Αναμόρφωση επιμελητηριακής νομοθεσίας ζητά το ΕΒΕΠ

Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς κατέθεσε ολοκληρωμένες προτάσεις κατά τη διάρκεια συνάντησης που πραγματοποιήθηκε στο Υπουργείο Ανάπτυξης, με αντικείμενο την αναμόρφωση της επιμελητηριακής νομοθεσίας. Το υπόμνημα που υποβλήθηκε δεν περιορίζεται σε απλές τεχνικές διορθώσεις, αλλά θέτει ένα κρίσιμο θεσμικό ερώτημα: ποια είναι η πραγματική ταυτότητα των Επιμελητηρίων σήμερα και κατά πόσο το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο παραμένει συμβατό με αυτήν.

Η αφετηρία της συζήτησης, σύμφωνα με το ΕΒΕΠ, πρέπει να είναι απολύτως σαφής. Τα Επιμελητήρια δεν αποτελούν δημόσιες υπηρεσίες ούτε φορείς της κρατικής διοίκησης. Είναι Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου σωματειακής μορφής και φορείς ειδικής επαγγελματικής αυτοδιοίκησης. Αυτή η ταυτότητα έχει κατοχυρωθεί ιστορικά, θεσμικά και νομικά από τον ν. 2081/1992 έως τον ισχύοντα ν. 4497/2017. Πρόκειται για οργανισμούς που διοικούνται από αιρετά όργανα, λειτουργούν με ίδιους πόρους που προέρχονται από την επιχειρηματική κοινότητα και τελούν υπό εποπτεία νομιμότητας, όχι σκοπιμότητας.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σταδιακή μετατόπιση προς ένα καθεστώς διοικητικού και δημοσιονομικού εναγκαλισμού. Κανόνες και μηχανισμοί που σχεδιάστηκαν για φορείς της δημόσιας διοίκησης εφαρμόζονται πλέον και στα Επιμελητήρια, χωρίς να έχει προηγηθεί καμία μεταβολή της νομικής τους φύσης. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός υβριδικού και εσωτερικά αντιφατικού καθεστώτος. Τα Επιμελητήρια καλούνται να λειτουργούν ως αναπτυξιακοί θεσμοί, να στηρίζουν την επιχειρηματικότητα και να παρεμβαίνουν υπέρ της τοπικής και εθνικής οικονομίας, αλλά ταυτόχρονα υπόκεινται σε περιορισμούς και ελέγχους που συχνά δυσχεραίνουν ή αποτρέπουν την άσκηση αυτού του ρόλου.

Η αντίφαση αυτή γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν συγκρίνονται τα Επιμελητήρια με άλλους φορείς Ν.Π.Δ.Δ. σωματειακής μορφής. Οι Δικηγορικοί, Ιατρικοί, Φαρμακευτικοί και Συμβολαιογραφικοί Σύλλογοι απολαμβάνουν πολύ ευρύτερη διοικητική, οικονομική και διαχειριστική αυτοτέλεια, παρότι ασκούν αρμοδιότητες σαφώς εντονότερου δημόσιου χαρακτήρα. Χορηγούν άδειες άσκησης επαγγέλματος, ασκούν πειθαρχική εξουσία και λαμβάνουν αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την επαγγελματική υπόσταση των μελών τους. Παρά ταύτα, η Πολιτεία έχει αναγνωρίσει και κατοχυρώσει ρητά την αυτοτέλειά τους. Δεν υπάρχει κανένας αντικειμενικός λόγος τα Επιμελητήρια να αντιμετωπίζονται δυσμενέστερα.

Παράλληλα, πρέπει να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ των ειδικών δημόσιων αρμοδιοτήτων που έχουν ανατεθεί στα Επιμελητήρια, όπως το Γ.Ε.ΜΗ. και η εμπορική δημοσιότητα, και της συνολικής οικονομικής, αναπτυξιακής τους λειτουργίας. Η ανάθεση συγκεκριμένων δημόσιων καθηκόντων δεν μπορεί να οδηγεί στη συνολική μετατροπή ενός Ν.Π.Δ.Δ. σωματειακής μορφής σε φορέα κρατικής διοίκησης. Αντίθετα, η δημόσια αποστολή και η αυτοδιοίκηση οφείλουν να συνυπάρχουν, όπως ακριβώς συμβαίνει και στους λοιπούς επαγγελματικούς φορείς δημοσίου δικαίου.

Για τον λόγο αυτό, το ΕΒΕΠ προτείνει μια συνολική αναμόρφωση της επιμελητηριακής νομοθεσίας, με σαφή αποκατάσταση της θεσμικής ταυτότητας των Επιμελητηρίων ως Ν.Π.Δ.Δ. σωματειακής μορφής και φορέων ειδικής επαγγελματικής αυτοδιοίκησης. Η μεταρρύθμιση αυτή δεν αποτελεί θεσμική πρωτοτυπία, αλλά ακολουθεί την ίδια νομοθετική κατεύθυνση που ήδη έχει υιοθετήσει ο νομοθέτης για άλλους ομοειδείς φορείς.

Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς έχει προτείνει, αποστέλλοντας σχετικά έγγραφα στο Υπουργείο Ανάπτυξης, την αναγκαιότητα προαιρετικής εφαρμογής της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, καθώς και της χρήσης επιστολικής ψήφου κατά τις επερχόμενες επιμελητηριακές εκλογές (Υπουργική Απόφαση Αριθμ. 5204/2021 – ΦΕΚ 5244/Β/12-11-2021 Λειτουργία ψηφιακής κάλπης "ΖΕΥΣ"). Επίσης, προτείνεται το δικαίωμα του εκλέγεσθαι σε μέλος Δ.Σ. να επιτρέπεται σε ένα μόνο Επιμελητήριο επιλογής.

Ο πρόεδρος του Ε.Β.Ε.Π., Βασίλης Κορκίδης, δήλωσε: "Ζητούμε, επομένως, την υιοθέτηση ενός σύγχρονου και συνεκτικού επιμελητηριακού πλαισίου, το οποίο θα κατοχυρώνει την αυτοτέλεια των Επιμελητηρίων, θα περιορίζει την κρατική εποπτεία στον έλεγχο νομιμότητας, θα διακρίνει σαφώς τις ειδικές δημόσιες αρμοδιότητες από την αναπτυξιακή και οικονομική τους λειτουργία και θα επιτρέπει στα Επιμελητήρια να επιτελούν αποτελεσματικά τον θεσμικό τους ρόλο ως θεσμοί εκπροσώπησης και ανάπτυξης της επιχειρηματικής κοινότητας. Η επιδίωξή μας δεν είναι η αποδυνάμωση της διαφάνειας ή της λογοδοσίας. Δεν ζητούμε προνόμια. Δεν ζητούμε εξαιρέσεις. Ζητούμε την αποκατάσταση της θεσμικής ισότητας και της θεσμικής συνέπειας. Ζητούμε να αναγνωριστεί στην πράξη αυτό που ο νόμος αναγνωρίζει ήδη κατ' αρχήν: ότι τα Επιμελητήρια είναι Ν.Π.Δ.Δ. σωματειακής μορφής και πρέπει να αντιμετωπίζονται με τους ίδιους θεσμικούς όρους που η Πολιτεία έχει ήδη αναγνωρίσει στους λοιπούς φορείς επαγγελματικής αυτοδιοίκησης της χώρας. Αυτός είναι ο σκοπός του υπομνήματος. Και αυτή είναι η μεταρρύθμιση που οφείλουμε σήμερα να διεκδικήσουμε."