Σε επίπεδα-ρεκόρ κινείται πλέον το ιδιωτικό χρέος προς την εφορία, με τα ληξιπρόθεσμα να ξεπερνούν τα 114,5 δισ. ευρώ και σχεδόν 4,8 εκατομμύρια φορολογούμενους να εμφανίζονται με ανοιχτές οφειλές. Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό περιβάλλον, η ΑΑΔΕ ενεργοποιεί νέο ψηφιακό σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης των οφειλετών, με στόχο να εντοπίζει σε πραγματικό χρόνο ποιοι μπορούν να πληρώσουν, ποιοι αδυνατούν και ποιοι αποφεύγουν συστηματικά τις υποχρεώσεις τους.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο σύστημα PARE, το οποίο έχει ενσωματωθεί στο πληροφοριακό σύστημα Eispraxis. Πρόκειται για μηχανισμό που λειτουργεί ως εργαλείο «βαθμολόγησης» των οφειλετών, αξιοποιώντας διασταυρώσεις στοιχείων από εισοδήματα, τραπεζικές καταθέσεις, ακίνητα, περιουσιακά δεδομένα και συνολική οικονομική δραστηριότητα.
Με αυτόν τον τρόπο, η φορολογική διοίκηση αποκτά αναλυτικό προφίλ για κάθε φορολογούμενο με χρέη, ώστε να καθορίζει πιο στοχευμένα τις επόμενες κινήσεις της. Η λογική του νέου μοντέλου είναι απλή: διαφορετική μεταχείριση για εκείνους που έχουν πραγματική αδυναμία πληρωμής και διαφορετική για όσους διαθέτουν περιουσία ή εισοδήματα, αλλά αφήνουν τις οφειλές τους να συσσωρεύονται.
Οι τέσσερις άξονες αξιολόγησης των οφειλετών
Το νέο μοντέλο αξιολόγησης στηρίζεται σε τέσσερις βασικές παραμέτρους. Η πρώτη αφορά τη φοροδοτική ικανότητα του οφειλέτη, δηλαδή τα πραγματικά εισοδήματα, τις καταθέσεις, την ακίνητη περιουσία και τα λοιπά οικονομικά δεδομένα που δείχνουν αν μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.
Η δεύτερη παράμετρος εξετάζει τη γενικότερη φορολογική συμπεριφορά. Η ΑΑΔΕ θα λαμβάνει υπόψη αν ο φορολογούμενος είναι κατά κανόνα συνεπής ή αν έχει ιστορικό καθυστερήσεων, παραβάσεων, απλήρωτων φόρων και εγκαταλειμμένων ρυθμίσεων.
Ο τρίτος άξονας αφορά την παλαιότητα των οφειλών και τη στάση του φορολογούμενου απέναντι στις διαθέσιμες ρυθμίσεις. Θα αξιολογείται αν έχει προσπαθήσει να ρυθμίσει τα χρέη του, αν έχει χάσει προηγούμενες ρυθμίσεις ή αν παραμένει αδρανής παρά τις ειδοποιήσεις της φορολογικής διοίκησης.
Η τέταρτη παράμετρος συνδέεται με ειδικές συνθήκες που μπορεί να επηρέασαν την οικονομική του κατάσταση, όπως απώλεια εισοδήματος, πτώχευση, δικαστικές εκκρεμότητες ή άλλες αντικειμενικές δυσκολίες που περιορίζουν τη δυνατότητα πληρωμής.
Εξατομικευμένες ρυθμίσεις και ηλεκτρονικές κατασχέσεις
Με βάση το προφίλ που θα δημιουργείται για κάθε οφειλέτη, η ΑΑΔΕ θα επιχειρεί πιο στοχευμένες παρεμβάσεις συμμόρφωσης. Για όσους εμφανίζουν πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, θα προτείνονται εξατομικευμένες λύσεις μέσω της πάγιας ρύθμισης ή του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Για όσους, όμως, αγνοούν συστηματικά ειδοποιήσεις και προειδοποιήσεις, το σύστημα θα οδηγεί ταχύτερα σε μέτρα αναγκαστικής είσπραξης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φορολογική διοίκηση θα ενεργοποιεί ηλεκτρονικές κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών και δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις.
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ επεκτείνει τα εργαλεία επιχειρησιακής νοημοσύνης και αναπτύσσει προγνωστικά μοντέλα για τον εντοπισμό φορολογουμένων που εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων χρεών. Στόχος είναι να εντοπίζονται εγκαίρως οι περιπτώσεις που μπορεί να διογκώσουν το πρόβλημα, πριν οι οφειλές καταστούν δύσκολα εισπράξιμες.
Στόχος εισπράξεις άνω των 3,2 δισ. ευρώ
Στο επιχειρησιακό σχέδιο της ΑΑΔΕ για το 2026 προβλέπονται εισπράξεις άνω των 3,2 δισ. ευρώ από παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές. Από το ποσό αυτό, περίπου 1,5 δισ. ευρώ αναμένεται να προέλθει από χρέη ΦΠΑ, τα οποία αποτελούν μία από τις πιο κρίσιμες κατηγορίες φορολογικών οφειλών.
Η Επιχειρησιακή Μονάδα Είσπραξης έχει θέσει πρόσθετο στόχο 850 εκατ. ευρώ από μεγάλους οφειλέτες και ειδικές δράσεις είσπραξης. Ταυτόχρονα, ο πήχης εισπραξιμότητας για τα νέα ληξιπρόθεσμα ανεβαίνει στο 35%, δείχνοντας ότι η φορολογική διοίκηση επιδιώκει να περιορίσει την παραγωγή νέου χρέους προς το Δημόσιο.
Στο ίδιο πλαίσιο, επεκτείνονται οι ηλεκτρονικές κατασχέσεις εις χείρας τρίτων, ενισχύονται οι διασταυρώσεις με φορολογικές αρχές του εξωτερικού και προωθούνται μαζικές ειδοποιήσεις προς τους οφειλέτες για τη διατήρηση ρυθμίσεων και την αποπληρωμή παλαιών χρεών.
Παράλληλα, δρομολογούνται πιλοτικές παρεμβάσεις «συμπεριφορικής συμμόρφωσης» σε συνεργασία με εμπειρογνώμονες του ΟΟΣΑ. Η στόχευση είναι να διαμορφωθούν πιο αποτελεσματικά μηνύματα και κίνητρα προς τους φορολογούμενους, ώστε να αυξηθεί η συνέπεια στην πληρωμή φόρων και ρυθμίσεων.
Η ενεργοποίηση του νέου συστήματος έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα νέα ληξιπρόθεσμα χρέη αυξάνονται επικίνδυνα. Μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2026, οι νέες οφειλές προς το Δημόσιο έφτασαν τα 3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων πάνω από 2,8 δισ. ευρώ αφορούν απλήρωτους φόρους. Τον Μάρτιο, τα νέα χρέη ανήλθαν σε 840 εκατ. ευρώ.
Την ίδια ώρα, ο αριθμός των οφειλετών αυξήθηκε κατά 30,31%, φτάνοντας τα 4.797.755 φυσικά και νομικά πρόσωπα. Περισσότεροι από 2,3 εκατομμύρια φορολογούμενοι βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με μέτρα αναγκαστικής είσπραξης, ενώ σε 1,68 εκατομμύρια οφειλέτες έχουν ήδη επιβληθεί κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών και δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων.
Από το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών, που ανέρχονται σε 114,516 δισ. ευρώ, περίπου 35,264 δισ. ευρώ χαρακτηρίζονται ανεπίδεκτα είσπραξης. Έτσι, το πραγματικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο περιορίζεται στα 79,252 δισ. ευρώ, ποσό που παραμένει εξαιρετικά υψηλό και αποτυπώνει το βάθος του προβλήματος.
Η νέα ψηφιακή στρατηγική της ΑΑΔΕ δείχνει ότι η φορολογική διοίκηση περνά σε μια εποχή πιο στενής παρακολούθησης, αυτοματοποιημένων διασταυρώσεων και ταχύτερων μέτρων είσπραξης. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν αυτό το μοντέλο θα διαχωρίσει πράγματι τους στρατηγικούς κακοπληρωτές από τους οικονομικά εξαντλημένους πολίτες ή αν θα μετατραπεί σε έναν ακόμη μηχανισμό πίεσης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που ήδη βρίσκονται στα όρια της αντοχής τους.
