Ανακαίνιση Κατοικίας: Τα λάθη που μπορούν να στερήσουν επιδότηση έως 36.000 ευρώ

Επιδότηση έως 36.000 ευρώ για την ανακαίνιση παλαιών κατοικιών μπορούν να χάσουν ιδιοκτήτες εξαιτίας καθυστερημένης υποβολής, λανθασμένης εκτίμησης του κόστους ή μη έγκαιρης προσκόμισης δικαιολογητικών. Το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», προϋπολογισμού 480 εκατ. ευρώ, εισέρχεται στη φάση των αιτήσεων χρηματοδότησης, με περισσότερους από 100.000 ιδιοκτήτες να έχουν ήδη λάβει βεβαίωση επιλεξιμότητας.

Καθοριστική σημασία αποκτούν η ετοιμότητα του φακέλου και η ταχύτητα ολοκλήρωσης της αίτησης. Η κατάταξη θα βασίζεται στη χρονική σειρά οριστικής υποβολής, χωρίς σύστημα βαθμολόγησης. Συνεπώς, η ημερομηνία και η ώρα καταχώρισης μπορούν να κρίνουν ποιος θα εξασφαλίσει πρόσβαση στους διαθέσιμους πόρους.

Ακολουθεί ακόμη μία κρίσιμη προθεσμία: οι ιδιοκτήτες των αιτήσεων που θα χαρακτηριστούν επιλέξιμες θα πρέπει μέσα σε τρεις μήνες να καταθέσουν το πρώτο Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Η εκπρόθεσμη προσκόμισή τους συνεπάγεται αυτόματη απόρριψη, ακόμη και όταν καλύπτονται οι υπόλοιποι όροι συμμετοχής.

Ο Οδηγός εφαρμογής περιγράφει τη διαδικασία για τη χρηματοδότηση εργασιών ανακαίνισης και ήπιας ενεργειακής αναβάθμισης. Οι αιτήσεις θα κατατίθενται αποκλειστικά στην ηλεκτρονική πλατφόρμα που διαχειρίζεται το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος. Η ημερομηνία ενεργοποίησης της διαδικασίας θα ανακοινωθεί με την αντίστοιχη πρόσκληση.

Η σειρά των αιτήσεων, τα δικαιολογητικά και η προκαταβολή

Διαδοχικό άνοιγμα για τρεις ομάδες. Πρώτοι θα αποκτήσουν δυνατότητα υποβολής οι ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών, ανεξαρτήτως εισοδηματικής κατηγορίας. Έπειτα θα ακολουθήσουν οι ιδιοκτήτες κατοικούμενων ακινήτων της πρώτης εισοδηματικής κατηγορίας και τελευταίοι εκείνοι της δεύτερης.

Απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή στη δεύτερη φάση αποτελεί η προηγούμενη έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας. Η κατοχή της επιτρέπει την υποβολή αίτησης χρηματοδότησης, χωρίς να συνεπάγεται εξασφαλισμένη επιχορήγηση.

Η χρονοσφραγίδα καθορίζει την κατάταξη. Κάθε οριστικοποιημένη αίτηση θα συνοδεύεται από ηλεκτρονική καταγραφή της ημερομηνίας και της ακριβούς ώρας υποβολής. Μετά την ολοκλήρωση της προθεσμίας κάθε ομάδας θα συντάσσονται οι αρχικοί πίνακες.

Στις αρχικά επιλέξιμες θα περιλαμβάνονται αιτήσεις μέχρι να καλυφθεί ο διαθέσιμος προϋπολογισμός. Οι υπόλοιπες θα κατατάσσονται ως επιλαχούσες, με δυνατότητα ένταξης εφόσον καταστούν διαθέσιμοι πρόσθετοι πόροι. Έτσι, ιδιοκτήτες με αντίστοιχα εισοδηματικά και περιουσιακά δεδομένα μπορεί να έχουν διαφορετική έκβαση αποκλειστικά λόγω του χρόνου υποβολής.

Προσεκτικός υπολογισμός των εργασιών. Ο φάκελος χρηματοδότησης θα περιλαμβάνει σχέδιο παρεμβάσεων με τον προϋπολογισμό ανακαίνισης, ενεργειακής αναβάθμισης και λοιπών επιλέξιμων εξόδων. Η λεπτομερής περιγραφή μπορεί να συμπληρωθεί αργότερα, μαζί με το Α΄ ΠΕΑ και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα.

Το συνολικό ποσό, ωστόσο, δεν θα μπορεί να αυξηθεί πέρα από τον προϋπολογισμό της αρχικής αίτησης. Ελλιπής εκτίμηση των αναγκών ενδέχεται επομένως να αφήσει μέρος του κόστους ακάλυπτο από τον δηλωμένο προϋπολογισμό, επιβαρύνοντας τον ιδιοκτήτη.

Έλεγχος στοιχείων και πολεοδομικής κατάστασης. Η πρόσβαση στην αίτηση θα γίνεται με τους προσωπικούς κωδικούς TAXISnet και τα δεδομένα του ακινήτου θα διασταυρώνονται ηλεκτρονικά. Σε περίπτωση αυθαίρετων κατασκευών ή χρήσεων, πριν από την αίτηση χρηματοδότησης θα πρέπει να έχει προηγηθεί υπαγωγή στον σχετικό νόμο τακτοποίησης και πληρωμή του προβλεπόμενου τέλους.

Όπου υπάρχουν περισσότεροι συνιδιοκτήτες απαιτείται η συναίνεσή τους. Παράλληλα, χρειάζεται συμφωνία μεταξύ των πραγματικών στοιχείων του ακινήτου και της εικόνας που εμφανίζεται στο Ε9, ώστε να αποφεύγονται προβλήματα κατά τις διασταυρώσεις.

Τρεις μήνες για δύο κρίσιμα έγγραφα. Μετά τον χαρακτηρισμό της αίτησης ως επιλέξιμης ενεργοποιείται αποκλειστική τρίμηνη προθεσμία για την υποβολή:

• Του πρώτου Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης, δηλαδή του Α΄ ΠΕΑ.
• Της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου ή Διηρημένης Ιδιοκτησίας.

Η Ηλεκτρονική Ταυτότητα θα χρησιμοποιείται για την επαλήθευση της νομιμότητας, της χρήσης, της επιφάνειας και της παλαιότητας της κατοικίας. Εφόσον τα δικαιολογητικά κατατεθούν εμπρόθεσμα, ο φάκελος προχωρά προς την υπαγωγή. Η παρέλευση της προθεσμίας χωρίς την κατάθεσή τους οδηγεί σε αυτοδίκαιη απόρριψη.

Πρόσθετος έλεγχος ειδικών περιπτώσεων. Όταν οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις δεν επαρκούν για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, μπορεί να ζητηθούν συμπληρωματικά έγγραφα και διευκρινίσεις. Αυτά ενδέχεται να αφορούν οικογενειακά στοιχεία, αναπηρία, εμπράγματα δικαιώματα ή άλλες ειδικές προϋποθέσεις.

Επτά ημέρες για ένσταση. Από την ανάρτηση των αρχικών πινάκων κατάταξης, οι ενδιαφερόμενοι θα διαθέτουν αποκλειστική προθεσμία επτά ημερών για να αμφισβητήσουν ηλεκτρονικά το αποτέλεσμα.

Πώς ενεργοποιείται η προκαταβολή. Με την ολοκλήρωση των ελέγχων και την απόφαση υπαγωγής, ο δικαιούχος θα λαμβάνει ηλεκτρονική ενημέρωση για την εγκεκριμένη ενίσχυση, τον επιλέξιμο προϋπολογισμό, την ιδιωτική συμμετοχή και τις προθεσμίες υλοποίησης.

Η πρώτη καταβολή αντιστοιχεί στο 60% της εγκεκριμένης επιχορήγησης και θα πραγματοποιείται σε ειδικό τραπεζικό λογαριασμό. Προϋπόθεση αποτελεί η προηγούμενη πληρωμή, μέσω τραπεζικού συστήματος, τουλάχιστον του 40% των απαιτούμενων ιδίων κεφαλαίων, μαζί με την προσκόμιση των αντίστοιχων αποδεικτικών.

Το ποσό της ενίσχυσης θα παραμένει δεσμευμένο για τις εγκεκριμένες παρεμβάσεις και θα διοχετεύεται στους αναδόχους και στους προμηθευτές. Η χρήση του συνδέεται αποκλειστικά με την υλοποίηση του έργου που έχει εγκριθεί.

Ολοκλήρωση σε έως 18 μήνες. Η απόφαση υπαγωγής σηματοδοτεί την έναρξη της περιόδου εκτέλεσης. Το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα σε έως 18 μήνες, με τελικό χρονικό όριο την 31η Δεκεμβρίου 2028.

Για την τελική εκταμίευση προβλέπονται δεύτερη ενεργειακή επιθεώρηση, επιβεβαίωση επίτευξης του απαιτούμενου ενεργειακού στόχου, αυτοψία από Ελεγκτή Δόμησης και έλεγχος των οικονομικών παραστατικών.

Πενταετείς δεσμεύσεις, περιορισμοί στις μισθώσεις και επιστροφή χρημάτων

Η χρηματοδότηση συνοδεύεται από υποχρεώσεις που συνεχίζονται μετά την αποπεράτωση των εργασιών. Οι ιδιοκτήτες δεσμεύονται να διατηρήσουν την προβλεπόμενη χρήση της κατοικίας για τουλάχιστον πέντε χρόνια, ενώ για τα ακίνητα που θα ενοικιαστούν ισχύουν πρόσθετοι όροι.

Διατήρηση της χρήσης ένταξης. Οι κατοικούμενες κατοικίες πρέπει να εξακολουθήσουν να ιδιοκατοικούνται. Τα κλειστά ακίνητα μπορούν να αξιοποιηθούν για ιδιοκατοίκηση ή μακροχρόνια ενοικίαση, ανάλογα με τους όρους βάσει των οποίων εγκρίθηκε η συμμετοχή τους.

Μισθωτήριο εντός οκταμήνου. Για κλειστή κατοικία που εντάσσεται με σκοπό την εκμίσθωση, απαιτείται σύναψη συμβολαίου και ηλεκτρονική δήλωσή του στην ΑΑΔΕ μέσα σε οκτώ μήνες από τη δήλωση πιστοποίησης ολοκλήρωσης και τη χορήγηση της ενίσχυσης.

Σταθερό ή μειωμένο ενοίκιο την πρώτη τριετία. Η μακροχρόνια μισθωμένη κατοικία πρέπει να εξυπηρετεί κύρια κατοικία για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Κατά τα πρώτα τρία έτη δεν επιτρέπεται αύξηση του μισθώματος, ακόμη και σε περίπτωση αλλαγής ενοικιαστή.

Επιτρέπονται ενδιάμεσα διαστήματα χωρίς ενεργή μίσθωση, με συνολικό ανώτατο όριο τους 11 μήνες μέσα στην πενταετία. Αν το όριο ξεπεραστεί, η διάρκεια της σχετικής δέσμευσης παρατείνεται αντίστοιχα.

Απαγόρευση βραχυχρόνιας εκμετάλλευσης. Για πέντε χρόνια το επιδοτούμενο ακίνητο δεν μπορεί να εγγραφεί στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Διαμονής ούτε να διατεθεί για ολιγοήμερη μίσθωση, ακόμη και περιστασιακά. Στις περιπτώσεις που υπάγονται στους περιορισμούς της μακροχρόνιας μίσθωσης απαγορεύονται επίσης η επαγγελματική αξιοποίηση, η υπεκμίσθωση και η παραχώρηση χρήσης.

Επιστροφή ολόκληρης της ενίσχυσης σε μεταβίβαση. Αν το ακίνητο μεταβιβαστεί εντός της πενταετούς περιόδου, προβλέπεται ανάκτηση του συνόλου της επιχορήγησης. Για διαφορετικές παραβάσεις, η επιστροφή χρημάτων υπολογίζεται με βάση το διάστημα κατά το οποίο δεν τηρήθηκαν οι υποχρεώσεις.

Η συμμόρφωση θα εξετάζεται τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, με ηλεκτρονικές διασταυρώσεις των δηλώσεων Ε1 και Ε9, των μισθωτηρίων και των δεδομένων βραχυχρόνιας μίσθωσης της ΑΑΔΕ.

Οι δικαιούχοι οφείλουν να ελέγχουν τις ειδοποιήσεις της πλατφόρμας, να διατηρούν τα απαραίτητα δικαιολογητικά και να επιτρέπουν τους προβλεπόμενους επιτόπιους ελέγχους. Η τήρηση των προθεσμιών και των μεταγενέστερων δεσμεύσεων αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση της χρηματοδότησης.