Το μυστήριο των 69 εκατ. ευρώ προς τη UNICEF - Σκιές για τη διαχείριση από το Υπουργείο Υγείας και καμία απάντηση για το πού πήγαν τα χρήματα

Αδιαφάνεια και άγνωστη διαχείριση καλύπτουν την υπόθεση των 69.003.631,25 ευρώ που πήρε η UNICEF, η -θεωρητικά- αξιοσέβαστη οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών για τα παιδιά, από το υπουργείο Υγείας με την υπογραφή της αναπληρώτριας υπουργού Υγείας, Ειρήνης Αγαπηδάκη.

Χρήματα που, εάν είχαν δοθεί στα «Παίδων» της χώρας, θα τα είχαν αναβαθμίσει σε νοσοκομεία υψηλών προδιαγραφών. Η περίεργη υπόθεση αφορά δύο προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν σε ποσοστό τουλάχιστον 80% από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό από εθνικούς πόρους.

Το βασικό ερώτημα σε αυτή την ιστορία είναι, φυσικά, «πού πήγαν ή πού πρόκειται να πάνε αυτά τα χρήματα». Ενα ερώτημα που στη διάρκεια της έρευνάς μας δεν βρέθηκαν στοιχεία που να το απαντούν. Το περίεργο είναι ότι και οι υπεύθυνοι της UNICEF αρνήθηκαν να μας απαντήσουν παρά τις επανειλημμένες προσπάθειές μας για έναν ολόκληρο μήνα, στέλνοντας την μπάλα στην κερκίδα.

Μόλις χθες, μάλιστα, έστειλαν ένα πιο αναλυτικό email 1.600 λέξεων, που ούτε σε αυτό απαντούν, υποστηρίζοντας ότι «οι διαδικασίες χρηματοοικονομικής αναφοράς/ελέγχου/γνωστοποίησης ακολουθούν το συμβατικό και θεσμικό πλαίσιο που ισχύει για τον αρμόδιο κρατικό ομόλογο και τις προβλεπόμενες Αρχές, χωρίς τη δυνατότητα άμεσης κοινοποίησης λεπτομερών οικονομικών πληροφοριών σε τρίτους πέραν των ορίων που ορίζονται από αυτό το πλαίσιο».

Πώς γίνεται να μην υπάρχει διαφάνεια, όταν μιλάμε για ευρωπαϊκό και κρατικό χρήμα; Ολες οι δαπάνες θα έπρεπε να είναι αναρτημένες για να μπορούν ακριβώς να τις δουν τρίτοι, στο πλαίσιο της διαφάνειας. Και εδώ μπαίνει το άλλο ύποπτο στοιχείο. Η UNICEF δεν έχει καν εγγραφεί στο Μητρώο Επιχορηγούμενων Φορέων (ΜΕΦ), που δημιουργήθηκε ακριβώς για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος που λαμβάνουν οι διάφοροι οργανισμοί.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η UNICEF δεν αναρτά τις δαπάνες που πραγματοποιεί γι’ αυτά τα δύο προγράμματα ώστε να ελέγχονται σε σχέση με τα ποσά των επιχορηγήσεων, και ως εκ τούτου δεν φαίνεται πού ξοδεύονται τα χρήματα ή, ακόμη καλύτερα, αν ξοδεύονται για τους σκοπούς των προγραμμάτων ή -ας πούμε- για επικοινωνιακούς σκοπούς μελών της κυβέρνησης. Στις απαντήσεις της η UNICEF ισχυρίζεται ότι δεν έχει υποχρέωση γιατί «δεν είναι ΜΚΟ αλλά οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος λειτουργεί στην Ελλάδα στο πλαίσιο του διεθνούς νομικού πλαισίου που διέπει τους οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης για τα προνόμια και τις ασυλίες των Ηνωμένων Εθνών.

Ως εκ τούτου, δεν υπόκειται στα εθνικά ρυθμιστικά πλαίσια που ισχύουν για τους κρατικά χρηματοδοτούμενους φορείς και δεν υποχρεούται να εγγραφεί στο σχετικό εθνικό μητρώο». Δηλαδή, στην αρχή μάς είπε ότι ακολουθούν το θεσμικό πλαίσιο της χώρας και στη συνέχεια ότι δεν το ακολουθούν (!). Ομως, σύμφωνα με το άρθρο 83 του ν. 4727/2020 «για ποσά επιχορηγήσεων άνω των 3.000,00 €, κάθε επιχορηγούμενος φορέας οφείλει να αναρτά στο Μητρώο Επιχορηγούμενων Φορέων του Προγράμματος Διαύγεια τα στοιχεία των δαπανών οι οποίες αφορούν τα ποσά των επιχορηγήσεων».

Εξαίρεση δεν υπάρχει! Εφόσον, λοιπόν, λειτουργούν στο θεσμικό πλαίσιο της Ελλάδας, έχουν ΑΦΜ και επιχορηγήθηκαν ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός, γιατί δεν εμφανίζονται; Βεβαίως, θα δούμε αναλυτικά τις απαντήσεις της UNICEF και στο επόμενο μέρος της έρευνάς μας. Ας δούμε όμως αρχικά την ιστορία των προγραμμάτων που έχει κι αυτή τη σημασία της, ιδίως ως προς την ταχύτητα εκταμίευσης των χρημάτων προς τη UNICEF, που μπορεί να αποτελεί και χρόνο ρεκόρ!

Σύμφωνα με όσα προκύπτουν από τις σχετικές πράξεις, το γραφείο της UNICEF στην Ελλάδα χρηματοδοτήθηκε από την κυρία Αγαπηδάκη για το έργο «Εθνικό Πρόγραμμα Ασκησης και Υγιεινής Διατροφής / Αντιμετώπιση της Παιδικής Παχυσαρκίας» συνολικού ύψους 44.728.444 ευρώ (η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης σε αυτό είναι 36.071.326 ευρώ) και «Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Οικογένειας» ύψους 34.969.316 ευρώ (η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης ήταν 21.791.250 ευρώ).

Συγκεκριμένα, για το πρόγραμμα «Ασκησης και Υγιεινής Διατροφής / Αντιμετώπιση της Παιδικής Παχυσαρκίας»:

· Στις 4/8/2022 αποφασίστηκε η ένταξη του προγράμματος στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

· Στις 10/8/2023 αποφασίστηκε η επιχορήγηση της UNICEF ύψους 22.364.222 ευρώ με σκοπό την υλοποίηση του έργου.

· Στις 13/9/2023 εκταμιεύτηκαν τα 22.364.222 ευρώ.

· Στις 5/12/2024 αποφασίστηκε εκ νέου επιχορήγηση της UNICEF ύψους 13.418.533,20 ευρώ με σκοπό την υλοποίηση του έργου.

· Στις 16/12/2024 εκταμιεύτηκαν τα 13.418.533,20 ευρώ.

Για το πρόγραμμα «Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Οικογένειας»:

· Στις 17/5/2023 αποφασίστηκε η ένταξη του έργου «Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Οικογένειας» στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

· Στις 18/06/2024 εγκρίθηκε η προγραμματική σύμβαση μεταξύ του υπουργείου Υγείας και της UNICEF για το έργο.

· Στις 31/10/2024 αποφασίστηκε επιχορήγηση της UNICEF ύψους 17.484.658 ευρώ με σκοπό την υλοποίηση του έργου.

· Στις 7/11/2024 εκταμιεύτηκαν τα 17.484.657, 50 ευρώ.

· Στις 19/12/2025 αποφασίστηκε εκ νέου επιχορήγηση της UNICEF, ύψους 15.736.191,25 ευρώ.

· Στις 23/12/2025 εκταμιεύτηκαν τα 15.736.191,25 ευρώ.

Συνολικά, λοιπόν, εκταμιεύτηκε το ποσό των 69.003.631,25 από τον Σεπτέμβριο του 2023 έως τον Δεκέμβριο του 2025.

Η παρουσία της στην Ελλάδα είναι μία περίεργη υπόθεση

Η UNICEF στις διάφορες χώρες λειτουργεί με δύο τρόπους: είτε με τοπικά γραφεία είτε με «εθνική επιτροπή», όπως ονομάζεται. Τα γραφεία υπάγονται απευθείας στα κεντρικά της UNICEF, μπορούν να συνεργάζονται με την κυβέρνηση και άλλους θεσμικούς φορείς και να υλοποιούν προγράμματα. Λειτουργούν σε χώρες όπου υπάρχουν αναπτυξιακές ή ανθρωπιστικές ανάγκες.

Οι «εθνικές επιτροπές», από την άλλη, είναι μη κερδοσκοπικοί οργανισμoί που μπορούν μόνο να ευαισθητοποιούν τον κόσμο και να συγκεντρώνουν πόρους για τα διεθνή προγράμματα της UNICEF, αλλά δεν μπορούν να πραγματοποιούν προγράμματα στις χώρες όπου βρίσκονται. Λειτουργούν δε σε αναπτυγμένες χώρες. Μέχρι το 2018 στη χώρα μας λειτουργούσε εθνική επιτροπή, η οποία έκλεισε έπειτα από ελέγχους και πορίσματα που κατέγραψαν διαφθορά, τα οποία οδήγησαν σε άσκηση διώξεων για απάτη, απιστία, υπεξαίρεση και πλαστογραφία το 2021. Επομένως, έως το 2018 θεωρούμασταν μάλλον αναπτυγμένη χώρα για να έχουμε «εθνική επιτροπή».

Το 2020, όμως, ανακοινώνεται το άνοιγμα γραφείου της UNICEF, σαν να κρίθηκε δηλαδή ότι είμαστε υπό ανάπτυξη χώρα, κάτι το οποίο δεν συνέβη ούτε στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Οι επίσημες ανακοινώσεις έγιναν το φθινόπωρο του 2020, με φωτογραφίες παιδιών από το μακρινό 1948 να απολαμβάνουν συσσίτια σε σχολεία που είχαν δοθεί από την οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών. Λες και βρισκόμασταν ιστορικά στο ίδιο σημείο. Περίεργο! Δηλαδή περίπου κρίθηκε ότι τα παιδιά της Ελλάδας υποσιτίζονται και στη συνέχεια δόθηκαν πάνω από 25.000.000 ευρώ στη UNICEF για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας στη χώρα (!)

Ουσιαστικά το γραφείο αρχίζει να λειτουργεί το 2021. Την ανακοίνωση χαιρετίζει πάντως από το φθινόπωρο του 2020 ο ίδιος ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. Πρώτος διπλωματικός εκπρόσωπος -ως είθισται στα γραφεία- τοποθετήθηκε ο Luciano Calestini. Για την ιστορία, το 2018 είχε αποκαλυφθεί, μέσα από σχετικά πορίσματα και δημοσιεύματα, ότι έσοδα πολλών εκατομμυρίων κατέληγαν στις τσέπες Ελλήνων εκπροσώπων της «εθνικής επιτροπής» της UNICEF και συγκεκριμένα σε πολυτελή ταξίδια, εξόδους σε εστιατόρια, ανακαινίσεις κατοικιών ή ακόμη και σε αγορά οικιακού εξοπλισμού.

Ο διπλωματικός εκπρόσωπος Dr Khalil

Σημερινός διπλωματικός εκπρόσωπος του γραφείου της UNICEF στην Ελλάδα είναι ο Dr Ghassan Khalil και αναπληρώτρια εκπρόσωπος η Ασπασία Πλακαντωνάκη. Αν εξαιρέσει κανείς την παρουσία του κ. Khalil, που είναι έντονη, είναι δύσκολο έως και αδύνατο να ανακαλύψει κανείς τους υπόλοιπους εργαζομένους στο ελληνικό γραφείο, αφού δεν αναγράφονται τα ονόματά τους.

Το ελληνικό σάιτ μάλιστα είναι σχεδόν σαν να βρίσκεται οριακά υπό κατασκευή, αφού σε άλλες, αντίστοιχες τέτοιες οργανώσεις συνήθως μπορεί να ανακαλύψει κανείς τα βιογραφικά των εργαζομένων αλλά και οικονομικούς απολογισμούς, στο πλαίσιο της λογοδοσίας. Στην ελληνική εκδοχή δεν υπάρχει τίποτα από τα παραπάνω, παρά το γεγονός πως στο σάιτ των κεντρικών της UNICEF υπάρχει, για παράδειγμα, η ενότητα όπου παρουσιάζονται οι εκπρόσωποι του οργανισμού.

Εάν δηλαδή θέλει κανείς να τσεκάρει τους εργαζομένους για την πιθανότητα να έχουν έκνομη δραστηριότητα ακόμα και εναντίον παιδιών, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν σε διάφορα μέρη του πλανήτη, όπως στη Βρετανία, όπου πρώην στέλεχος της UNICEF καταδικάστηκε για βιασμό ανηλίκου, δεν μπορεί.

Ακόμα και το όνομα της κυρίας Πλακαντωνάκη μπορεί κανείς να το βρει μόνο εάν διαβάσει αναλυτικά τα δελτία Τύπου. Αναρωτηθήκαμε, μάλιστα, εάν η αναπληρώτρια έχει κάποια σχέση με τον Σταύρο Πλακαντωνάκη, τον πρώην οικονομικό διευθυντή της ΑΓΕΤ, την περίοδο που πρωθυπουργός της χώρας ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και ξέσπασε το σχετικό σκάνδαλο στη χώρα μας.

Ρωτήσαμε, λοιπόν, και το παραθέτουμε, μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας την κυρία Πλακαντωνάκη εάν συνδέεται οικογενειακά με τον Σταύρο Πλακαντωνάκη, που υπήρξε για χρόνια στενός συνεργάτης του Νίκου Γεωργιάδη, του πρώην βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας. Η κυρία Πλακαντωνάκη απάντησε: «Οχι, δεν γνωρίζω τον κ. Σταύρο Πλακαντωνάκη. Ευχαριστώ».

Καυτά ερωτήματα

· Ποιες ακριβώς δράσεις έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα από τη UNICEF για καθένα από αυτά τα προγράμματα και πόσα ακριβώς χρήματα έχουν δαπανηθεί για καθεμία από τις δράσεις αυτές;

· Πόσο έχουν κοστολογηθεί δράσεις που έχουν πραγματοποιηθεί αλλά δεν έχουν πληρωθεί;

· Πόσα χρήματα έχουν δαπανηθεί για προγράμματα επικοινωνίας;

· Ποιο είναι το μελλοντικό πρόγραμμα δράσεων και πόσο ακριβώς έχουν κοστολογηθεί κι αυτές οι δράσεις;

· Πόσα χρήματα έχει προϋπολογιστεί να δαπανηθούν στη συνέχεια για προγράμματα επικοινωνίας;

· Το γραφείο της UNICEF στην Ελλάδα είναι εγγεγραμμένο στο Μητρώο Επιχορηγούμενων Φορέων; Εάν όχι, γιατί;

· Υπεγράφη προγραμματική σύμβαση μεταξύ UNICEF και υπουργείου Υγείας και για το πρόγραμμα «Ασκησης και Υγιεινής Διατροφής / Αντιμετώπιση της Παιδικής Παχυσαρκίας» ή μόνο για το πρόγραμμα «Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Οικογένειας»;

Στις ερωτήσεις αυτές δεν έχει δοθεί καμία απάντηση.

Λίγες μέρες αργότερα αποστείλαμε στον διπλωματικό εκπρόσωπο της UNICEF στην Ελλάδα Dr Ghassan Khalil αίτημα να τον συναντήσουμε για να του θέσουμε τις συγκεκριμένες ερωτήσεις.

Στο αίτημά μας ο κ. Khalil απάντησε: «Σας ευχαριστώ για το email. Λάβετε υπόψη ότι έχουμε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας και υλοποιούμε υπό την ηγεσία του υπουργείου δύο έργα. Ενα έργο για την παιδική παχυσαρκία και ένα άλλο έργο για την ψυχική υγεία. Εάν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις, παρακαλούμε να τις μοιραστείτε μαζί μας και ενδέχεται να σας παραπέμψουμε στα δελτία Τύπου που έχουμε εκδώσει από κοινού με το υπουργείο. Εάν θέλετε να μάθετε τα αποτελέσματα των έργων, αυτά θα ανακοινωθούν στις τελικές εκθέσεις μετά το κλείσιμο των έργων, από κοινού από το υπουργείο Υγείας και τη UNICEF».

Η απάντηση του κ. Khalil ήταν για μας ένα αίνιγμα. Μήπως δεν είχε ενημερωθεί για τις ερωτήσεις που είχαμε στείλει στο γραφείο Τύπου; Πώς είχε την αίσθηση ότι το θέμα μας αφορούσε τα αποτελέσματα -τα ποιοτικά, φανταζόμαστε- των προγραμμάτων; Αποφασίσαμε έτσι να στείλουμε στον κ. Khalil τις ερωτήσεις που είχαμε στείλει στο γραφείο Τύπου. Λάβαμε περίπου την ίδια απάντηση.

Χθες το απόγευμα πήραμε τελικά κάποιες απαντήσεις, που… δεν είναι ακριβώς απαντήσεις, καθώς δεν λογοδοτούν για τα οικονομικά...