Τέλος τα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών – Πώς θα λειτουργεί η απαγόρευση από το 2027

Νέους κανόνες για την πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φέρνει το υπό διαμόρφωση νομοθετικό πλαίσιο, με βασικό στόχο την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους που συνδέονται με την παρατεταμένη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, με τις σχετικές ρυθμίσεις να προβλέπεται ότι θα τεθούν σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027, σύμφωνα με το δημοσίευμα και τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά για το νομοσχέδιο.

Η πρωτοβουλία αφορά δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook, το TikTok και το X, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα ψηφιακά περιβάλλοντα που αξιοποιούν αλγοριθμικές προτάσεις περιεχομένου και αδιάκοπη ροή βίντεο, με στόχο να κρατούν τους χρήστες ενεργούς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Υποχρεωτικοί έλεγχοι ηλικίας από τις πλατφόρμες

Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι η υποχρέωση των εταιρειών που διαχειρίζονται τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης να εφαρμόζουν κατάλληλες και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών.

Οι μηχανισμοί ελέγχου θα πρέπει να είναι αναλογικοί και να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, ώστε να περιορίζεται η πρόσβαση των ανηλίκων που δεν πληρούν το ηλικιακό όριο.

Η εφαρμογή των νέων κανόνων θα συνδέεται με τον ευρωπαϊκό μηχανισμό εποπτείας που προβλέπει ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA). Ανάλογα με την περίπτωση, αρμόδια για τον έλεγχο και την επιβολή των υποχρεώσεων θα είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή ο αρμόδιος Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών του κράτους-μέλους όπου εδρεύει η πλατφόρμα.

Πώς θα αξιοποιηθούν το Gov.gr Wallet και το KidsWallet

Για την πρακτική εφαρμογή των ηλικιακών περιορισμών εξετάζεται η αξιοποίηση υφιστάμενων ψηφιακών εργαλείων, όπως το Gov.gr Wallet και το KidsWallet.

Οι εφαρμογές αυτές αναφέρονται ως ενδεικτικές λύσεις για την επαλήθευση της ηλικίας, χωρίς να καθιερώνονται ως ο αποκλειστικός τρόπος ελέγχου. Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλες ισοδύναμες μέθοδοι, εφόσον πληρούν τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας αξιόπιστος μηχανισμός που θα επιτρέπει στις πλατφόρμες να διαπιστώνουν αν ο χρήστης πληροί το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο, χωρίς να παραβιάζονται τα δικαιώματά του.

Οι ακριβείς τεχνικές διαδικασίες εφαρμογής, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο θα συνεργάζονται οι ψηφιακές υπηρεσίες με τις πλατφόρμες, εξαρτώνται από τις τελικές προβλέψεις και τις σχετικές εφαρμοστικές ρυθμίσεις.

Γιατί μπαίνουν περιορισμοί στα social media

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, η ευρεία χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά μικρής ηλικίας δημιουργεί προβληματισμό για τις επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία, την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και την ασφάλειά τους.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα αλγοριθμικά συστήματα που προτείνουν εξατομικευμένο περιεχόμενο, στην αδιάκοπη ροή αναρτήσεων και βίντεο, καθώς και στους μηχανισμούς που ενθαρρύνουν την παραμονή των χρηστών στις εφαρμογές.

Οι συγκεκριμένες λειτουργίες, σύμφωνα με την αιτιολόγηση της νομοθετικής πρωτοβουλίας, ενδέχεται να ενισχύσουν προβληματικά ή ακόμη και εθιστικά πρότυπα χρήσης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παιδιά που βρίσκονται σε ευαίσθητο στάδιο ανάπτυξης.

Η ευρωπαϊκή διάσταση των νέων ρυθμίσεων

Η ελληνική πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο και την αυστηροποίηση των κανόνων πρόσβασης στις ψηφιακές υπηρεσίες.

Η κυβέρνηση επιδιώκει την ενίσχυση και την εναρμόνιση των σχετικών ευρωπαϊκών κανόνων, ώστε να διαμορφωθεί ένα κοινό πλαίσιο προστασίας για τα παιδιά και τους εφήβους.

Παράλληλα, στο δημοσίευμα γίνεται αναφορά σε πιθανές μελλοντικές ευρωπαϊκές ρυθμίσεις που θα διαφοροποιούν τους κανόνες πρόσβασης ανά ηλικιακή ομάδα. Οι λεπτομέρειες αυτές, ωστόσο, θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τι πρέπει να γνωρίζουν γονείς και παιδιά

Το βασικό μήνυμα του νέου πλαισίου είναι ότι η πρόσβαση στα social media αναμένεται να συνδεθεί με αυστηρότερους ηλικιακούς ελέγχους και συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες.

Εφόσον οι προβλέψεις τεθούν σε ισχύ όπως περιγράφονται στο νομοσχέδιο, οι εταιρείες θα πρέπει να προσαρμόσουν τα συστήματά τους, ενώ οι γονείς θα χρειαστεί να ενημερωθούν για τον τρόπο εφαρμογής των περιορισμών και τα διαθέσιμα ψηφιακά εργαλεία.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνιστούν οι τεχνικές λεπτομέρειες, οι διαδικασίες επαλήθευσης ηλικίας και οι όροι εφαρμογής του μέτρου, ενόψει της προβλεπόμενης έναρξης ισχύος την 1η Ιανουαρίου 2027.