«Χάπια κοπράνων» κατά της αλλεργίας στα φιστίκια – Τι έδειξε νέα μελέτη

Μια ιδιαίτερα ασυνήθιστη θεραπευτική προσέγγιση, που βασίζεται στη μεταφορά εντερικού μικροβιώματος μέσω λεγόμενων «χαπιών κοπράνων», ενδέχεται στο μέλλον να προσφέρει νέα δυνατότητα αντιμετώπισης σοβαρών τροφικών αλλεργιών.

Νεότερη έρευνα δείχνει ότι η μεταμόσχευση μικροβιώματος από υγιείς δότες μπορεί να αυξάνει την ανοχή στα φιστίκια σε ανθρώπους με σοβαρή αλλεργία, με τα αποτελέσματα να παραμένουν ορατά ακόμη και μήνες μετά τη θεραπεία.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά στην ιατρική έρευνα. Οι μεταμοσχεύσεις κοπράνων σε μορφή καψουλών έχουν ήδη εξεταστεί σε διαφορετικά πεδία, μεταξύ άλλων για τον περιορισμό παρενεργειών από ορισμένες αντικαρκινικές θεραπείες, αλλά και ως πιθανός συμπληρωματικός παράγοντας σε μελέτες για τον καρκίνο του παγκρέατος.

Το ενδιαφέρον των ερευνητών στρέφεται τώρα στις τροφικές αλλεργίες και ειδικότερα στην αλλεργία στα φιστίκια, μία από τις πιο συχνές και δυνητικά επικίνδυνες μορφές αλλεργικής αντίδρασης.

Τι έδειξε η μελέτη για την αλλεργία στα φιστίκια

Έως και 6 εκατομμύρια άνθρωποι εκτιμάται ότι εμφανίζουν αλλεργική αντίδραση στα φιστίκια. Παρότι τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται νέες θεραπείες, οι επιστήμονες εξετάζουν τώρα κατά πόσο η αλλαγή του μικροβιώματος του εντέρου μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά σε συγκεκριμένες τροφές.

Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Science Translational Medicine, έδειξε ότι άτομα με αλλεργία στα φιστίκια παρουσίασαν μεγαλύτερη ανοχή αρκετούς μήνες μετά τη λήψη μεταμόσχευσης μικροβιώματος από υγιείς δότες που δεν εμφάνιζαν τροφικές αλλεργίες.

Η ερευνητική ομάδα είχε προηγουμένως πραγματοποιήσει πειράματα σε ζώα, τα οποία είχαν δώσει σημαντικές ενδείξεις για τον πιθανό ρόλο των εντερικών βακτηρίων.

Όταν δείγματα κοπράνων από βρέφη με τροφικές αλλεργίες μεταφέρονταν σε ποντίκια με προδιάθεση σε αλλεργικές αντιδράσεις, τα ζώα εμφάνιζαν σοβαρότερη αντίδραση. Αντίθετα, ποντίκια που έλαβαν μικροβίωμα από υγιή βρέφη παρουσίασαν μεγαλύτερη προστασία.

Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, οι ερευνητές απομόνωσαν στελέχη ωφέλιμων βακτηρίων που φαίνεται ότι σχετίζονται με την καλύτερη ανοσολογική ανοχή στις τροφές.

Τα βακτήρια αυτά ενσωματώθηκαν σε κατεψυγμένες κάψουλες μεταμόσχευσης μικροβιώματος, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν στη νέα κλινική μελέτη.

Στην πρώτη φάση συμμετείχαν 10 νεαροί ενήλικες με σοβαρή αλλεργία στα φιστίκια. Η θεραπεία πραγματοποιήθηκε μία φορά και περιλάμβανε συνολικά 36 κάψουλες, οι οποίες ελήφθησαν μέσα σε διάστημα μερικών ωρών.

Τέσσερις μήνες αργότερα, τρεις από τους συμμετέχοντες μπορούσαν να καταναλώσουν σημαντικά μεγαλύτερη ποσότητα φιστικιών πριν εμφανίσουν αλλεργική αντίδραση σε σύγκριση με πριν από τη θεραπεία.

Τα αποτελέσματα θεωρούνται ενθαρρυντικά, ωστόσο το μικρό μέγεθος της μελέτης δεν επιτρέπει ακόμη γενικευμένα συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου.

Σε επόμενη φάση της έρευνας εξετάστηκε και η χρήση αντιβιοτικής αγωγής πριν από τη μεταμόσχευση μικροβιώματος, με στόχο να διευκολυνθεί η εγκατάσταση των νέων βακτηρίων στο έντερο.

Πώς τα βακτήρια του εντέρου μπορεί να επηρεάζουν τις αλλεργίες

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ένας από τους βασικούς μηχανισμούς της θεραπείας συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο τα εντερικά βακτήρια μεταβολίζουν τα χολικά οξέα.

Τα χολικά οξέα παράγονται στο ήπαρ και συμμετέχουν κυρίως στη διάσπαση και απορρόφηση των λιπών. Παράλληλα, όμως, φαίνεται ότι παίζουν ρόλο και στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Τα ωφέλιμα βακτήρια που μεταφέρθηκαν από τους υγιείς δότες φάνηκε να επηρεάζουν τον μεταβολισμό των χολικών οξέων, δημιουργώντας ουσίες που μπορούν να ενισχύσουν συγκεκριμένα ανοσοκύτταρα τα οποία λειτουργούν ως «φρένο» στις υπερβολικές αλλεργικές αντιδράσεις.

Ο Τάλαλ Σατίλα, διευθυντής μεταφραστικής ανοσολογίας στο Νοσοκομείο Παίδων της Βοστώνης και ένας από τους επικεφαλής της μελέτης, εξήγησε ότι οι τροφικές αλλεργίες σχετίζονται ουσιαστικά με αποτυχία της λεγόμενης ανοχής από το στόμα.

Πρόκειται για τη διαδικασία μέσω της οποίας το ανοσοποιητικό σύστημα του εντέρου μαθαίνει να αναγνωρίζει τις τροφές ως ακίνδυνες και να μην ενεργοποιεί απέναντί τους μηχανισμούς άμυνας.

«Αυτό που δείχνει η μελέτη είναι ότι τα σωστά βακτήρια μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση αυτής της διαδικασίας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι οι μεταβολίτες των χολικών οξέων φαίνεται να ενισχύουν τα ανοσοκύτταρα που διατηρούν την ανοχή.

Η συγκεκριμένη παρατήρηση ενισχύει την ευρύτερη επιστημονική άποψη ότι το μικροβίωμα του εντέρου δεν επηρεάζει μόνο την πέψη, αλλά συμμετέχει ενεργά στη ρύθμιση της άμυνας του οργανισμού.

Τα επόμενα βήματα της έρευνας επικεντρώνονται στην ανάπτυξη μιας περισσότερο ελεγχόμενης και τυποποιημένης μορφής θεραπείας.

Οι επιστήμονες εργάζονται πάνω σε ένα προϊόν που δεν θα βασίζεται σε ολόκληρο δείγμα κοπράνων, αλλά σε μια καθαρή και συμπυκνωμένη σύνθεση επιλεγμένων μικροοργανισμών, η οποία θα μπορεί να αποθηκεύεται στο ψυγείο και να χρησιμοποιείται ευκολότερα.

Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια, καλύτερο ποιοτικό έλεγχο και πιο σταθερή περιεκτικότητα σε συγκεκριμένα βακτηριακά στελέχη.

Παρά τον ενθουσιασμό που προκαλούν τα πρώτα αποτελέσματα, οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται πολύ μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές πριν η θεραπεία μπορέσει να θεωρηθεί καθιερωμένη επιλογή για ανθρώπους με τροφικές αλλεργίες.

Θα πρέπει επίσης να αποσαφηνιστεί ποιοι ασθενείς ανταποκρίνονται καλύτερα, πόσο διαρκεί η προστασία, εάν χρειάζονται επαναλαμβανόμενες δόσεις και ποια ακριβώς στελέχη βακτηρίων είναι υπεύθυνα για το θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Εφόσον τα ευρήματα επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερες μελέτες, η τροποποίηση του εντερικού μικροβιώματος θα μπορούσε να ανοίξει έναν εντελώς νέο δρόμο για την αντιμετώπιση των τροφικών αλλεργιών, μετατρέποντας τα βακτήρια του εντέρου σε βασικό εργαλείο ρύθμισης του ανοσοποιητικού συστήματος.