποία πρέπει να μην ισχύσουν οι γενικοί κανόνες του Δικαίου της Θάλασσας, ας αναγνωρίσει κι αυτή την δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου κι ας παραπέμψει τις διεκδικήσεις της εκεί. Μέχρι τότε είμαστε υποχρεωμένοι να ζούμε με τον κακό γείτονα και να τον χειριζόμαστε όσο καλύτερα μπορούμε.

Δυστυχώς, η κυβέρνηση Μητσοτάκη –κι όχι μόνο– φαίνεται πως ψάχνει τρόπο να εξαγοράσει με εθνικές παραχωρήσεις την ύφεση στο ελληνοτουρκικό μέτωπο. Όποιος, λοιπόν, υποστηρίζει την εξαγορά, ας το πει ξεκάθαρα στη δημόσια σφαίρα, αναλαμβάνοντας και την ευθύνη. Όλα τα άλλα και κυρίως το “ναι ή όχι στη Χάγη” είναι προφάσεις εν αμαρτίαις και τρόποι της εγχώριας πολιτικής και μιντιακής “ελίτ” να απεκδυθεί των εθνικών ευθυνών της.

Και βεβαίως να υπογραμμισθεί πως ακόμα κι αν κάνουμε βαρύτατες εθνικές υποχωρήσεις η όποια ύφεση θα είναι προσωρινή. Η Άγκυρα έχει ξεκαθαρίσει (πρακτικά διερευνητικών επαφών) πως δεν πρόκειται να παραιτηθεί από καμία από τις μονομερείς επεκτατικές διεκδικήσεις της (“γκρίζες ζώνες”, αποστρατιωτικοποίηση κλπ). Μπορεί να τις βάλει για λίγο στο ράφι για να κατοχυρώσει τα όποια κέρδη της στην υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ και στη συνέχεια να επανέλθει στις γνωστές πρακτικές της…

Πλησιάζει νέα «Συμφωνία των Πρεσπών»…

Επομένως, προκαλείται εύλογη ανησυχία όταν ο πρωθυπουργός και αξιωματούχοι της χώρας δείχνουν ότι είναι διατεθειμένοι να διαπραγματευθούν και τα χωρικά ύδατα μας, που συνεπάγεται παράδοση εθνικού εδάφους. Όμως, το χειρότερο είναι ότι η Αθήνα είναι διατεθειμένη να συζητήσει με τους επιθετικούς γείτονες και την αποστρατικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και την κυριαρχία ελληνικών βραχονησίδων και νησίδων, την λεγόμενη θεωρία των “γκρίζων ζωνών” που προωθεί η Άγκυρα μετά την ταπείνωση των Ιμίων, ώστε να συναινέσει να υπογράψει το συνυποσχετικό για την Χάγη, καθώς οι γείτονες δεν αναγνωρίζουν την δικαιοδοσία του δικαστηρίου.

Σαν “τυράκι” δίνουν επιπλέον την υπογραφή συμφώνου μη επίθεσης μεταξύ των δυο χωρών, που στην πράξη είναι άνευ αξίας, διότι η ιστορία μας διδάσκει ότι οι Τούρκοι, όταν τους δοθεί η ευκαιρία, δεν τιμούν ούτε το μελάνι της υπογραφής τους σε διμερείς συνθήκες, ούτε σέβονται το Διεθνές Δίκαιο, προκειμένου να ικανοποιήσουν τα μεγαλεπήβολα σχέδια τους στην περιοχή.

Δεν γνωρίζουμε πως θα εξελιχθεί η διαπραγμάτευση με τον Ερντογάν και τι οφέλη θα μπορέσει να αποκομίσει η χώρα από μια ενδεχόμενη συμφωνία που αντικείμενο συζήτησης θα είναι μόνον τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Το μόνο σίγουρο είναι το εξής: Η “Συμφωνία των Πρεσπών” πλησιάζει…