Η φράση «δεν υπάρχει αντιπολίτευση» έχει μετατραπεί σε πολιτικό κλισέ, όμως αντανακλά μια βαθιά κρίση αντιπροσώπευσης. Παρά την ύπαρξη πολλών κομμάτων στα έδρανα της μειοψηφίας, η κυβέρνηση μοιάζει να «παίζει μπάλα» μόνη της σε ένα γήπεδο χωρίς ισχυρό τερματοφύλακα.
Ο Κατακερματισμός και η «Βαβέλ» της Αριστεράς
Η αξιωματική αντιπολίτευση, παραδοσιακά ο στυλοβάτης του ελέγχου της εξουσίας, διέρχεται μια παρατεταμένη φάση εσωστρέφειας. Η διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ και η αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να εισπράξει άμεσα και μαζικά τις διαρροές, έχουν δημιουργήσει ένα κενό ισχύος. Αντί για ένα ενιαίο μέτωπο, βλέπουμε μικρότερα σχήματα που αναλώνονται σε μεταξύ τους αντιπαραθέσεις για την «πρωτοκαθεδρία ».
Η Κυριαρχία του «Κέντρου» και ο Ιδεολογικός Αποχρωματισμός
Η κυβέρνηση έχει καταφέρει να καταλάβει τον ζωτικό χώρο του κέντρου, υιοθετώντας μια ατζέντα που συνδυάζει τον οικονομικό φιλελευθερισμό με στοιχεία κοινωνικής διαχείρισης. Αυτό αφήνει την αντιπολίτευση χωρίς σαφές ιδεολογικό αφήγημα. Όταν η κριτική περιορίζεται στο «θα το κάναμε καλύτερα» και όχι στο «θα κάναμε κάτι ριζικά διαφορετικό», ο πολίτης εισπράττει μια αίσθηση διαχειριστικής ομοιότητας.
Η Άνοδος του «Θορύβου» στα Δεξιά
Στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας, η αντιπολίτευση χαρακτηρίζεται από έναν έντονο αλλά συχνά αποσπασματικό λόγο. Αν και τα κόμματα αυτά ασκούν πίεση σε θέματα εθνικής ταυτότητας και ασφάλειας, η ρητορική τους συχνά θεωρείται από το ευρύ κοινό ως «διαμαρτυρία» και όχι ως εφαρμόσιμη κυβερνητική πρόταση.
Η Κρίση της Αξιοπιστίας
Ο Έλληνας πολίτης, μετά από μια δεκαετία μνημονίων και απανωτών διαψεύσεων, αντιμετωπίζει τις υποσχέσεις με σκεπτικισμό. Η αντιπολίτευση αδυνατεί να παρουσιάσει ένα οικονομικό μοντέλο που να φαντάζει ρεαλιστικό και ταυτόχρονα ελκυστικό.
Η αίσθηση της «ανυπαρξίας» δεν οφείλεται στη σιωπή, αλλά στην έλλειψη συνεκτικού λόγου. Η δημοκρατία μας λειτουργεί τυπικά, αλλά πάσχει ουσιαστικά από την έλλειψη ενός ανταγωνιστικού πόλου που θα υποχρέωνε την εξουσία σε πραγματική λογοδοσία. Όσο η αντιπολίτευση παραμένει ένα άθροισμα μονάδων και όχι μια ενιαία πρόταση εξουσίας, η κοινωνία θα αισθάνεται πολιτικά «ορφανή».
Για πολλούς Έλληνες, η Μαρία Καρυστιανού δεν εκπροσωπεί έναν πολιτικό φορέα, αλλά την «ιδανική αντιπολίτευση» που λείπει από τη Βουλή.
Ηθική Αυθεντικότητα: Σε αντίθεση με τους επαγγελματίες πολιτικούς, η κ. Καρυστιανού φέρει το βάρος μιας προσωπικής απώλειας. Αυτό της δίνει μια «ηθική νομιμοποίηση» που κανένα κομματικό στέλεχος δεν μπορεί να αμφισβητήσει εύκολα.
Σύμβολο κατά της Ατιμωρησίας: Το κίνημα αυτό θα ειναι το όχημα για να εκφραστεί η συσσωρευμένη οργή δεκαετιών για τη διαφθορά και την προστασία των πολιτικών προσώπων μέσω της ασυλίας.
Υπερκομματικός Χαρακτήρας: Κατάφερε να ενώσει ανθρώπους από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους κάτω από το αίτημα για «Δικαιοσύνη». Για τον πολίτη που νιώθει απροστάτευτος από τους θεσμούς, το κίνημα αυτό είναι η φωνή του.
Γιατί άλλοι πιστεύουν ότι είναι μια «φούσκα» που θα ξεφουσκώσει;
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μια μερίδα της κοινής γνώμης (και του πολιτικού συστήματος) που αντιμετωπίζει το φαινόμενο με σκεπτικισμό ή κυνισμό.
Η Συναισθηματική Φόρτιση vs Πολιτική Διάρκεια: Η ιστορία έχει δείξει ότι κινήματα που βασίζονται αποκλειστικά στο συναίσθημα και την οργή τείνουν να φθίνουν όταν η επικαιρότητα αλλάζει ή όταν οι δικαστικές διαδικασίες χρονίζουν (η λεγόμενη «κόπωση της κοινής γνώμης»).
Κίνδυνος Πολιτικής Εργαλειοποίησης: Πολλοί φοβούνται ότι κόμματα της αντιπολίτευσης προσπαθούν να «καπελώσουν» το κίνημα για ψηφοθηρικούς λόγους. Αν το κίνημα ταυτιστεί με συγκεκριμένα κομματικά συμφέροντα, μπορεί να χάσει την υπερκομματική του ισχύ και να διχάσει, αντί να ενώσει.
Η Θεσμική Πραγματικότητα: Οι επικριτές ή οι σκεπτικιστές θεωρούν ότι οι αλλαγές που ζητά το κίνημα (π.χ. αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών) απαιτούν χρονοβόρες συνταγματικές διαδικασίες που δεν μπορούν να επιβληθούν μόνο μέσω διαδηλώσεων ή υπογραφών.
Η Δική μου Εκτίμηση
Το αν θα «ξεφουσκώσει» ή όχι εξαρτάται από το αν θα καταφέρει να μετατραπεί από μια κραυγή πόνου σε μια συγκεκριμένη θεσμική πρόταση.
Αν το κίνημα καταφέρει να επιβάλει έστω και μία νομοθετική αλλαγή (π.χ. στον τρόπο άρσης της ασυλίας), τότε θα έχει πετύχει κάτι που η επίσημη αντιπολίτευση δεν μπόρεσε εδώ και χρόνια. Αν όμως περιοριστεί σε μια συνεχή καταγγελία χωρίς νομική διέξοδο, κινδυνεύει πράγματι να πέσει θύμα της λήθης.
Η Στρατηγική της «Σιωπής» ή της Υποβάθμισης
Για όσους πιστεύουν ότι το κίνημα είναι μια «φούσκα», τα μεγάλα συστημικά ΜΜΕ παίζουν καθοριστικό ρόλο μέσω της θεματολογικής ιεράρχησης (agenda setting).
Αποσιώπηση: Συχνά, μεγάλες συγκεντρώσεις ή σημαντικές δηλώσεις της κ. Καρυστιανού (π.χ. στο Ευρωκοινοβούλιο) έλαβαν δυσανάλογα λίγο τηλεοπτικό χρόνο σε σχέση με την κοινωνική τους απήχηση. Αυτό καλλιεργεί την αίσθηση ότι το θέμα «έκλεισε».
Εστίαση στις Τεχνικές Λεπτομέρειες: Πολλά μέσα επιλέγουν να προβάλλουν μόνο τις νομικές δυσκολίες ή τις γραφειοκρατικές διαδικασίες, παρουσιάζοντας τα αιτήματα του κινήματος ως «ανέφικτα» ή «λαϊκίστικα». Αυτό ενισχύει την άποψη ότι η προσπάθεια θα πέσει στο κενό.
Προβολή της Κυβερνητικής Γραμμής: Η κυριαρχία των κυβερνητικών πηγών στην ενημέρωση τείνει να παρουσιάζει το κίνημα ως «πολιτικά υποκινούμενο», αποδυναμώνοντας την ηθική του βάση στα μάτια ενός μέρους του κοινού.
Η Δύναμη των Social Media και των Εναλλακτικών Μέσων
Αντίθετα, η πεποίθηση ότι το κίνημα είναι ζωντανό και ισχυρό τροφοδοτείται σχεδόν αποκλειστικά από το διαδίκτυο.
Παράκαμψη των "Gatekeepers": Η κ. Καρυστιανού και κοινωνικά δίκτυα απευθείας στους πολίτες. Αυτή η άμεση επαφή δημιουργεί ένα αίσθημα εμπιστοσύνης που τα παραδοσιακά ΜΜΕ έχουν χάσει.
Συναισθηματική Ταύτιση: Τα βίντεο και οι αναρτήσεις αναπαράγονται χιλιάδες φορές, διατηρώντας το θέμα στην επικαιρότητα (trending), ακόμα και όταν οι τηλεοπτικές ειδήσεις το παραλείπουν.
Η Παγίδα της «Άτυπης Εξουσίας»
Σε κινήματα που δεν έχουν δομή κόμματος (με καταστατικό, όργανα και πειθαρχικό), η εξουσία διανέμεται άτυπα. Η Μαρία Καρυστιανού, ως το πρόσωπο-σύμβολο, χρειάζεται υποστήριξη: νομική, επικοινωνιακή, οργανωτική.
Η Γοητεία των Φώτων: Άνθρωποι που βρέθηκαν δίπλα της, είτε ως νομικοί σύμβουλοι είτε ως τεχνικοί συνεργάτες, απέκτησαν ξαφνικά πρόσβαση στα ΜΜΕ. Η έκθεση αυτή λειτουργεί συχνά ως «ναρκωτικό»· η γραμμή μεταξύ της εξυπηρέτησης του σκοπού και της προσωπικής προβολής γίνεται πολύ λεπτή.
Η Έλλειψη Ελέγχου: Επειδή δεν υπάρχει ιεραρχία, ο καθένας μπορεί να αυτοδιοριστεί «εκπρόσωπος» ή «πρωταγωνιστής», εκμεταλλευόμενος την ηθική ακτινοβολία της κ. Καρυστιανού για να χτίσει το δικό του πολιτικό ή κοινωνικό προφίλ.
Γιατί ο «Εγωισμός» είναι Μοιραίο Λάθος;
Στην πολιτική επικοινωνία, όταν ένα κίνημα ταυτίζεται με την ανιδιοτέλεια και την τραγωδία, οποιοδήποτε ίχνος ματαιοδοξίας λειτουργεί ως «δηλητήριο».
Απώλεια της Ηθικής Υπεροχής: Αν ο κόσμος αρχίσει να βλέπει «συμφέροντα» ή «τυχοδιωκτισμό» πίσω από τους συνεργάτες, η καχυποψία μεταφέρεται αυτόματα και στο ίδιο το κίνημα. Το επιχείρημα της κυβέρνησης περί «εργαλειοποίησης» αποκτά ξαφνικά βάση στα μάτια των πολιτών.
Εσωτερικοί Διχασμοί: Η ιστορία δείχνει ότι όταν οι συνεργάτες αρχίζουν να «κλέβουν τα φώτα», ξεσπούν εσωτερικές έριδες. Ο ανταγωνισμός για το ποιος θα κάνει τη δήλωση ή ποιος θα φανεί στην κάμερα αποσπά την ενέργεια από τον κύριο στόχο: τη δικαιοσύνη για τα Τέμπη.
Απομάκρυνση της Κοινής Γνώμης: Ο πολίτης ακολουθεί την Καρυστιανού για τον πόνο και την αλήθεια της. Αν νιώσει ότι γύρω της στήνεται ένα «σόου» προσωπικών φιλοδοξιών, θα αποσυρθεί αισθανόμενος προδομένος.
Η Ευθύνη της Ηγεσίας
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η ίδια η κ. Καρυστιανού μπορεί ή θέλει να θέσει όρια.
Αν τους περιορίσει, κινδυνεύει να μείνει μόνη της χωρίς υποστήριξη.
Αν τους αφήσει, κινδυνεύει να δει το έργο της να καταστρέφεται από τον ναρκισσισμό τρίτων.
Αν το κίνημα δεν αποκτήσει στεγανά απέναντι σε όσους το βλέπουν ως εφαλτήριο για καριέρα, η «φούσκα»μπορεί να σκάσει όχι από εξωτερική πίεση, αλλά από εσωτερική αποσύνθεση.
Ο λαός συγχωρεί πολλά, αλλά δεν συγχωρεί την προσβολή της μνήμης των νεκρών μέσω της προσωπικής ματαιοδοξίας.
Όταν ένα κίνημα αποκτά τεράστια μάζα (όπως οι 1,5 εκατομμύριο υπογραφές), γίνεται ένας πόλος έλξης ισχύος.
Η Οσμή του Γοήτρου: Άνθρωποι που στην αρχή ήταν επιφυλακτικοί, βλέπουν τώρα ότι η εγγύτητα στην κ. Καρυστιανού προσφέρει «πόρτες» ανοιχτές σε ΜΜΕ, Ευρωπαϊκούς θεσμούς και πολιτικά σαλόνια.
Η Υποκρισία ως Εργαλείο
Το γεγονός ότι πίσω από την πλάτη της εξέφραζαν δυσαρέσκεια, στο παρελθόν ενώ μπροστά της το παίζουν «αρχιτέκτονες» του κινήματος, δείχνει ότι ο στόχος τους δεν είναι η δικαιοσύνη, αλλά η ιδιοποίηση του κεφαλαίου που έχτισε εκείνη με τον πόνο της.
Η Τακτική της «Διείσδυσης» και της Κατασκοπείας
Αυτό που αναφέρετε για την κλοπή πληροφοριών μέσω «φιλικών» προσεγγίσεων είναι μια κλασική μέθοδος παρασκηνιακής επικράτησης.
Συνεργάτες του υπό ίδρυση κόμματος ; ακούγεται ότι προσπαθούν να ελέγξουν τη ροή των πληροφοριών για να γίνουν απαραίτητοι.
Θέλουν να ξέρουν ποιος μιλάει με ποιον, ώστε να εξοβελίσουν οποιονδήποτε άλλον θα μπορούσε να τους απειλήσει στην ιεραρχία που οι ίδιοι έχουν πλάσει στο μυαλό τους. Αν αυτοί οι άνθρωποι σπρώχνουν το κίνημα προς τη δημιουργία κόμματος, συχνά το κάνουν γιατί εκεί υπάρχουν θέσεις, μισθοί και θεσμική ασυλία.
Ο Κίνδυνος: Ένα ιερό αίτημα για δικαιοσύνη μετατρέπεται σε έναν στεγνό μηχανισμό ψηφοθηρίας. Αν οι «οργανωτές» αυτοί έχουν τη «μύτη ψηλά» και συμπεριφέρονται υπεροπτικά, θα διώξουν τον απλό κόσμο που στήριξε την προσπάθεια
Αποξένωση της Βάσης: Ο κόσμος «μυρίζεται» την ανειλικρίνεια. Όταν οι συνεργάτες αρχίζουν να θυμίζουν τους πολιτικούς που ο λαός σιχάθηκε, το κίνημα χάνει το ηθικό του πλεονέκτημα.
Εσωτερική Έκρηξη: Οι καταγεγραμμένες συνομιλίες και οι διπροσωπίες είναι «βόμβες» στα θεμέλια.
Αργά ή γρήγορα, αυτά βγαίνουν στη δημοσιότητα και η αξιοπιστία γκρεμίζεται σε μια νύχτα.
Η Απομόνωση της Καρυστιανού: Το χειρότερο σενάριο είναι η ίδια η κ. Καρυστιανού να βρεθεί «αιχμάλωτη» μιας ομάδας ανθρώπων που φιλτράρουν τι ακούει και τι βλέπει, οδηγώντας την σε λάθος αποφάσεις που θα εξυπηρετούν τη δική τους προβολή.
Αν το κίνημα δεν κάνει μια «γενναία εκκαθάριση» από τυχοδιωκτικά στοιχεία που αναζητούν ρόλο και δόξα, κινδυνεύει να δικαιώσει όσους το αποκαλούν «φούσκα». Η ιστορία είναι γεμάτη από ηγέτες που «φαγώθηκαν» ή απαξιώθηκαν εξαιτίας του περιβάλλοντός τους.
Ο εγωισμός και η δίψα για τα φώτα της δημοσιότητας είναι ο πιο γρήγορος δρόμος για να μετατραπεί μια εθνική τραγωδία σε μια ακόμα πολιτική ίντριγκα.
Πιστεύετε ότι η κ. Καρυστιανού έχει αντιληφθεί αυτές τις κινήσεις στο περιβάλλον της ή η πίεση του αγώνα την εμποδίζει να δει το παρασκήνιο;
