Η νομοθεσία που ρυθμίζει τη στελέχωση των διοικήσεων των δημόσιων οργανισμών μέσω διαδικασιών του ΑΣΕΠ μοιάζει να αντιμετωπίζεται ως απλή τυπικότητα από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστα Τσιάρα. Μετά την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου ανεστάλη η διαδικασία επιλογής νέας διοίκησης μέσω διαγωνισμού του ΑΣΕΠ, ο υπουργός προχώρησε σε ακόμη μία κίνηση που προκαλεί ερωτήματα, καθώς με νέα απόφασή του ανακάλεσε την προκήρυξη για την πλήρωση των διοικήσεων στον ΕΛΓΑ και στον ΕΛΓΟ–Δήμητρα.
Η απόφαση αυτή σημαίνει στην πράξη ότι οι δύο οργανισμοί θα συνεχίσουν να διοικούνται για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα από τα ίδια πρόσωπα που ήδη βρίσκονται στις θέσεις ευθύνης. Το χρονικό όριο αυτής της παράτασης παραμένει άγνωστο και το σενάριο να παραμείνουν οι σημερινές διοικήσεις μέχρι την επόμενη εκλογική αναμέτρηση δεν φαίνεται απίθανο. Στον δημόσιο διάλογο διατυπώνονται και άλλες υποθέσεις, καθώς κυκλοφορούν σενάρια περί ενδεχόμενης κατάργησης των δύο οργανισμών ή μεταφοράς αρμοδιοτήτων τους στην ΑΑΔΕ, χωρίς να υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση.
Το μόνο σαφές στοιχείο είναι ότι οι διοικήσεις που έχουν τοποθετηθεί με κομματικά κριτήρια παραμένουν ακλόνητες στις θέσεις τους, γεγονός που δημιουργεί την εικόνα μιας ιδιότυπης επιβράβευσης του έργου τους, παρότι η αποτελεσματικότητα των επιλογών αυτών αποτελεί αντικείμενο έντονου προβληματισμού στον αγροτικό χώρο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα επιχειρήματα που επικαλείται το υπουργείο για την ακύρωση των διαδικασιών του ΑΣΕΠ. Σύμφωνα με την επίσημη αιτιολόγηση του κ. Τσιάρα, η απόφαση συνδέεται με μια σειρά θεσμικών και οργανωτικών εξελίξεων που βρίσκονται σε εξέλιξη στον αγροτικό τομέα.
Πρώτο επιχείρημα αποτελεί η σχεδιαζόμενη μεταρρύθμιση του συστήματος ελέγχων στον τομέα των τροφίμων, η οποία προωθείται στο πλαίσιο του προγράμματος Τεχνικής Βοήθειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (TSI). Το πρόγραμμα με τίτλο «25EL02 – Υποστήριξη της εφαρμογής μεταρρύθμισης του συστήματος επίσημων ελέγχων τροφίμων βάσει ανάλυσης κινδύνου στην Ελλάδα» υλοποιείται σε συνεργασία με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης και έχει διάρκεια δεκαοκτώ μηνών, βάσει σύμβασης που υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2025.
Δεύτερος λόγος αφορά την ανάγκη αναμόρφωσης του κανονισμού ασφάλισης της φυτικής παραγωγής και του ζωικού κεφαλαίου, διαδικασία που συνδέεται άμεσα με τη συνολική αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας του ΕΛΓΑ.
Τρίτο επιχείρημα σχετίζεται με την οργανωτική αναδιάρθρωση του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού ΕΛΓΟ–Δήμητρα, η οποία συνδέεται με την επικείμενη έγκριση νέου Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας, καθώς και με την ανάγκη επιτάχυνσης των ενεργειών που απαιτούνται για την επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου της βιολογικής παραγωγής, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 2018/848 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.
Στο σκεπτικό της απόφασης περιλαμβάνεται και η αναφορά στις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική για την περίοδο 2028–2034, οι οποίες παρουσιάστηκαν τον Ιούλιο του 2025 και ήδη έχουν ανοίξει έναν ευρύ κύκλο διαλόγου με τους εμπλεκόμενους φορείς για τη διαμόρφωση του νέου Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ.
Τέλος, γίνεται λόγος για την ανάγκη συνολικής μεταρρύθμισης των δομών της αγροτικής πολιτικής, με στόχο τη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού και βιώσιμου πρωτογενούς τομέα, ο οποίος θα μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Η ανάγνωση των επιχειρημάτων αυτών προκαλεί έντονο προβληματισμό σε όσους παρακολουθούν τις εξελίξεις στον αγροτικό χώρο. Η σύμβαση συνεργασίας με τον ΟΟΣΑ προβλέπεται να ολοκληρωθεί τον Απρίλιο του 2027, χρονικό σημείο που συμπίπτει με την περίοδο κατά την οποία εκτιμάται ότι θα πραγματοποιηθούν οι επόμενες εθνικές εκλογές. Η χρονική αυτή σύμπτωση δημιουργεί εύλογες απορίες για το εάν η αναστολή των διαδικασιών επιλογής διοικήσεων συνδέεται με ευρύτερους πολιτικούς σχεδιασμούς.
Παράλληλα, η επίκληση της νέας ΚΑΠ ή των σχεδιαζόμενων μεταρρυθμίσεων δεν φαίνεται να παρέχει πειστική εξήγηση για την παραμονή διοικήσεων που ήδη βρίσκονται για μεγάλο χρονικό διάστημα στις θέσεις τους, χωρίς να παρουσιάζονται συγκεκριμένα αποτελέσματα που να δικαιολογούν την παράταση της θητείας τους.
Ανάλογη εικόνα δημιουργούν και τα επιχειρήματα περί αλλαγών στον κανονισμό του ΕΛΓΑ και οργανωτικής αναδιάρθρωσης του ΕΛΓΟ–Δήμητρα, καθώς τέτοιου τύπου παρεμβάσεις συνήθως απαιτούν διοικήσεις με σαφή εντολή και επαρκή χρόνο για την υλοποίηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων.
Στον αγροτικό κόσμο επικρατεί η αίσθηση ότι οι θεσμικές διαδικασίες επιλογής στελεχών μέσω ΑΣΕΠ τίθενται στο περιθώριο, ενώ το μοντέλο διοίκησης που εφαρμόζεται οδηγεί σε συγκεντρωτικές αποφάσεις και παρατεταμένη παραμονή των ίδιων προσώπων στις διοικητικές θέσεις των οργανισμών του υπουργείου.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη το πρόσφατο παράδειγμα του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου οι χειρισμοί της πολιτικής ηγεσίας έχουν δεχθεί έντονη κριτική για τον τρόπο διαχείρισης ενός οργανισμού που διαχειρίζεται κρίσιμους ευρωπαϊκούς πόρους.
Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον είναι ποια κατεύθυνση επιλέγεται για τους βασικούς οργανισμούς του αγροτικού τομέα και κατά πόσο η θεσμική λειτουργία τους μπορεί να διασφαλιστεί μέσα σε ένα περιβάλλον όπου οι διαδικασίες διαφάνειας και αξιοκρατίας τίθενται διαρκώς σε δοκιμασία.
