Ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι ανάλυση, είναι συντρίμμια. Είναι πόλεις που άδειασαν μέσα σε ώρες, είναι φυλακές που γύρισαν σε καθεστώς στέρησης, είναι άνθρωποι που θάφτηκαν κάτω από τσιμέντο. Όποιος ξεκινά από αλλού, ξεκινά από λάθος σημείο. Στην Τεχεράνη δεν γράφτηκαν σενάρια, γράφτηκε η πραγματικότητα με φωτιά.
Κι όμως, όσο χαμηλά και αν σκύψεις για να δεις το αίμα, τόσο πιο καθαρά φαίνεται ότι κάπου πιο πάνω κάποιοι μετράνε κέρδη. Η γεωπολιτική δεν είναι ρομαντισμός, είναι συνέχεια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ανακάλυψαν τώρα την επιθετικότητα, την έχουν θεμελιώσει εδώ και δύο αιώνες, από τη Χαβάη μέχρι το Ιράκ και από το Βιετνάμ μέχρι τη Μέση Ανατολή. Το Ισραήλ λειτουργεί ως προέκταση, ως εργαλείο, ως βραχίονας. Το σχέδιο είναι παλαιότερο από τα πρόσωπα που το υπηρετούν.
Το Ιράν μπήκε ξανά στο στόχαστρο γιατί στάθηκε όρθιο. Γιατί δεν εντάχθηκε στο σύστημα. Γιατί το πετρέλαιό του δεν πέρασε πειθήνια από το φίλτρο του δολαρίου. Γιατί τροφοδοτεί την Κίνα. Γιατί συνδέεται με τη Ρωσία. Γιατί χαλάει τη γεωμετρία της εξάρτησης που οικοδομήθηκε δεκαετίες τώρα.
Η ιστορία του το φωνάζει. Μοσαντέκ, πραξικόπημα. Σάχης, ανατροπή. Πόλεμος με το Ιράκ, εξάντληση και των δύο πλευρών. Κυρώσεις, απομόνωση, πίεση. Και τώρα βόμβες. Η ίδια χώρα, η ίδια διαδρομή, το ίδιο μοτίβο. Όποιος ελέγχει την ενέργεια ελέγχει τον κόσμο και όποιος ξεφεύγει τιμωρείται.
Μέχρι εδώ όλα δείχνουν καθαρά. Έθνη, στρατοί, συμφέροντα. Εκεί αρχίζει το βαθύτερο παιχνίδι. Εκεί που δεν παίζουν οι σημαίες, παίζουν οι ισολογισμοί. Το χρήμα δεν ακολουθεί τον πόλεμο, τον προηγείται και τον περιμένει μετά. Η καταστροφή ανοίγει τον δρόμο, το χρέος τον στρώνει.
Η επόμενη φάση είναι ήδη γραμμένη. Ανασυγκρότηση, δάνεια, όροι, «μεταρρυθμίσεις», κεντρική τράπεζα, συμμόρφωση. Η χώρα που βομβαρδίζεται σήμερα θα κληθεί αύριο να ενταχθεί στο ίδιο σύστημα που την πίεσε. Με άλλους όρους, με άλλες λέξεις, με την ίδια ουσία. Έλεγχος.
Το σύστημα έχει εξελιχθεί. Δεν χρειάζεται αποικιακούς διοικητές με στολές. Χρειάζεται τραπεζικά πρότυπα, ψηφιακά νομίσματα, μηχανισμούς επιτήρησης. Το χρήμα γίνεται εργαλείο πειθαρχίας. Η συναλλαγή γίνεται άδεια. Η οικονομία γίνεται λογισμικό.
Εκεί κουμπώνει η μεγάλη εικόνα. Το πετρέλαιο, το δολάριο, οι κεντρικές τράπεζες, η Βασιλεία, τα δίκτυα πληρωμών, οι ψηφιακές ταυτότητες. Το Ιράν δεν είναι μόνο γεωπολιτικός στόχος. Είναι «διαρροή» σε ένα σύστημα που θέλει τα πάντα ελεγχόμενα, συνδεδεμένα, μετρήσιμα. Όποιος μένει απ’ έξω γίνεται πρόβλημα.
Γι’ αυτό και η καλύτερη περιγραφή δεν είναι ούτε πόλεμος ούτε θέατρο. Είναι καζίνο. Οι παίκτες παίζουν στ’ αλήθεια. Χάνουν, καταστρέφονται, πληρώνουν. Το καζίνο δεν παίζει για να κερδίσει μια παρτίδα. Έχει φροντίσει να παίρνει το ποσοστό του από όλες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να χτυπούν. Το Ιράν μπορεί να απαντά. Οι λαοί πληρώνουν. Το σύστημα εισπράττει. Αυτή είναι η σταθερά. Αυτό εξηγεί γιατί οι πόλεμοι συνεχίζονται ανεξαρτήτως προέδρων, κυβερνήσεων, εκλογών. Τα πρόσωπα αλλάζουν, η γραμμή μένει.
Το ίδιο έργο επαναλαμβάνεται και στο εσωτερικό των κοινωνιών. Κάθε τέσσερα χρόνια αλλάζει ο διαχειριστής και το κοινό νομίζει ότι αλλάζει πορεία. Στην πραγματικότητα αλλάζει σκηνή. Το σχέδιο συνεχίζει. Ο ένας ξεκινά, ο άλλος ολοκληρώνει. Ο κόσμος θυμώνει με τον τελευταίο και ξεχνά τον προηγούμενο. Έτσι το σύστημα μένει αόρατο.
Το πιο επικίνδυνο σημείο βρίσκεται μετά τον πόλεμο. Εκεί που οι βόμβες σταματούν και αρχίζει η «σωτηρία». Εκεί μπαίνει το χρήμα. Εκεί επιβάλλονται οι όροι. Εκεί χτίζεται η νέα εξάρτηση. Η ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το έχει δείξει, η σύγχρονη εκδοχή το τελειοποιεί.
Το Ιράν σήμερα είναι το παράδειγμα. Αύριο μπορεί να είναι άλλος. Η λογική δεν αλλάζει. Η καταστροφή προηγείται, η ενσωμάτωση ακολουθεί. Ο πόλεμος ανοίγει την πόρτα, το σύστημα περνά μέσα.
Όποιος θέλει να καταλάβει τι συμβαίνει πρέπει να βλέπει και τα δύο επίπεδα. Το χώμα και τον μηχανισμό. Τον νεκρό και τον ισολογισμό. Την έκρηξη και το συμβόλαιο που θα ακολουθήσει.
Ο πόλεμος είναι αληθινός. Η φρίκη είναι αληθινή. Το σύστημα είναι αμείλικτο. Και όσο οι άνθρωποι κοιτούν μόνο τη μάχη, τόσο το καζίνο συνεχίζει να γεμίζει τα ταμεία του.
