Το κυβερνοέγκλημα έχει εξελιχθεί στο μεγαλύτερο και πιο οργανωμένο έγκλημα στον πλανήτη, ξεπερνώντας σε οικονομική ισχύ ακόμη και τα παραδοσιακά δίκτυα οργανωμένης εγκληματικότητας. Το 2025 σηματοδότησε ένα ανησυχητικό ορόσημο, καθώς το παγκόσμιο κόστος του κυβερνοέγκληματος εκτιμάται ότι αγγίζει τα 10,5 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Το μέγεθος αυτό αποτυπώνει μια αμείλικτη πραγματικότητα: κάθε λεπτό που περνά, εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια χάνονται από κυβερνοεπιθέσεις, απάτες και ψηφιακές παραβιάσεις. Σχεδόν κάθε επιχείρηση και οργανισμός παγκοσμίως δέχεται πλέον επιθέσεις σε τακτική βάση, με τη συντριπτική πλειονότητα να βιώνει τουλάχιστον μία κυβερνοεπίθεση την εβδομάδα. Πρόκειται για μια παγκόσμια κρίση ασφαλείας που επηρεάζει κράτη, επιχειρήσεις και πολίτες.
Καθοριστικό ρόλο στην εκρηκτική αυτή αύξηση έχει διαδραματίσει η τεχνητή νοημοσύνη. Το 2025, η ΑΙ μετατράπηκε στο βασικό εργαλείο των κυβερνοεγκληματιών, επιτρέποντας επιθέσεις με ταχύτητα, ακρίβεια και κλίμακα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητες.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η ευρεία χρήση τεχνολογιών deepfake, οι οποίες παράγουν ψεύτικα βίντεο, εικόνες και ηχητικά αποσπάσματα σχεδόν αδύνατο να διακριθούν από τα πραγματικά. Τα περιστατικά απάτης που βασίζονται σε deepfake αυξήθηκαν ραγδαία τα τελευταία χρόνια και το 2025 η τάση αυτή επιταχύνθηκε ακόμη περισσότερο, με απόπειρες εξαπάτησης να καταγράφονται πλέον κάθε λίγα λεπτά.
Η κλωνοποίηση φωνής αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα εργαλεία της νέας εποχής. Με ελάχιστα δευτερόλεπτα ηχητικού υλικού από δημόσιες πηγές, όπως κοινωνικά δίκτυα ή βίντεο στο διαδίκτυο, οι εγκληματίες μπορούν να δημιουργήσουν πιστά αντίγραφα της φωνής συγγενών, συνεργατών, ακόμη και πολιτικών ηγετών.
Οι ψεύτικες κλήσεις που βασίζονται σε αυτή την τεχνολογία έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για εκλογική παραπλάνηση, οικονομική απάτη και εκβιασμούς. Σε εταιρικό επίπεδο, deepfake βίντεο και φωνές έχουν αξιοποιηθεί για να παραπλανήσουν υπαλλήλους, οδηγώντας σε μεταφορές μεγάλων χρηματικών ποσών σε λογαριασμούς εγκληματικών δικτύων.
Παράλληλα, οι μορφές του κυβερνοεγκλήματος εξελίσσονται. Η μείωση ορισμένων παραδοσιακών μεθόδων εξαπάτησης, όπως εκείνων με πιστωτικές κάρτες, δεν οφείλεται σε βελτιωμένη ασφάλεια, αλλά στη στρατηγική στροφή των εγκληματιών προς πιο «επικερδείς» στόχους.
Τα σύγχρονα εγκληματικά δίκτυα λειτουργούν πλέον με επιχειρησιακή λογική, αξιολογώντας ρίσκο και απόδοση, και επιλέγοντας θύματα με μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα. Οι απάτες επενδύσεων, τα ψεύτικα κρυπτονομίσματα και οι στοχευμένες επιθέσεις σε ανώτατα στελέχη αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της μετάβασης.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η στροφή των επιθέσεων προς κρίσιμες υποδομές. Το 2025 σημειώθηκαν σοβαρά περιστατικά που έπληξαν τομείς όπως η ενέργεια, η υγεία, οι μεταφορές και οι αλυσίδες ανεφοδιασμού.
Επιθέσεις ransomware σε τρίτους παρόχους οδήγησαν σε παράλυση μεγάλων αεροδρομίων και κρίσιμων συστημάτων, αποκαλύπτοντας πόσο ευάλωτες είναι οι παγκόσμιες υποδομές όταν εξαρτώνται από ενιαία ψηφιακά οικοσυστήματα. Ένας μόνο κρίκος στην αλυσίδα αρκεί για να διακοπούν ταυτόχρονα οι λειτουργίες εκατοντάδων οργανισμών.
Η Ελλάδα, όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη, δεν μένει ανεπηρέαστη. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα με τη σύσταση θεσμικών φορέων κυβερνοασφάλειας, την υιοθέτηση ευρωπαϊκών οδηγιών και τη δημιουργία υποδομών επιτήρησης και άμυνας.
Παρ’ όλα αυτά, παραμένει έντονο το έλλειμμα συνειδητοποίησης, ιδιαίτερα σε επίπεδο διοίκησης επιχειρήσεων. Πολλές ελληνικές εταιρείες εξακολουθούν να υποτιμούν το κόστος και τον αντίκτυπο μιας κυβερνοεπίθεσης, παρά το γεγονός ότι η αποκατάσταση μπορεί να φτάσει ακόμη και το μισό του ετήσιου προϋπολογισμού τους.
Σε αυτό το περιβάλλον, η εκπαίδευση αναδεικνύεται ως ο πιο κρίσιμος παράγοντας άμυνας. Ο άνθρωπος παραμένει το πιο ευάλωτο σημείο κάθε συστήματος, καθώς ένα λάθος, ένα κλικ ή μια απροσεξία μπορεί να ακυρώσει και τις πιο προηγμένες τεχνολογικές άμυνες.
Η καλλιέργεια ψηφιακής εγρήγορσης, η αναγνώριση ψεύτικου περιεχομένου και η επιβεβαίωση πληροφοριών αποτελούν βασικές δεξιότητες της σύγχρονης εποχής. Η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη, που χρησιμοποιείται από τους εγκληματίες, μπορεί ταυτόχρονα να αξιοποιηθεί για την ανίχνευση απειλών και την αποκάλυψη deepfake σε πραγματικό χρόνο.
Το μέλλον της κυβερνοασφάλειας δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην τεχνολογία. Απαιτείται στενή συνεργασία ανθρώπων, συστημάτων και θεσμών, με έμφαση στην πρόληψη, στον σχεδιασμό ασφαλών προϊόντων από την αρχή και στη διαρκή ανταλλαγή πληροφοριών.
Η συνεργασία μεταξύ κρατών, διεθνών οργανισμών και ιδιωτικού τομέα είναι καθοριστική, καθώς το κυβερνοέγκλημα δεν γνωρίζει σύνορα.
