Υπογραφή συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Με την ολοκλήρωση της προκαταρκτικής συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, η οποία υπογράφηκε από τους προέδρους Ντόναλντ Τραμπ και Μασούντ Πεζεσκιάν, η διαδικασία για την αποκατάσταση των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή του Περσικού Κόλπου έχει τεθεί σε τροχιά υλοποίησης. Το μνημόνιο που δόθηκε στη δημοσιότητα προβλέπει την επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών, λαμβάνοντας υπόψη τεχνικές και στρατιωτικές παραμέτρους, καθώς και την αποναρκοθέτηση από την πλευρά της Τεχεράνης.

Αβεβαιότητες και προοπτικές για το καθεστώς του Ορμούζ

Παρά την πρόοδο, παραμένουν σημαντικές αβεβαιότητες σχετικά με τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της συμφωνίας. Το μνημόνιο έχει διάρκεια 60 ημερών, και το ερώτημα που κυριαρχεί είναι αν θα υπάρξει μια μόνιμη συμφωνία που θα περιλαμβάνει και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει δεσμευτεί να μην επιβάλει διόδια για τη διέλευση των πλοίων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ενώ θα ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ομάν για τον καθορισμό του μελλοντικού καθεστώτος των Στενών. Η προοπτική επιβολής τελών προκαλεί αντιδράσεις από ναυτιλιακές εταιρείες και άλλες χώρες, που υποστηρίζουν ότι η διέλευση αφορά διεθνή ύδατα.

Επιπτώσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου

Η αλλαγή των γεωπολιτικών δεδομένων έχει ήδη αποτυπωθεί στις διεθνείς αγορές, με την τιμή του μπρεντ να υποχωρεί κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, από τα 98 δολάρια που ήταν στις 3 Ιουνίου. Παρόλα αυτά, η τιμή παραμένει 30% υψηλότερη σε σύγκριση με την αρχή του έτους, όταν κινούνταν κοντά στα 60 δολάρια. Η πτώση αυτή δημιουργεί ερωτήματα για τη διάρκεια και την ένταση της αποκλιμάκωσης, καθώς και για τον αντίκτυπό της στον πληθωρισμό στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη προχωρήσει στην πρώτη αύξηση επιτοκίων από τον Σεπτέμβριο του 2023, λόγω των αυξημένων ενεργειακών τιμών.

Οι προβλέψεις για τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης δείχνουν μια σταδιακή αποκλιμάκωση, με την τιμή του μπρεντ για τον Δεκέμβριο του 2026 να διαμορφώνεται στα 75 δολάρια και για το 2027 κοντά στα 72 δολάρια. Στην αγορά φυσικού αερίου, η τιμή TTF στην Ευρώπη παραμένει λίγο πάνω από τα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο που είναι 50% υψηλότερο από την αρχή του έτους, αλλά χαμηλότερο από τα υψηλά της πολεμικής περιόδου.

Οι εκτιμήσεις των τραπεζών και η πορεία του πληθωρισμού

Μεγάλες αμερικανικές τράπεζες έχουν ήδη αναθεωρήσει καθοδικά τις προβλέψεις τους για τις τιμές του πετρελαίου, αν και όχι στα προπολεμικά επίπεδα. Η Goldman Sachs μείωσε την πρόβλεψή της για το δ' τρίμηνο του 2026 στα 80 δολάρια, ενώ η Morgan Stanley αναμένει επίσης στα 80 δολάρια, εκτιμώντας ότι η παραγωγή θα αρχίσει να αυξάνεται στα μέσα Ιουλίου και ότι το 80% της χαμένης παραγωγής θα έχει αποκατασταθεί έως τον Δεκέμβριο. Ακόμη πιο συντηρητική είναι η Citi, που προβλέπει τιμές 75 δολαρίων για το γ' τρίμηνο και 70 δολαρίων για το δ' τρίμηνο. Αντίθετα, η Barclays διατηρεί την πρόβλεψή της για μέση τιμή 100 δολαρίων το 2026, τονίζοντας ότι ο αντίκτυπος από το άνοιγμα των Στενών δεν θα είναι ξεκάθαρος για αρκετές εβδομάδες.

Παρά την πτώση των τιμών του πετρελαίου, η εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι ότι ο πληθωρισμός δεν θα επανέλθει γρήγορα στα προπολεμικά επίπεδα. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, δήλωσε ότι οι τέσσερις μήνες αυξημένων ενεργειακών τιμών έχουν δημιουργήσει μια δυναμική που θα διατηρήσει τον πληθωρισμό πάνω από το 3%, με έμμεσες επιπτώσεις στα τρόφιμα και άλλα προϊόντα και υπηρεσίες για το επόμενο έτος.