Αντίθεση δημάρχων Χαλκιδικής στο νομοσχέδιο για την ΕΥΑΘ

Την κατηγορηματική τους αντίθεση στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που προβλέπει την υποχρεωτική μεταφορά των υπηρεσιών ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης των δήμων της Χαλκιδικής στην Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε., εκφράζουν με κοινό ψήφισμα οι δήμαρχοι της Περιφερειακής Ενότητας.

Στο ψήφισμά τους, οι πέντε δήμαρχοι διευκρινίζουν ότι η στάση τους δεν συνιστά άρνηση της ανάγκης εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης των υπηρεσιών ύδατος. Αντιθέτως, αναγνωρίζουν ότι η κλιματική αλλαγή, η λειψυδρία, η ανάγκη αναβάθμισης των υποδομών και η βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών καθιστούν επιβεβλημένες τις μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές οφείλουν να σχεδιάζονται σε στενή συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, να σέβονται τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοδιοικητική αυτοτέλεια και να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Οι λόγοι απόρριψης του νομοσχεδίου

Οι δήμαρχοι θεωρούν ότι το προτεινόμενο νομοσχέδιο δεν πληροί τις παραπάνω προϋποθέσεις. Ειδικότερα, το χαρακτηρίζουν ως ένα ακόμα βήμα υπερσυγκέντρωσης αρμοδιοτήτων και διαχειριστικής πρωτοκαθεδρίας στο κεντρικό κράτος και σε εκτελεστικούς του βραχίονες, όπως η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ, που σταδιακά καταργεί κάθε έννοια αποκέντρωσης στη χώρα και καθιστά την Αυτοδιοίκηση θεσμό περιορισμένης ευθύνης. Επιπλέον, επισημαίνουν ότι το νομοσχέδιο κατατέθηκε χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τους δήμους, χωρίς ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο εφαρμογής και χωρίς τεκμηριωμένη αξιολόγηση των οικονομικών, κοινωνικών και αναπτυξιακών επιπτώσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι το νομοσχέδιο αφαιρεί από τους δήμους τον έλεγχο της τιμολογιακής πολιτικής, χωρίς να παρέχει σαφείς εγγυήσεις για την προστασία των πολιτών και των αγροτών από μελλοντικές αυξήσεις στο κόστος ύδρευσης και άρδευσης. Η δέσμευση διατήρησης σταθερών τιμών άρδευσης για μια τριετία εκλαμβάνεται ως προάγγελος αυξήσεων μετά την παρέλευση της τριετίας, χωρίς καμία εγγύηση προστασίας για τους αγρότες.

Οι δήμαρχοι επισημαίνουν επίσης ότι δεν προβλέπεται ουσιαστική συμμετοχή των δήμων στη λήψη αποφάσεων, καθώς η προβλεπόμενη εκπροσώπηση είναι περιορισμένη και δεν συνοδεύεται από αποφασιστικές αρμοδιότητες. Επιπλέον, δεν παρέχονται εγγυήσεις για την καθημερινή λειτουργία του ιδιαίτερα σύνθετου δικτύου της Χαλκιδικής, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερες από 600 γεωτρήσεις, αντλιοστάσια και κρίσιμες εγκαταστάσεις σε απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες περιοχές. Δεν προβλέπονται τοπικά συνεργεία, δεσμευτικοί χρόνοι αποκατάστασης βλαβών ούτε συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο, παρά το γεγονός ότι ακόμη και μικρές καθυστερήσεις μπορεί να αφήσουν οικισμούς χωρίς νερό ή να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές στην αγροτική παραγωγή.

Ανησυχίες για τους υδατικούς πόρους και την περιουσία

Το ψήφισμα τονίζει ότι το νομοσχέδιο δεν διασφαλίζει ότι οι υδατικοί πόροι της Χαλκιδικής θα αξιοποιούνται για τις ανάγκες της ίδιας της περιοχής, η οποία αντιμετωπίζει ήδη αυξημένες απαιτήσεις λόγω τουρισμού και διαθέτει ισχυρό πρωτογενή τομέα που εξαρτάται από την επάρκεια νερού. Επιπλέον, δεν αντιμετωπίζει τα πραγματικά αίτια των προβλημάτων των δημοτικών υπηρεσιών ύδατος, τα οποία οφείλονται κυρίως στη διαχρονική υποχρηματοδότηση, στην υποστελέχωση των δήμων και στη δυσκολία χρηματοδότησης των αναγκαίων έργων υποδομής.

Οι δήμαρχοι εκφράζουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αποτίμηση και την τύχη της δημοτικής περιουσίας, χωρίς να παρέχονται επαρκείς διασφαλίσεις για τα συμφέροντα των δήμων. Φοβούνται ότι το νομοσχέδιο θα αδικήσει για ακόμα μια φορά τους δήμους, ωθώντας τους στο μονόδρομο της μακροχρόνιας και ενδεχομένως πολυδάπανης και αναποτελεσματικής δικαστικής αντιπαράθεσης.

Καταλήγοντας, οι δήμαρχοι υπογραμμίζουν ότι η αντιμετώπιση της λειψυδρίας δεν μπορεί να επιτευχθεί με την αφαίρεση αρμοδιοτήτων από τους δήμους, αλλά με ουσιαστικές επενδύσεις στα δίκτυα, μείωση των απωλειών νερού, ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και στενή συνεργασία Πολιτείας και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Τα αιτήματα των δημάρχων

Με το ψήφισμά τους, οι δήμαρχοι της Χαλκιδικής απορρίπτουν την υποχρεωτική συγχώνευση των δημοτικών υπηρεσιών ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης στην Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε. και ζητούν την απόσυρση του σχεδίου νόμου και την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου με την Κ.Ε.Δ.Ε., τις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων και τους δήμους της χώρας. Προτείνουν, εφόσον η Πολιτεία επιθυμεί τη δημιουργία μεγαλύτερων σχημάτων διαχείρισης υπηρεσιών ύδατος, αυτή να πραγματοποιείται αποκλειστικά σε εθελοντική βάση, κατόπιν απόφασης των οικείων Δημοτικών Συμβουλίων, σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 253 του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026).

Το ψήφισμα υπογράφουν οι δήμαρχοι: Βαλιάνος Στέλιος (Δήμος Αριστοτέλη), Εμμανουήλ Γιώργος (Δήμος Πολυγύρου), Καρράς Μανώλης (Δήμος Ν. Προποντίδας), Λειβαδιώτης Ηρακλής (Δήμος Κασσάνδρας) και Μαλλίνης Ιωάννης (Δήμος Σιθωνίας).