Τρόφιμα: Στο υψηλότερο επίπεδο 3,5 ετών οι τιμές

Οι διεθνείς τιμές των τροφίμων σκαρφάλωσαν στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων τριών και πλέον ετών, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO). Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη συνδυαστική επίδραση των ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, αλλά και στις γεωπολιτικές εντάσεις που συνεχίζουν να διαταράσσουν τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Ο δείκτης τιμών τροφίμων του FAO, ο οποίος παρακολουθεί σε μηνιαία βάση τις διακυμάνσεις ενός καλαθιού διεθνώς εμπορεύσιμων αγροτικών προϊόντων, διαμορφώθηκε τον Ιούλιο στις 131,1 μονάδες, έναντι 130,3 μονάδων τον προηγούμενο μήνα. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από τον Ιανουάριο του 2023, γεγονός που αναδεικνύει την ένταση των πληθωριστικών πιέσεων στο μέτωπο της διατροφής.

Ανοδικές τάσεις σε δημητριακά, ζάχαρη και φυτικά έλαια

Η άνοδος του δείκτη οφείλεται κυρίως στην αύξηση των τιμών των δημητριακών, της ζάχαρης και των φυτικών ελαίων. Ειδικότερα, οι τιμές των δημητριακών ενισχύθηκαν κατά 3,4% σε μηνιαία βάση, με το παγκόσμιο κόστος του σιταριού να σημειώνει σημαντική άνοδο της τάξεως του 5,8%. Η συνεχιζόμενη διαταραχή στις εξαγωγικές ροές από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, σε συνδυασμό με τις ζημιές που έχουν υποστεί οι εξαγωγικές υποδομές μετά την κλιμάκωση των επιθέσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ασκούν ισχυρή ανοδική πίεση στις διεθνείς αγορές σιτηρών.

Παράλληλα, οι διεθνείς τιμές του καλαμποκιού αυξήθηκαν κατά 3,6%, με τον FAO να επικαλείται τις έντονες ανησυχίες για τις συνθήκες καύσωνα και ξηρασίας που επικρατούν σε περιοχές της αμερικανικής ζώνης παραγωγής καλαμποκιού, γνωστής ως Corn Belt. Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες αναμένεται να επηρεάσουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών, εντείνοντας την αβεβαιότητα στην αγορά.

Στον τομέα της ζάχαρης, οι τιμές σημείωσαν άνοδο 5,6% τον Ιούλιο. Ο FAO αποδίδει αυτή την εξέλιξη στις ανησυχίες για τις επιπτώσεις του επίμονου θερμού και ξηρού καιρού στις καλλιέργειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και στους φόβους για πιθανές ζημιές από το ταχέως αναπτυσσόμενο καιρικό φαινόμενο Ελ Νίνιο. Επιπρόσθετα, οι νέοι κανονισμοί στη Βραζιλία, οι οποίοι αυξάνουν την ποσότητα αιθανόλης που μπορεί να αναμειγνύεται με τη βενζίνη, ενισχύουν τη ζήτηση από τις μονάδες ζύμωσης, συμβάλλοντας περαιτέρω στην ανοδική πορεία των τιμών.

Οι τιμές των φυτικών ελαίων κατέγραψαν αύξηση της τάξεως του 2%, υποστηριζόμενες από την ισχυρή ζήτηση από τον κλάδο βιοντίζελ της Ινδονησίας, αλλά και από την παράλληλη άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Η ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές αναταράξεις εξακολουθούν να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη διαμόρφωση του κόστους παραγωγής και μεταφοράς των αγροτικών προϊόντων.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στην αγροτική παραγωγή

Ο καύσωνας που έπληξε την Ευρώπη τον Ιούνιο, ο οποίος ενισχύθηκε από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και των εκπομπών άνθρακα, εκτιμάται ότι προκάλεσε σοβαρό πλήγμα στους παραγωγούς σιτηρών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι ακραίες θερμοκρασίες ανάγκασαν τους αγρότες να καταστρέψουν περίπου 9 εκατομμύρια τόνους καλλιεργειών, συμπεριλαμβανομένων σιταριού, κριθαριού, καλαμποκιού και βρώμης, με ανυπολόγιστες οικονομικές συνέπειες.

Η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Ο πόλεμος στην περιοχή του Ιράν έχει συμβάλει σημαντικά στην άνοδο των τιμών των τροφίμων τους τελευταίους μήνες, καθώς περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων διέρχεται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οποιαδήποτε διαταραχή σε αυτό το κρίσιμο σημείο διέλευσης μπορεί να έχει καταλυτικές επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο και στην επισιτιστική ασφάλεια.

Υποχώρηση σε κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα

Σε αντίθεση με την ανοδική τάση των περισσότερων βασικών αγροτικών προϊόντων, οι τιμές του κρέατος υποχώρησαν τον Ιούλιο κατά 2,8%, καταγράφοντας την πρώτη μηνιαία πτώση του έτους. Οι τιμές στα πουλερικά, το χοιρινό και το βοδινό κρέας κινήθηκαν χαμηλότερα, προσφέροντας μια μικρή ανακούφιση στους καταναλωτές. Ωστόσο, ο FAO προειδοποίησε ότι οι υψηλές καλοκαιρινές θερμοκρασίες περιόρισαν την ανάπτυξη των χοίρων, γεγονός που ενδέχεται να προσφέρει κάποια στήριξη στις τιμές στο εγγύς μέλλον.

Στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, οι τιμές μειώθηκαν κατά 0,7%, κυρίως λόγω της πτώσης κατά 2,4% στις τιμές του βουτύρου και της υποχώρησης των τιμών των σκονών γάλακτος. Αντίθετα, οι τιμές του τυριού αυξήθηκαν κατά 1,7%, καταγράφοντας την πρώτη μηνιαία άνοδο εδώ και έναν χρόνο, γεγονός που υποδηλώνει μια μεικτή εικόνα στην αγορά.

Οι αυξημένες τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων συνήθως μετακυλίονται με καθυστέρηση στους τελικούς καταναλωτές, καθώς οι προμηθευτές και τα σούπερ μάρκετ μεταφέρουν το υψηλότερο κόστος παραγωγής στις τιμές λιανικής. Αυτό σημαίνει ότι οι επιπτώσεις της παρούσας αύξησης των τιμών είναι πιθανό να γίνουν αισθητές στα ράφια των καταστημάτων τους επόμενους μήνες.

Ο κίνδυνος ενός νέου κύματος επισιτιστικής κρίσης

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική για τους πληθυσμούς που ήδη αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ (WFP) προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι έως και 50 εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να οδηγηθούν σε κατάσταση οξείας πείνας μέχρι το τέλος του επόμενου έτους, εξαιτίας του φαινομένου Ελ Νίνιο. Οι περιοχές που αναμένεται να πληγούν περισσότερο είναι η Κεντρική και Νότια Αμερική, η Καραϊβική και η νότια Αφρική, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του WFP.

Αναλυτές εκτιμούν ότι το φετινό Ελ Νίνιο μπορεί να εξελιχθεί στο ισχυρότερο των τελευταίων τουλάχιστον 70 ετών, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τις αγροτικές οικονομίες και την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Οι αγρότες σε ολόκληρη την Ευρώπη προειδοποιούν ότι οι ακραίες θερμοκρασίες, η ξηρασία και οι πυρκαγιές θα πλήξουν σοβαρά την αγροτική παραγωγή και θα οδηγήσουν σε νέες αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα.

Η ένωση παραγωγών λαχανικών της Γαλλίας, Légumes de France, έχει ήδη ανακοινώσει ότι χιλιάδες τόνοι προϊόντων, συνολικής αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, έχουν χαθεί εξαιτίας των δυσμενών καιρικών συνθηκών. Μεταξύ των καλλιεργειών που επλήγησαν περιλαμβάνονται σαλάτες, καρότα, πράσα, σκόρδα και κρεμμύδια, προϊόντα που αποτελούν βασικά συστατικά της διατροφής σε πολλές χώρες.