Υπό τη μάσκα της «προστασίας»: Το Kids Wallet ως ψηφιακή κλειδαρότρυπα στο σπίτι κάθε οικογένειας

Από το συνέδριο για την –κατ’ ευφημισμόν– «Alitheia» της περασμένης εβδομάδας ο πρωθυπουργός προανήγγειλε ότι μέσα στον μήνα θα ανακοινωθεί ο περιορισμός της πρόσβασης των ανηλίκων στα social media, θέση που επανέλαβε στη συνέχεια και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου.

Σε διαφορετικό πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον μια τέτοια εξαγγελία θα μπορούσε να θεωρηθεί εύλογη, αναγκαία και άξια στήριξης. Η πραγματικότητα, όμως, δείχνει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που ο Κυριάκος Μητσοτάκης αξιοποιεί υπαρκτά κοινωνικά προβλήματα και πραγματικές ανησυχίες, προκειμένου να προωθήσει ευρύτερους σχεδιασμούς και σκοπιμότητες που ξεπερνούν κατά πολύ τη διακηρυγμένη πρόθεση της προστασίας.

Την ώρα που το μεγαλύτερο μέρος της επικαιρότητας περιστρέφεται γύρω από τον πόλεμο και τις διεθνείς αναταράξεις, ο πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του εμφανίζουν μια επίμονη προσήλωση σε πολιτικές «κλειδαρότρυπας», καλλιεργώντας την εικόνα ότι είναι έτοιμοι, τάχα για το καλό όλων, να επιβάλουν απαγορεύσεις στη χρήση των social media για παιδιά κάτω των 15 ετών. Η υπαρκτή ανάγκη λήψης μέτρων απέναντι στον εθισμό των νέων μετατρέπεται έτσι σε πρόσχημα για τη δημιουργία μηχανισμών παρακολούθησης μικρών και μεγάλων, μαζί και για τη συγκρότηση ενός πλέγματος συλλογής στοιχείων που μπορεί να αξιοποιηθεί για την καταγραφή του προφίλ των ψηφοφόρων στην πορεία προς τις επόμενες εκλογές.

Οσα έχουν γίνει γνωστά έως σήμερα δείχνουν ότι η απαγόρευση σχεδιάζεται να εφαρμοστεί μέσω της εφαρμογής Kids Wallet, την οποία θα πρέπει να εγκαταστήσουν γονείς και παιδιά. Ανάμεσα στην έννοια της προστασίας και στη λογική της παρακολούθησης υπάρχει μια εξαιρετικά λεπτή γραμμή. Η ελληνική κυβέρνηση, υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη, δείχνει να την έχει υπερβεί πολύ πριν από την επίσημη εφαρμογή του μέτρου. Η εφαρμογή Kids Wallet, που παρουσιάστηκε ως εργαλείο γονικού ελέγχου, εμφανίζεται να ζητεί δικαιώματα πρόσβασης τέτοιας έκτασης που θα προκαλούσαν τον φθόνο κάθε λογισμικού κατασκοπίας. Η διαπίστωση αυτή δεν αποτελεί σχήμα υπερβολής, προκύπτει από όσα αναγράφονται στην ίδια την καταχώρισή της στο Google Play Store.

Σήμερα, λοιπόν, η «κυριακάτικη δημοκρατία», με τη συνδρομή ειδικού στην κυβερνοασφάλεια, αποκωδικοποιεί και αποκαλύπτει την αθέατη και τελικά σκοτεινή όψη του κυβερνητικού σχεδίου, εξηγώντας πώς το Kids Wallet μπορεί να εξελιχθεί σε δούρειο ίππο και πώς η εγκατάστασή του, ακόμη και στο κινητό του γονέα, με συνολική και όχι αποσπασματική πρόσβαση σε δεδομένα, μπορεί να ισοδυναμεί με ένα νέο Predator, μόνο που αυτή τη φορά το «Εγκατάσταση» θα το πατήσουμε οι ίδιοι. Ταυτόχρονα ανοίγει ο δρόμος για το λεγόμενο data profiling ενόψει εκλογών, για το «σκανάρισμα» δηλαδή και τη δημιουργία προφίλ ψηφοφόρων μέσα από μεγάλα σύνολα δεδομένων, ώστε να καταστούν πιο «ευφυείς» οι εκλογικές στρατηγικές, πιο ύπουλες στην πραγματικότητα, με τεχνικές χειραγώγησης και διαρροές προσωπικών στοιχείων, με σοβαρό κόστος για την ιδιωτικότητα και τη δίκαιη εκλογική διαδικασία.

Το σχετικό παρελθόν του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι ήδη αρκετά βαρύ. Από την περίοδο κατά την οποία ο Αμερικανός επικοινωνιολόγος Σταν Γκρίνμπεργκ είχε αναλάβει, όπως έχει κατ’ επανάληψη γραφτεί, την επεξεργασία διαδικτυακών δεδομένων με στόχο τη δημιουργία λεπτομερών προφίλ ψηφοφόρων πριν από εκλογικές αναμετρήσεις, μέχρι και τις πρόσφατες αποκαλύψεις της εφημερίδας «Haaretz» για την εμπλοκή, σε κορυφαίο επίπεδο, Ισραηλινών συμβούλων πολιτικής επικοινωνίας στην προεκλογική εκστρατεία της Ν.Δ. το 2023, η οποία φέρεται να επένδυσε κυρίως στη διαδικτυακή επιρροή, ενώ οι σχετικές επαφές γίνονταν με έντονη μυστικότητα κάτω από τη βαριά σκιά του σκανδάλου των υποκλοπών.

Τις ίδιες ημέρες ξεκίνησε και η δίκη της εκλεκτής του πρωθυπουργού, Αννας-Μισέλ Ασημακοπούλου, για τη διαρροή των e-mails Ελλήνων του εξωτερικού λίγο πριν από τις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2024. Με φόντο όσα αποκαλύπτονται σήμερα, ανακύπτει μείζον πολιτικό και θεσμικό ζήτημα για την κυβέρνηση, η οποία οφείλει είτε να δώσει πειστικές και πλήρεις απαντήσεις είτε να αναστείλει τις επίσημες ανακοινώσεις έως ότου διαμορφωθούν πραγματικές δικλίδες ασφαλείας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων και των γονέων τους.

Σύμφωνα με τη σελίδα δικαιωμάτων της εφαρμογής Kids Wallet στο Google Play Store, η έκδοση 1.0.4 αναφέρει ότι μπορεί να ζητεί πρόσβαση στην κάμερα για λήψη φωτογραφιών και βίντεο, πλήρη πρόσβαση στο δίκτυο, δυνατότητα χρήσης βιομετρικού hardware και δακτυλικού αποτυπώματος, δικαίωμα εμφάνισης πάνω από άλλες εφαρμογές, πρόσβαση στο Advertising ID, δυνατότητα αναζήτησης όλων των εγκατεστημένων εφαρμογών μέσω query all packages, καθώς και αίτημα για εξαίρεση από τη βελτιστοποίηση της μπαταρίας και αποτροπή του τηλεφώνου από αδράνεια.

Η εικόνα συμπληρώνεται με πρόσβαση σε Play Install Referrer API, AdId API και AdServices Attribution APIs. Κάθε ένα από τα παραπάνω δικαιώματα, εξεταζόμενο μεμονωμένα, μπορεί να εμφανίζεται ως τεχνικά δικαιολογημένο. Η συνολική, όμως, αποτύπωσή τους συγκροτεί ένα προφίλ εφαρμογής που διαθέτει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τη δραστηριότητα του χρήστη, να γνωρίζει ποιες εφαρμογές χρησιμοποιεί, να έχει εικόνα της δικτυακής του συμπεριφοράς, να αξιοποιεί κάμερα και βιομετρικά δεδομένα και, κυρίως, να παραμένει ενεργή στο παρασκήνιο διαρκώς, χωρίς εύκολη απομάκρυνση από τη συσκευή. Η εικόνα αυτή δεν συνιστά αυτόματη απόδειξη κατασκοπίας. Φανερώνει, ωστόσο, μια εφαρμογή με εξαιρετικά διευρυμένες δυνατότητες ελέγχου επί της συσκευής.

Το Kids Wallet δεν προβλέπεται να εγκαθίσταται αποκλειστικά στο κινητό του παιδιού. Με βάση τις οδηγίες του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η εφαρμογή πρέπει να εγκατασταθεί και στη συσκευή του γονέα ή κηδεμόνα, ο οποίος εισέρχεται με τους κωδικούς TAXISnet και επαληθεύει τα στοιχεία του παιδιού μέσω του Μητρώου Πολιτών. Αυτό σημαίνει ότι ο πρωθυπουργός δεν ζητά μόνο να τοποθετηθεί μία εφαρμογή στα κινητά των παιδιών. Ζητά από τους ίδιους τους ενήλικες, από τους γονείς, να εγκαταστήσουν μια κρατική εφαρμογή με πρόσβαση σε κάμερα, βιομετρικά στοιχεία, πλήρη δικτυακή λειτουργία και δυνατότητα συνεχούς παρουσίας στο παρασκήνιο. Με απλά λόγια, η κυβέρνηση ζητεί την εθελοντική εγκατάσταση εκείνου που κάποτε χρειαζόταν το Predator για να πετύχει εν αγνοία των χρηστών. Μόνο που τώρα το πρώτο βήμα θα γίνει από τα ίδια τα χέρια των πολιτών.

Για έναν ειδικό κυβερνοασφάλειας η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική. Η πλήρης πρόσβαση στο δίκτυο σε συνδυασμό με τη δυνατότητα εμφάνισης πάνω από άλλες εφαρμογές και την αποτροπή αδράνειας συνθέτουν έναν ιδανικό μηχανισμό για μια εφαρμογή που δυνητικά μπορεί να αξιοποιηθεί ως φορέας επίθεσης, ως attack vector. Η πρόσβαση στο Advertising ID και στα AdServices Attribution APIs σημαίνει ότι η εφαρμογή μπορεί θεωρητικά να παρακολουθεί τη συμπεριφορά του χρήστη σε επίπεδο διαφημιστικής στόχευσης, δηλαδή να επεξεργάζεται δεδομένα εξαιρετικά πολύτιμα τόσο για κρατικούς φορείς όσο και για κακόβουλους τρίτους. Σε περίπτωση παραβίασης της εφαρμογής ή ανεπαρκούς προστασίας των δεδομένων της, κάθε κινητό στο οποίο έχει εγκατασταθεί μετατρέπεται σε ανοιχτό παράθυρο παρακολούθησης, σε μια πραγματική ευλογία για κάθε hacker.

Η σκοτεινή σκιά των υποκλοπών βρίσκεται ήδη πίσω από αυτή τη ρητορική της «προστασίας». Μόλις στα τέλη Φεβρουαρίου 2026 ελληνικό δικαστήριο καταδίκασε τέσσερα άτομα, ανάμεσά τους και τον ιδρυτή της Intellexa Ταλ Ντίλιαν, για τη χρήση του λογισμικού Predator σε βάρος περισσότερων από 90 προσώπων, πολιτικών, δημοσιογράφων, στρατιωτικών στελεχών, ακόμη και υπουργών της ίδιας της κυβέρνησης. Το σκάνδαλο, που έγινε διεθνώς γνωστό ως «Greek Watergate», αποκάλυψε ότι η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, την οποία ο ίδιος ο Μητσοτάκης είχε υπαγάγει στον προσωπικό του έλεγχο, παρακολουθούσε νόμιμα τα ίδια πρόσωπα που ταυτόχρονα στοχοποιούνταν παράνομα μέσω του Predator.

Ο ανιψιός του πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης και ο επικεφαλής της ΕΥΠ οδηγήθηκαν σε παραίτηση. Κανένα κυβερνητικό στέλεχος, ωστόσο, δεν βρέθηκε αντιμέτωπο με κατηγορίες. Εχει ιδιαίτερη σημασία ότι ο ίδιος ο ιδρυτής της Intellexa παραδέχθηκε πρόσφατα πως η εταιρία διαθέτει τα προϊόντα της αποκλειστικά σε κυβερνήσεις, διαλύοντας έτσι την κεντρική γραμμή άμυνας της κυβέρνησης ότι το Predator χρησιμοποιούνταν δήθεν από ιδιώτες που δρούσαν ανεξάρτητα. Οπως δήλωσε ο Νίκος Ανδρουλάκης, πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και ο ίδιος θύμα παρακολούθησης, «το Predator και η παράνομη παρακολούθηση ήταν τα όπλα ενός παρακράτους που έστησε ο πρωθυπουργός».

Γι’ αυτό και η πολιτική εμπιστοσύνη σε αυτή την υπόθεση δεν συνιστά τεχνική λεπτομέρεια. Το ζήτημα δεν έγκειται στο αν το Kids Wallet είναι ή δεν είναι «Predator με άλλο λογότυπο». Το πραγματικό βάρος πέφτει στο γεγονός ότι μια κυβέρνηση η οποία αξιώνει από τους πολίτες να αποδεχθούν ελέγχους στην πιο προσωπική τους συσκευή μεταφέρει μαζί της και όλο το φορτίο του παρελθόντος της. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση το φορτίο αυτό είναι τόσο βαρύ, ώστε η φράση «εμπιστευτείτε μας» ακούγεται απολύτως ανεπαρκής.

Η σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες είναι αποκαλυπτική. Η Πορτογαλία, η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης που έχει ήδη εφαρμόσει στην πράξη σχετικό νόμο από τον Φεβρουάριο του 2026, κινείται σε ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο. Η ευθύνη μεταφέρεται στις ίδιες τις πλατφόρμες, οι οποίες υποχρεώνονται να εφαρμόζουν συστήματα ηλικιακής επαλήθευσης.

Η γονική συγκατάθεση για ανηλίκους 13 έως 16 ετών παρέχεται μέσω του Chave Móvel Digital, ενός συστήματος ταυτοποίησης με PIN και κωδικό μιας χρήσης μέσω sms. Δεν εγκαθίσταται καμία εφαρμογή στο κινητό. Κανένα app δεν αποκτά πρόσβαση σε κάμερα, βιομετρικά ή δίκτυο. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται η Γαλλία, η Δανία, η Ισπανία. Η Ελλάδα εμφανίζεται ως η μόνη χώρα στην Ευρώπη που σχεδιάζει να επιβάλει τον έλεγχο στο επίπεδο της συσκευής, μέσω εφαρμογής που εγκαθίσταται τόσο στο κινητό του γονέα όσο και στο κινητό του παιδιού, συνδέεται με κρατικά μητρώα και ζητεί δικαιώματα πρόσβασης ανάλογα με εκείνα ενός λογισμικού παρακολούθησης. Το ερώτημα που προκύπτει είναι αμείλικτο: γιατί;

Ακόμη και αν παραμερίσει κανείς τα ζητήματα παρακολούθησης, παραμένει το βασικό ερώτημα για την ουσία του μέτρου: αποδίδει πράγματι η απαγόρευση χρήσης social media από ανηλίκους; Η Αυστραλία, η πρώτη χώρα που υιοθέτησε τέτοιο μέτρο τον Δεκέμβριο του 2025, εκπέμπει ήδη αποθαρρυντικά μηνύματα. Σύμφωνα με δημοσίευμα του NPR τον Φεβρουάριο 2026, η Meta αφαίρεσε περίπου μισό εκατομμύριο λογαριασμούς, ενώ η ίδια η εταιρία παραδέχθηκε ότι η απαγόρευση δεν οδήγησε σε βελτίωση της ασφάλειας των νέων.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ προειδοποιούν ότι δεν υπάρχουν δεδομένα που να αποδεικνύουν μείωση της διαδικτυακής βλάβης, ενώ σατιρικά βίντεο στην Αυστραλία δείχνουν πόσο εύκολα τα παιδιά παρακάμπτουν τους ελέγχους. Σύμφωνα με έρευνα του Guardian Australia, ανήλικοι κάτω των 16 εξακολουθούν να χρησιμοποιούν social media, ενώ ορισμένοι δηλώνουν ότι αισθάνονται πλέον περισσότερο απομονωμένοι.

Ενας πρωθυπουργός του οποίου η κυβέρνηση συνδέθηκε αποδεδειγμένα με τη χρήση λογισμικού παρακολούθησης σε βάρος δεκάδων πολιτών, μια υπόθεση που κατέληξε να αντιμετωπιστεί ήπια σε δικαστικό επίπεδο με πλημμεληματικό αποτύπωμα, ζητεί τώρα από τους Ελληνες γονείς να εγκαταστήσουν μια κρατική εφαρμογή τόσο στο δικό τους τηλέφωνο όσο και στο τηλέφωνο των παιδιών τους. Μια εφαρμογή που ζητεί πρόσβαση σε κάμερα, βιομετρικά, δίκτυο και διαρκή λειτουργία, χωρίς ουσιαστικό περιθώριο ελέγχου από τον χρήστη. Καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα δεν επιλέγει τέτοια διαδρομή.

Η αξιοπιστία της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο πεδίο της ψηφιακής προστασίας βρίσκεται στο ναδίρ. Η ίδια κυβέρνηση που νομιμοποίησε αναδρομικά τη χρήση λογισμικού παρακολούθησης με νόμο του 2022 αξιώνει σήμερα εμπιστοσύνη, διαβεβαιώνοντας ότι μια κρατική εφαρμογή με δικαιώματα επιπέδου spyware θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά «για το καλό των παιδιών». Το πραγματικό ερώτημα, συνεπώς, δεν αφορά το αν οι ανήλικοι χρειάζονται προστασία απέναντι σε εθιστικά και βλαπτικά ψηφιακά περιβάλλοντα. Αυτό είναι αυτονόητο. Το κεντρικό ερώτημα αφορά την αρχιτεκτονική εμπιστοσύνης πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί αυτή η προστασία. Οταν η απάντηση παίρνει τη μορφή μιας κρατικής εφαρμογής με εκτεταμένες άδειες συσκευής, χωρίς επαρκή δημόσια τεχνική τεκμηρίωση, τότε η έννοια της προστασίας αρχίζει να μοιάζει όλο και περισσότερο με καθεστώς ψηφιακού υπερελέγχου.

Οσοι θυμούνται τη φράση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι «διεξάγουμε το μεγαλύτερο ανεξέλεγκτο πείραμα στα μυαλά των παιδιών μας» οφείλουν να αναρωτηθούν μήπως το πραγματικό ανεξέλεγκτο πείραμα βρίσκεται αλλού: στην παράδοση των ψηφιακών δεδομένων εκατομμυρίων ανηλίκων και των γονέων τους σε μια κυβέρνηση με βεβαρημένο ιστορικό μαζικών παρακολουθήσεων. Στη χώρα του Predator, το Kids Wallet δεν θυμίζει ασπίδα προστασίας. Θυμίζει κλειδαρότρυπα που αυτή τη φορά θα ανοίξουμε μόνοι μας.