Οι φαρμακευτικοί κολοσσοί όπως η Pfizer και η Moderna αξίωσαν από τις κυβερνήσεις νομική ασυλία προκειμένου να διαθέσουν τα σκευάσματα κατά της Covid-19 χωρίς τον κίνδυνο δικαστικών διεκδικήσεων, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες δεν θα μπορούν να στραφούν εναντίον τους σε περίπτωση παρενεργειών, και τελικώς καταγράφηκαν εκατοντάδες χιλιάδες αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών σε διεθνή συστήματα παρακολούθησης. Νομική προστασία παραχωρήθηκε και σε γιατρούς που συμμετείχαν στην εμβολιαστική εκστρατεία, με στόχο την αποτροπή αγωγών και μηνύσεων από πολίτες που υποστήριξαν ότι υπέστησαν βλάβες.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά την περίοδο διακυβέρνησης του Donald Trump, δημοσιοποιήθηκαν στοιχεία και έγγραφα που τροφοδότησαν τη δημόσια συζήτηση για την έκταση των παρενεργειών, ενώ παράλληλα η αντιπαράθεση για τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook, και τις πρακτικές λογοκρισίας αναζωπυρώθηκε, με την πεποίθηση σε σημαντικό τμήμα της κοινής γνώμης ότι κρίσιμες πληροφορίες αποσιωπήθηκαν.
Στην Ελλάδα διαμορφώθηκε σταδιακά ένα κλίμα αμφισβήτησης. Μεγάλο μέρος της κοινωνίας δηλώνει πλέον ότι έχει πλήρη εικόνα για τις πιθανές παρενέργειες των εμβολίων Covid-19, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένους πολίτες δεν παρατηρήθηκαν προβλήματα, σε άλλους καταγράφηκαν σοβαρές επιπλοκές και σε κάποιες περιπτώσεις επήλθε θάνατος. Οι αναφορές για μυοκαρδίτιδες και άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες αυξήθηκαν σημαντικά, όπως προκύπτει από το αμερικανικό σύστημα καταγραφής VAERS, στοιχείο που αξιοποιήθηκε από επικριτές της εμβολιαστικής στρατηγικής.
Μελέτες που ήρθαν στη δημοσιότητα τροφοδότησαν την άποψη ότι το όφελος του εμβολιασμού δεν αντιστάθμισε επαρκώς το ρίσκο για συγκεκριμένες ομάδες, γεγονός που συνέβαλε στην καθίζηση της εμβολιαστικής συμμετοχής. Ακόμη και πολίτες που εμβολιάστηκαν εκφράζουν σήμερα επιφυλάξεις και δηλώνουν ότι δεν θα επαναλάβουν την ίδια επιλογή.
Η κυβερνητική διαχείριση της πανδημίας βασίστηκε σε μια εκστρατεία έντονης επικοινωνιακής πίεσης, με κεντρικό άξονα τον φόβο και την ανάγκη συμμόρφωσης. Καθημερινές τηλεοπτικές παρεμβάσεις ειδικών επιστημόνων, μεταξύ των οποίων ο Σωτήρης Τσιόδρας, ο Θεόδωρος Βασιλακόπουλος και η Ματίνα Παγώνη, καθόρισαν τον δημόσιο λόγο, προβάλλοντας την αναγκαιότητα του εμβολιασμού ως ύψιστη πράξη ευθύνης. Η επιβολή διοικητικού προστίμου 50 ευρώ μηνιαίως σε ανεμβολίαστους πολίτες άνω των 60 ετών καταγράφηκε ως ένα από τα πιο αυστηρά μέτρα πίεσης, προκαλώντας αντιδράσεις και έντονη κοινωνική συζήτηση για τα όρια της κρατικής παρέμβασης.
Σήμερα, το κλίμα έχει μεταβληθεί ριζικά. Πολλοί από τους πρωταγωνιστές της δημόσιας υγειονομικής εκστρατείας τηρούν χαμηλούς τόνους, ενώ ενισχύονται οι φωνές που μιλούν για συγκάλυψη παρενεργειών και για μονοδιάστατη παρουσίαση των επιστημονικών δεδομένων. Σε νομικό επίπεδο, ομάδες πολιτών προετοιμάζουν συλλογικές αγωγές και μηνύσεις, επιδιώκοντας δικαστική διερεύνηση ευθυνών.
Για ένα αυξανόμενο τμήμα της κοινωνίας, η υποχρεωτικότητα και η πίεση που ασκήθηκε συνιστούν μελανό κεφάλαιο για την ιατρική και τη φαρμακολογία, μια περίοδο που θα αξιολογηθεί ιστορικά υπό το πρίσμα της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της σχέσης κράτους, επιστήμης και πολίτη. Η δημόσια συζήτηση παραμένει ανοιχτή και η κοινωνία δηλώνει ότι διατηρεί πλέον αυξημένη εγρήγορση απέναντι σε κάθε μελλοντική υγειονομική εκστρατεία.
