Χατζηδάκης: Ταμείο 420 δισ. για ανταγωνιστικότητα

Τη δημιουργία ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας ύψους 420 δισ. ευρώ στην επόμενη προγραμματική περίοδο 2028-2034 ανέδειξε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, μιλώντας στην εκδήλωση «Η Νέα Εποχή για την Ανώτατη Εκπαίδευση», που διοργάνωσε στην Αθήνα το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

Ο κ. Χατζηδάκης παρουσίασε το νέο Ταμείο ως μεγάλη ευρωπαϊκή στροφή από τις παραδοσιακές χρηματοδοτήσεις προηγούμενων δεκαετιών προς δράσεις που θα ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, την έρευνα, την τεχνολογία και τη συνεργασία επιχειρήσεων με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, με καθαρά πληθυσμιακά κριτήρια, στην Ελλάδα θα μπορούσαν να αντιστοιχούν 8 έως 10 δισ. ευρώ, ποσό που χαρακτήρισε ως «μισό Ταμείο Ανάκαμψης». Ωστόσο, διευκρίνισε ότι η κατανομή των πόρων δεν αναμένεται να γίνει με εθνικές ποσοστώσεις, καθώς η διαπραγμάτευση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Το κρίσιμο σημείο, όπως είπε, θα είναι η ποιότητα των προτάσεων που θα κατατίθενται. Πλεονέκτημα θα έχουν τα ώριμα, αξιόπιστα και τεκμηριωμένα σχέδια, τα οποία θα μπορούν να λάβουν υψηλή βαθμολογία. Με αυτόν τον τρόπο, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης έστειλε σαφές μήνυμα σε πανεπιστήμια και επιχειρήσεις ότι το νέο χρηματοδοτικό περιβάλλον απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας, συνεργασίες και παραγωγή πραγματικής προστιθέμενης αξίας.

Πανεπιστήμια ως μοχλοί ανάπτυξης

Ο Κωστής Χατζηδάκης υπογράμμισε ότι τα πανεπιστήμια, κρατικά και μη κρατικά, δεν μπορούν πλέον να περιορίζονται σε έναν στενό εκπαιδευτικό ρόλο. Όπως ανέφερε, σε όλη την Ευρώπη και στην Ελλάδα καλούνται να μετατραπούν σε μοχλούς τοπικής και εθνικής ανάπτυξης, μέσα από την καινοτομία, την έρευνα και τη σύνδεση με την πραγματική οικονομία.

Κατά τον ίδιο, η χώρα οφείλει να συμμετάσχει σε αυτή την «επανάσταση», αξιοποιώντας την εμπειρία του ψηφιακού εκσυγχρονισμού. Η κυβερνητική θέση είναι ότι η ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να συνδεθεί πιο στενά με την παραγωγή, τις επιχειρήσεις και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης απέρριψε την εκτίμηση ότι μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης θα δημιουργηθεί χρηματοδοτικό κενό. Όπως ανέφερε, με βάση τις τελευταίες προτάσεις και πριν ολοκληρωθεί η ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση, για την Ελλάδα προβλέπονται 49,5 δισ. ευρώ στην επόμενη περίοδο, έναντι 57,5 δισ. ευρώ στην τρέχουσα, επιπλέον δανειακό πακέτο και δυνατότητα άντλησης πόρων από το Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.

Αναφερόμενος στις αλλαγές στην ανώτατη εκπαίδευση, στάθηκε σε δύο παρεμβάσεις που χαρακτήρισε κομβικές: την αξιολόγηση των πανεπιστημίων μέσω της εθνικής αρχής και τη συνύπαρξη κρατικών και μη κρατικών πανεπιστημίων. Εκτίμησε ότι το νέο περιβάλλον θα ενισχύσει την άμιλλα, ενώ σημείωσε ότι και στα δημόσια πανεπιστήμια αναπτύσσονται νέες αντιλήψεις.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στα βιομηχανικά διδακτορικά, έναν θεσμό που, όπως είπε, φέρνει πιο κοντά τα πανεπιστήμια με τις επιχειρήσεις. Άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξουν και βιομηχανικά μεταπτυχιακά, ώστε η ανώτατη εκπαίδευση να αποκτήσει ακόμη στενότερη σχέση με την καινοτομία και την παραγωγική δραστηριότητα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην προσέλκυση ξένων φοιτητών. Σημείωσε ότι ήδη αναπτύσσονται συνεργασίες με πανεπιστήμια του εξωτερικού, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις φοιτητών από την Κίνα που έρχονται στην Ελλάδα για σπουδές στην αρχαία ελληνική φιλολογία. Κατά τον ίδιο, αυτή η δυνατότητα μπορεί να διευρυνθεί σημαντικά.

Ο κ. Χατζηδάκης υποστήριξε ότι τα πανεπιστήμια, ιδιαίτερα σε νησιωτικές περιοχές και τουριστικούς προορισμούς, μπορούν να αξιοποιούνται τους καλοκαιρινούς μήνες για εκπαιδευτικά προγράμματα ξένων φοιτητών και μαθητών. Με τον τρόπο αυτό, όπως είπε, θα αυξηθούν τα έσοδα, θα αξιοποιηθούν υποδομές που μένουν ανενεργές και η Ελλάδα θα κινηθεί πιο αποφασιστικά προς τον στόχο να εξελιχθεί σε διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο, κατά το παράδειγμα της Κύπρου.

Πολιτική αντιπαράθεση και απολογισμός Ταμείου Ανάκαμψης

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης άσκησε κριτική στην αξιωματική αντιπολίτευση, κατηγορώντας τη για έλλειψη σοβαρότητας στο ζήτημα των μη κρατικών πανεπιστημίων. Όπως υποστήριξε, η αντιπολίτευση δηλώνει ότι συμφωνεί με την ύπαρξη μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, επιλέγοντας ταυτόχρονα να καταψηφίσει την κυβερνητική πρόταση, επειδή προέρχεται από τη Νέα Δημοκρατία.

Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική σύγκρουση γύρω από την ανώτατη εκπαίδευση, τη χρηματοδότηση, τη συνταγματική ερμηνεία και τον ρόλο της αγοράς στο πανεπιστημιακό περιβάλλον. Η κυβέρνηση προβάλλει τη μεταρρύθμιση ως άνοιγμα στην εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα, ενώ η αντιπολίτευση ασκεί κριτική στο θεσμικό και κοινωνικό αποτύπωμα των αλλαγών.

Ο Κωστής Χατζηδάκης ανακοίνωσε ακόμη ότι μέσα στο καλοκαίρι θα παρουσιαστεί απολογισμός του Ταμείου Ανάκαμψης, ο οποίος, όπως είπε, δεν θα περιλαμβάνει μόνο πίνακες απορροφήσεων, αλλά και φωτογραφίες και βίντεο από έργα που έχουν υλοποιηθεί.

Στο σημείο αυτό επιτέθηκε σε όσους, όπως ανέφερε, «μηδενίζουν τα πάντα», υπενθυμίζοντας ότι ένα από τα αφηγήματα της αντιπολίτευσης ήταν πως η χώρα δεν θα προλάβαινε να απορροφήσει τα κονδύλια. Κατά τον ίδιο, η πορεία του προγράμματος διέψευσε αυτές τις προβλέψεις.

Αναφέρθηκε επίσης στην κριτική ότι το Ταμείο Ανάκαμψης αφορούσε μόνο τις μεγάλες επιχειρήσεις. Υποστήριξε ότι οι πόροι κατευθύνθηκαν και σε δεκάδες χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και σε κρίσιμους τομείς κοινωνικής πολιτικής, όπως η Υγεία και η Παιδεία.

Ως παραδείγματα ανέφερε τα νέα κέντρα υγείας, τις μονάδες σε νοσοκομεία, τους διαδραστικούς πίνακες στα σχολεία, τις δράσεις εκσυγχρονισμού στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, την εξωστρέφεια των πανεπιστημίων και τα νέα μεταπτυχιακά προγράμματα. Όλα αυτά, όπως είπε, αποτελούν επένδυση στην κοινωνία και στο μέλλον της χώρας.

Κλείνοντας, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ευχαρίστησε τους δημόσιους λειτουργούς που εργάστηκαν επί πέντε χρόνια για την απορρόφηση των κονδυλίων, επισημαίνοντας ότι οι όροι του Ταμείου Ανάκαμψης ήταν πολύ πιο απαιτητικοί σε σχέση με το παραδοσιακό ΕΣΠΑ.

Το πολιτικό και οικονομικό στοίχημα παραμένει σαφές. Η Ελλάδα καλείται να περάσει από τη λογική της απορρόφησης κονδυλίων στη λογική παραγωγής ανταγωνιστικών προτάσεων υψηλής αξίας. Το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας μπορεί να αποτελέσει μεγάλη ευκαιρία για τα πανεπιστήμια, την έρευνα και τις επιχειρήσεις, εφόσον υπάρξουν πραγματικές συνέργειες, θεσμική αξιοπιστία και σχέδια που δεν θα εξαντλούνται σε τυπική διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων.