Το κόμμα της Καρυστιανού διαλύεται πριν φτάσει στις κάλπες

Σοβαρά σημάδια εσωτερικής διάλυσης εμφανίζει το πολιτικό εγχείρημα που ξεκίνησε ως κίνημα πολιτών και επιχείρησε να μετασχηματιστεί σε κόμμα με την ονομασία «Ελπίδα για τη Δημοκρατία, Μαρία Καρυστιανού». Λίγους μόλις μήνες μετά την επίσημη παρουσίασή του, πρώην συνεργάτες και ιδρυτικά στελέχη περιγράφουν μια εικόνα αποχωρήσεων, συγκρούσεων και οργανωτικής παράλυσης.

Η Μαρία Καρυστιανού, η οποία απέκτησε ισχυρό δημόσιο αποτύπωμα μέσα από τον αγώνα για τη δικαίωση των θυμάτων των Τεμπών, βρέθηκε στην κορυφή ενός εγχειρήματος που αρχικά συγκέντρωσε πολίτες από διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες. Η μεγάλη κοινωνική αποδοχή του προσώπου της δημιούργησε υψηλές προσδοκίες, όμως η πορεία που ακολούθησε το σχήμα φαίνεται να απομακρύνθηκε γρήγορα από την εικόνα μιας συλλογικής και δημοκρατικής οργάνωσης.

Πρώτος από τους γνωστούς συνεργάτες που απομακρύνθηκαν ήταν ο τεχνικός σύμβουλος για την υπόθεση των Τεμπών, Βασίλης Κοκοτσάκης. Είχε στηρίξει δημόσια την πολιτική πρωτοβουλία, εκτιμώντας ότι υπήρχε ισχυρό κοινωνικό αίτημα για τη δημιουργία ενός νέου φορέα που θα συνέδεε τη διεκδίκηση δικαιοσύνης με την πολιτική εκπροσώπηση.

Η αποχώρησή του αποτέλεσε την αρχή ενός κύματος φυγής στελεχών, τα οποία πλέον καταγγέλλουν σοβαρά προβλήματα στον τρόπο λήψης των αποφάσεων και στη λειτουργία του κόμματος.

«Όταν ο κόσμος αγκαλιάζει μια προσπάθεια, οι επιμέρους διαφωνίες μπορούν να περάσουν σε δεύτερο επίπεδο. Όταν όμως διαπιστώνεις ότι δεν υπάρχει δημοκρατική λειτουργία, αποχωρείς με αξιοπρέπεια», αναφέρει πρώην στενός συνεργάτης της Μαρίας Καρυστιανού.

Καταγγελίες για προσωποκεντρική λειτουργία

Πολίτες που συμμετείχαν από την αρχή στο εγχείρημα εργάστηκαν για τη σύνταξη καταστατικού, τη συγκρότηση τοπικών οργανώσεων και τη δημιουργία διαδικασιών που θα επέτρεπαν στο κόμμα να λειτουργεί ως συλλογικός πολιτικός φορέας.

Σύμφωνα με πρώην μέλη, η προσπάθεια αυτή συνάντησε ισχυρές αντιστάσεις από την ηγεσία. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι οι αποφάσεις συγκεντρώνονταν γύρω από τη Μαρία Καρυστιανού και τη στενή της συνεργάτιδα Μαρία Γρατσία, με περιορισμένο χώρο για αντίθετες εισηγήσεις ή ουσιαστική εσωτερική διαβούλευση.

Πρώην στέλεχος καταγγέλλει ότι «η Μαρία Καρυστιανού και η Μαρία Γρατσία δεν ανέχονταν εύκολα την αντίθετη άποψη» και ότι όσοι διαφωνούσαν με τις προτάσεις τους αντιμετώπιζαν, κατά την περιγραφή του, απαξίωση και απομάκρυνση από τον πυρήνα των αποφάσεων.

Οι καταγγελίες αυτές προέρχονται από πρόσωπα που έχουν αποχωρήσει από το κόμμα και εκφράζουν τη δική τους εκδοχή για όσα συνέβησαν στο εσωτερικό του. Μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί πλήρης δημόσια απάντηση της ηγεσίας για όλες τις αιτιάσεις.

Οι ίδιοι πρώην συνεργάτες περιγράφουν επαναλαμβανόμενα περιστατικά, τα οποία, όπως υποστηρίζουν, ενίσχυσαν την εικόνα ενός κλειστού και προσωποκεντρικού μηχανισμού.

Αναφέρουν ακόμη ότι η ηγετική ομάδα εμφανιζόταν πεπεισμένη πως το κόμμα μπορούσε να προσεγγίσει ποσοστά ακόμη και κοντά στο 40%. Η εκτίμηση αυτή χαρακτηρίζεται από τους αποχωρήσαντες πλήρως αποκομμένη από τις πραγματικές πολιτικές και δημοσκοπικές συνθήκες.

Ιδιαίτερη ένταση προκλήθηκε σε συνάντηση της οργανωτικής ομάδας με τη Μαρία Καρυστιανού, κατά την οποία συζητήθηκαν το καταστατικό, η λειτουργία των οργανώσεων και ο τρόπος επιλογής των υποψηφίων για τα ψηφοδέλτια.

Σύμφωνα με όσα μεταφέρουν πρώην στελέχη, υπήρξε πρόταση οι τοπικές οργανώσεις να έχουν ουσιαστικό ρόλο στην ανάδειξη των υποψηφίων. Η Μαρία Καρυστιανού φέρεται να επέμεινε ότι η τελική επιλογή πρέπει να περνά από την ίδια.

Κατά τις ίδιες πηγές, φέρεται να δήλωσε στους συνομιλητές της ότι, εάν δεν έχει η ίδια τον καθοριστικό λόγο στις υποψηφιότητες, θα ήταν προτιμότερο «να κλειστεί σε μοναστήρι».

Η συγκεκριμένη φράση, εφόσον αποδόθηκε με ακρίβεια, συμπυκνώνει το βασικό σημείο σύγκρουσης: από τη μία πλευρά βρισκόταν η προσπάθεια δημιουργίας συλλογικών διαδικασιών και από την άλλη η απαίτηση της επικεφαλής να διατηρεί τον τελικό έλεγχο των κρίσιμων πολιτικών επιλογών.

Το κόμμα είχε ξεκινήσει με τη συμμετοχή ανθρώπων από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, οι οποίοι κατάφεραν αρχικά να παραμερίσουν τις ιδεολογικές τους διαφορές. Σήμερα, σύμφωνα με πρώην μέλη, ελάχιστοι από τους συνεργάτες του πρώτου, του δεύτερου και του τρίτου κύκλου παραμένουν στο πλευρό της προέδρου.

Η υπόθεση του ακινήτου και η αποχώρηση Αυγερινού

Καθοριστικό πλήγμα για τους τελευταίους συνεργάτες αποτέλεσε η υπόθεση αγοράς κατοικίας από πλειστηριασμό που είχε διενεργηθεί από εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων.

Πρώην στελέχη υποστηρίζουν ότι η Μαρία Καρυστιανού επιχείρησε να αποδώσει την ευθύνη σε συνεργάτη της, παρά το γεγονός ότι, κατά την εκδοχή τους, τα σχετικά έγγραφα δεν επιβεβαίωναν τους ισχυρισμούς της.

Η υπόθεση προκάλεσε ισχυρή επικοινωνιακή πίεση και οδήγησε στην αποχώρηση του Θανάση Αυγερινού, ο οποίος είχε αναλάβει τη δημόσια διαχείριση του ζητήματος.

Η αποχώρησή του θεωρήθηκε ιδιαίτερα ηχηρή, καθώς είχε επωμιστεί, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, σημαντικό προσωπικό και επαγγελματικό κόστος για να υπερασπιστεί δημόσια την ηγεσία του κόμματος.

Οι εξηγήσεις που ακολούθησαν από την πλευρά της Μαρίας Καρυστιανού δεν έπεισαν τους αποχωρήσαντες, οι οποίοι την κατηγορούν ότι από την αρχή της πολιτικής της παρουσίας απέδιδε κάθε εσωτερική ή δημόσια κριτική σε οργανωμένους αντιπάλους και «αόρατους εχθρούς».

Πρόκειται για βαριές πολιτικές καταγγελίες, οι οποίες αποτυπώνουν πλέον μια ανοιχτή σύγκρουση ανάμεσα στην πρόεδρο και σε ανθρώπους που συμμετείχαν στην ίδρυση και στην πρώτη φάση ανάπτυξης του φορέα.

Πρώην συνεργάτες εκτιμούν ότι οι επιλογές της Μαρίας Καρυστιανού επιβεβαιώνουν τις ενστάσεις συγγενών θυμάτων των Τεμπών, οι οποίοι είχαν προειδοποιήσει ότι η δημιουργία πολιτικού κόμματος θα μπορούσε να αποδυναμώσει τον κοινό αγώνα για την πλήρη διαλεύκανση της τραγωδίας.

Οι ίδιοι σημειώνουν ότι η δημόσια πολιτική αντιπαράθεση κινδυνεύει να επισκιάσει τη δικαστική διαδικασία και να μετατρέψει το αίτημα δικαιοσύνης σε αντικείμενο κομματικής σύγκρουσης.

Ισχυρίζονται επίσης ότι, σε σύνολο 25 συνεδριάσεων της δίκης, η Μαρία Καρυστιανού παρέστη μόνο σε μία, κατά την οποία προχώρησε σε καταγγελίες και στη συνέχεια αποχώρησε. Η αναφορά αυτή προέρχεται από τους πρώην συνεργάτες της και δεν συνοδεύεται στο αρχικό δημοσίευμα από αναλυτική καταγραφή των παρουσιών της.

Παράλληλα, πηγές κοντά στα στελέχη που αποχώρησαν εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο θα αξιοποιηθεί στη δίκη το υλικό από τις 17 τεχνικές εκθέσεις της λεγόμενης «ομάδας Κοκοτσάκη».

Η δυσπιστία αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το συγκεκριμένο υλικό είχε παρουσιαστεί ως σημαντικό εργαλείο για τη διερεύνηση των αιτίων της τραγωδίας και για την υποστήριξη των οικογενειών ενώπιον της Δικαιοσύνης.

Το ερώτημα για την κάθοδο του κόμματος στις επόμενες εκλογές παραμένει ανοιχτό. Πρώην στελέχη και υποστηρικτές εκτιμούν ότι το εγχείρημα μπορεί να προλάβει να οργανωθεί μόνο σε περίπτωση που οι κάλπες στηθούν τον Οκτώβριο. Εάν οι εκλογές πραγματοποιηθούν τον Μάρτιο, θεωρούν αμφίβολη ακόμη και την αυτόνομη συμμετοχή του.

Οι εκτιμήσεις αυτές προέρχονται από ανθρώπους που συμμετείχαν από κοντά στη δημιουργία του φορέα, έχουν όμως πλέον αποχωρήσει και βρίσκονται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με την ηγεσία του.

Η τελική αξιολόγηση θα γίνει από τους πολίτες, εφόσον το κόμμα καταφέρει να συγκροτήσει ψηφοδέλτια και να φτάσει μέχρι τις εκλογές. Οι δημοσκοπικές μετρήσεις του προηγούμενου διαστήματος το εμφάνιζαν κοντά στο 7%, ποσοστό που απείχε πολύ από τις υπερβολικές εκτιμήσεις που αποδίδονται στην ηγετική ομάδα.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός πολιτικού σχήματος το οποίο ξεκίνησε με ισχυρό κοινωνικό κεφάλαιο, όμως μέσα σε λίγους μήνες βρέθηκε αντιμέτωπο με αλλεπάλληλες αποχωρήσεις, καταγγελίες για έλλειψη δημοκρατικής λειτουργίας και σύγκρουση γύρω από τον απόλυτο έλεγχο των αποφάσεων.

Η Μαρία Καρυστιανού μετέφερε στον πολιτικό χώρο το κύρος που απέκτησε ως μητέρα θύματος των Τεμπών και ως πρόσωπο του αγώνα για δικαιοσύνη. Η μετατροπή αυτής της κοινωνικής αποδοχής σε οργανωμένο και βιώσιμο κόμμα αποδεικνύεται πολύ δυσκολότερη από όσο υπολόγιζαν οι αρχικοί υποστηρικτές της.

Το εγχείρημα που εμφανίστηκε με την υπόσχεση της ανανέωσης και της δημοκρατικής συμμετοχής κινδυνεύει πλέον να καταρρεύσει κάτω από το βάρος της προσωπολατρίας, των εσωτερικών πολέμων και της πλήρους απομάκρυνσης των ανθρώπων που το δημιούργησαν.