Τραμπ και Παπασταύρου: Η Ελλάδα στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής στρατηγικής ΗΠΑ - Ευρώπης

Η ενεργειακή στρατηγική της Ελλάδας μπαίνει εκ νέου στο επίκεντρο της αμερικανικής πολιτικής ατζέντας, μετά την κίνηση του Ντόναλντ Τραμπ να αναδημοσιεύσει στον προσωπικό του λογαριασμό στο Truth Social τη συνέντευξη του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, στο Breitbart News.

Η κίνηση αυτή παρουσιάζεται από την κυβερνητική πλευρά ως ένδειξη του αναβαθμισμένου ρόλου της Ελλάδας στη νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική της ενέργειας. Ταυτόχρονα, αναδεικνύει με καθαρό τρόπο ότι η ενεργειακή πολιτική της Αθήνας συνδέεται πλέον όλο και στενότερα με τις αμερικανικές στρατηγικές επιδιώξεις στην Ευρώπη, το LNG, τους υδρογονάνθρακες και τη νοτιοανατολική πτέρυγα της Δύσης.

Η αναδημοσίευση αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς έγινε μετά την επιστροφή του Τραμπ από το Πεκίνο, όπου είχε συνάντηση με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, με την παγκόσμια ενεργειακή πολιτική να βρίσκεται ανάμεσα στα θέματα που τέθηκαν στο τραπέζι.

Ο ενεργειακός «ρεαλισμός» και το νέο δόγμα Αθήνας - Ουάσιγκτον

Στη συνέντευξή του στο Breitbart, στο περιθώριο του Φόρουμ των Δελφών, ο Σταύρος Παπασταύρου περιέγραψε τη στρατηγική του λεγόμενου ενεργειακού ρεαλισμού, πάνω στην οποία οικοδομείται η συνεργασία Ελλάδας - ΗΠΑ.

Ο υπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν κινείται πλέον με μονοδιάστατη ενεργειακή λογική, αλλά επιδιώκει συνδυασμό υδρογονανθράκων, ανανεώσιμων πηγών, υδροηλεκτρικών και γεωθερμίας. Με αυτή τη γραμμή επιχειρείται να παρουσιαστεί η χώρα ως παράγοντας ενεργειακής ισορροπίας, σε μια Ευρώπη που εξακολουθεί να εξαρτάται από το φυσικό αέριο, χωρίς όμως να έχει αποδεχθεί πλήρως τον ρόλο του στο ενεργειακό μείγμα των επόμενων ετών.

Ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος πελάτης των Ηνωμένων Πολιτειών στις εισαγωγές LNG και ότι αρκετά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν επιδείξει διστακτικότητα στην αξιοποίηση των δικών τους κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Στο πλαίσιο αυτό, απέδωσε στον Ντόναλντ Τραμπ την επαναφορά ενός πιο πραγματιστικού μοντέλου στην ενεργειακή πολιτική, το οποίο, όπως είπε, αντανακλάται και στην ελληνική προσέγγιση.

Chevron, ExxonMobil και η επιστροφή στους υδρογονάνθρακες

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι η Ελλάδα, για δεκαετίες, δεν είχε αξιοποιήσει το δυναμικό υδρογονανθράκων που διαθέτει. Σύμφωνα με τον ίδιο, η κυβέρνηση Μητσοτάκη κινείται πλέον με επιταχυνόμενο ρυθμό προς αυτή την κατεύθυνση, με τη συμμετοχή μεγάλων αμερικανικών ενεργειακών ομίλων.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η Chevron και η ExxonMobil, οι οποίες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και συμμετέχουν ενεργά στους σχεδιασμούς. Ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι η ExxonMobil, μέσω κοινοπραξίας, θα προχωρήσει στην πρώτη ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα μετά από σχεδόν μισό αιώνα, στο Ιόνιο και ειδικότερα στο λεγόμενο Block 2.

Η γεώτρηση αυτή παρουσιάζεται ως ορόσημο, καθώς θα πραγματοποιηθεί σε μεγάλα βάθη, που φτάνουν τα 4.600 μέτρα. Σε αντίθεση με παλαιότερες έρευνες, οι οποίες είχαν γίνει σε ρηχά νερά πριν από περίπου 40 χρόνια, το νέο ενδιαφέρον εστιάζει στα βαθιά ύδατα γύρω από την ελληνική επικράτεια.

Κατά την κυβερνητική ανάγνωση, η αξιοποίηση αυτού του δυναμικού μπορεί να έχει μετασχηματιστική σημασία για τη χώρα. Ωστόσο, η στροφή αυτή επιβεβαιώνει και μια ευρύτερη πολιτική επιλογή: η Ελλάδα εγκαταλείπει την αμφιθυμία γύρω από το φυσικό αέριο και το εντάσσει ξανά στον σκληρό πυρήνα της στρατηγικής της, με σαφή αμερικανική σφραγίδα.

Ενέργεια, εθνική ασφάλεια και το σχήμα 3+1

Ο κ. Παπασταύρου συνέδεσε την ενεργειακή διπλωματία με τις εμπορικές συμφωνίες της περιόδου Τραμπ και με βασικές περιφερειακές συμμαχίες, όπως το σχήμα 3+1 μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η ενέργεια έχει πλέον αποκτήσει σαφή γεωπολιτική διάσταση και συνδέεται άμεσα με την εθνική ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ παρουσιάζεται ως μηχανισμός ανάπτυξης, σταθερότητας και ανάσχεσης μονομερών απειλών στην περιοχή.

Ο υπουργός υπογράμμισε ακόμη ότι οι σχέσεις Ελλάδας - ΗΠΑ βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών, με την ενέργεια να έχει εξελιχθεί σε δεύτερο στρατηγικό πυλώνα μετά την αμυντική συνεργασία. Αναφέρθηκε μάλιστα στις επισκέψεις Αμερικανών αξιωματούχων στην Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι η ενέργεια λειτουργεί και ως γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για τον κάθετο διάδρομο φυσικού αερίου, με στόχο τη μεταφορά αμερικανικού LNG από την Ελλάδα και την Κροατία προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, καθώς και προς την Ουκρανία. Η αναφορά στις υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου της Ουκρανίας δείχνει ότι ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στην ελληνική αγορά, αλλά συνδέεται με ευρύτερες γεωπολιτικές ανάγκες.

Ο Σταύρος Παπασταύρου ανέφερε ότι η Ελλάδα, ως αυτόνομη αγορά, είναι ο 16ος πελάτης των Ηνωμένων Πολιτειών και ότι το 85% του LNG που εισάγει προέρχεται από τις ΗΠΑ. Παράλληλα, σημείωσε ότι το ρυθμιστικό πρόβλημα του κάθετου διαδρόμου αφορούσε μέχρι σήμερα τη δυνατότητα μόνο μηνιαίων συμβολαίων στην Ευρώπη, κάτι που δυσκόλευε την τροφοδοσία της Ουκρανίας. Από τον προσεχή Οκτώβριο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα συμβόλαια θα μπορούν να είναι μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι σαφής: η Ελλάδα επιχειρεί να τοποθετηθεί ως κόμβος αμερικανικής ενέργειας για την Ευρώπη, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη στρατηγική σχέση της με τις ΗΠΑ. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή η επιλογή θα υπηρετήσει μακροπρόθεσμα την ενεργειακή ασφάλεια και την εθνική ισχύ της χώρας ή αν θα βαθύνει ακόμη περισσότερο την εξάρτηση από έναν συγκεκριμένο γεωπολιτικό και ενεργειακό άξονα.