Βιομηχανία τροφίμων: Πυλώνας σταθερότητας

Η νέα γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή δημιουργεί συνθήκες αυξημένης ανησυχίας και απρόβλεπτων επιπτώσεων για την παγκόσμια και την ελληνική οικονομία. Παρ' όλα αυτά, η ελληνική βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών παραμένει ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες σταθερότητας και ανάπτυξης. Αυτό υπογράμμισε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων και Ποτών (ΣΕΒΤ), Ιωάννης Γιώτης, κατά τη διάρκεια της ετήσιας γενικής συνέλευσης του Συνδέσμου.

Με κύκλο εργασιών που αγγίζει τα 26,2 δισ. ευρώ, ο κλάδος τροφίμων και ποτών αποτελεί τον μεγαλύτερο τομέα της ελληνικής μεταποίησης. Η συμβολή του στην παραγωγική δυναμική της χώρας είναι καθοριστική, με επενδύσεις ύψους 7,2 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2015-2024. Παράλληλα, λειτουργεί ως ο μεγαλύτερος εργοδότης στον μεταποιητικό τομέα, παρέχοντας περισσότερες από 160.000 άμεσες θέσεις εργασίας. Διαχρονικά, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξαγωγικές δυνάμεις, με τις εξαγωγές ελληνικών προϊόντων να φτάνουν τα 7,4 δισ. ευρώ, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 15% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών.

Ο ρόλος της πολιτείας και το ενεργειακό κόστος

Ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, τόνισε ότι η βιομηχανία τροφίμων έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση της ποιότητας, στην επάρκεια των προϊόντων, στην απασχόληση και στις επενδύσεις. Ωστόσο, επισήμανε ότι η επίδρασή της θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερη, ειδικά στον τομέα των εξαγωγών, εάν υπήρχε ισχυρότερη υποστήριξη από την πολιτεία. "Κυρίως στο κομμάτι των επενδύσεων, του κόστους της ενέργειας και βέβαια στα κανάλια διανομής στις διεθνείς αγορές", ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Πεταλάς εξήγησε ότι το ενεργειακό κόστος στην Ελλάδα είναι υπερβολικά υψηλό, δημιουργώντας σημαντικό πρόβλημα στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας τροφίμων. "Η βιομηχανία τροφίμων παράγει προϊόντα στην Ελλάδα για την Ελλάδα. Θα μπορούσε να γίνει ένας πολύ μεγάλος εξαγωγέας και να συμβάλλει σημαντικά στην εθνική οικονομία. Να βρίσκει δηλαδή κάποιος τρόφιμα ελληνικά τυποποιημένα σε όλο τον κόσμο. Αυτό δυστυχώς δεν γίνεται γιατί τα προϊόντα έχουν μεγάλο κόστος, λόγω κυρίως της ενέργειας, ενώ οι επιχειρήσεις είναι σχετικά μικρές και δεν μπορούν να χτίσουν μόνες τους διεθνή συστήματα εξαγωγών. Η πολιτεία θα μπορούσε να ασχοληθεί σοβαρά με αυτό το θέμα, δίνοντας λύση στο πρόβλημα, αλλά δεν το κάνει", σημείωσε.

Παράλληλα, ο κ. Πεταλάς υποστήριξε ότι η πολιτεία, με παρεμβατικό τρόπο, δημιουργεί εμπόδια στην επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι κρατικές παρεμβάσεις για την περιστολή της ακρίβειας, όπως η επιβολή πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους και η επιβολή προστίμων, δυσχεραίνουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων. Το πλαφόν, που επιβλήθηκε στα μέσα Μαρτίου με ορίζοντα ολοκλήρωσης τα τέλη Ιουνίου, αφορά περισσότερες από 60 κατηγορίες τροφίμων και άλλων απαραίτητων ειδών. Σύμφωνα με το μέτρο, κανείς δεν μπορεί να πουλά με μεγαλύτερο μικτό περιθώριο κέρδους από αυτό που είχε κατά μέσο όρο το 2025.

Ποιοι παράγοντες οδηγούν τις αυξήσεις τιμών

Ο πρόεδρος του ΣΕΒΤ, Ι. Γιώτης, ζήτησε να μην στοχοποιείται η βιομηχανία τροφίμων για τις αυξήσεις τιμών. "Ως βιομηχανία τροφίμων και ποτών αναγνωρίζουμε πλήρως την σημασία του ρόλου μας και στηρίζουμε την ελληνική κοινωνία όχι μόνο μέσω της συγκράτησης των τιμών, αλλά και μέσω της διάθεσης προϊόντων σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες και την άμεση ανταπόκρισή μας σε περιόδους εκτάκτων κρίσεων. Η ακρίβεια είναι ο χειρότερος μας εχθρός - δεν την θέλουμε, δεν την επιδιώκουμε", ανέφερε. Ο κ. Γιώτης υπενθύμισε ότι πριν από δύο χρόνια η βιομηχανία τροφίμων στοχοποιήθηκε για την άνοδο του πληθωρισμού λόγω της αύξησης της τιμής του ελαιολάδου. Σήμερα, παρατηρείται ξανά μια τάση δαιμονοποίησης του κλάδου για αυξήσεις που προέρχονται από άλλες κατηγορίες προϊόντων, όπως φρούτα, λαχανικά, ψάρια και κρέας, που δεν έχουν σχέση με τα επώνυμα τυποποιημένα τρόφιμα.

Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ που παρουσιάστηκε στη γενική συνέλευση του ΣΕΒΤ, η άνοδος των τιμών στα τρόφιμα κατά το πρώτο τετράμηνο του 2026 συνδέεται κυρίως με τις ανατιμήσεις στα νωπά και μη επεξεργασμένα προϊόντα. Τον Απρίλιο, ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 4,4%, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα, όπου ο δείκτης ανήλθε στο 9,2%. Αντίθετα, στα επεξεργασμένα τρόφιμα οι ανατιμήσεις παρέμειναν περιορισμένες, στο 0,6%.

Σημαντικό μέρος των πιέσεων προέρχεται από κατηγορίες όπως φρούτα, λαχανικά και αλιεύματα, των οποίων οι τιμές επηρεάζονται άμεσα από καιρικές συνθήκες, την κλιματική αλλαγή, τη διαθεσιμότητα παραγωγής και τις διεθνείς αγορές. Αντίθετα, οι τιμές των τυποποιημένων και επεξεργασμένων τροφίμων παρέμειναν σχεδόν σταθερές, παρά την επιβάρυνση από το ενεργειακό κόστος και τις πρώτες ύλες.

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στην Ευρωζώνη, όπου ο πληθωρισμός τροφίμων διαμορφώθηκε στο 2,2% τον Απρίλιο, με τις αυξήσεις στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα να φτάνουν το 4,6% και στα επεξεργασμένα το 1%. Ωστόσο, η ένταση των ανατιμητικών πιέσεων είναι σημαντικά μεγαλύτερη στην ελληνική αγορά.

Απόκλιση κόστους και πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ

Η μελέτη του ΙΟΒΕ καταγράφει σημαντική απόκλιση μεταξύ του κόστους εισαγόμενων προϊόντων και του κόστους παραγωγής της εγχώριας βιομηχανίας. Το 2025, ο Δείκτης Τιμών Παραγωγού Τροφίμων υποχώρησε κατά 0,7%, ενώ ο Δείκτης Τιμών Εισαγωγών αυξήθηκε κατά 6,3%, αντανακλώντας πιέσεις από το εξωτερικό περιβάλλον. Κατά το τελευταίο πεντάμηνο, οι τιμές παραγωγού τροφίμων αυξήθηκαν κατά 1,7% σε ετήσια βάση, έναντι πληθωρισμού τροφίμων 4,1%. Τον Μάρτιο του 2026, οι τιμές παραγωγού ενισχύθηκαν κατά 1,8%, έναντι αύξησης 4,4% στις τιμές καταναλωτή, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι ανατιμήσεις δεν προέρχονται αποκλειστικά από τη μεταποίηση.

Ο κ. Πεταλάς εξήγησε ότι φρούτα και λαχανικά είναι προϊόντα που επηρεάζονται από την εποχικότητα και δεν έχουν σταθερή τιμή. Επιπλέον, η ελληνική αγορά τροφίμων είναι σε μεγάλο βαθμό μη οργανωμένη, με περίπου το 50% των κρεάτων και το 60% των φρούτων και λαχανικών να πωλούνται εκτός οργανωμένου λιανεμπορίου, όπως λαϊκές αγορές και οπωροπωλεία. Τα σούπερ μάρκετ, ως οργανωμένη αγορά, διασφαλίζουν ποιότητα και καλύτερες τιμές.

Τον Μάιο του 2026, ο πληθωρισμός στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, ήταν +1,14% σε σχέση με το 2025, ενώ σε σχέση με τον Απρίλιο του 2026 αυξήθηκε κατά 0,29%. Το ήμισυ της πληθωριστικής πίεσης οφείλεται στα νωπά φρούτα και λαχανικά, λόγω κακών καιρικών συνθηκών. Από τις 23 κατηγορίες που εξετάζονται, οι 10 παρουσιάζουν αύξηση και οι 13 μείωση. Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφονται στα κατεψυγμένα (-4,37%) και στις τροφές για κατοικίδια (-3,20%), ενώ οι μεγαλύτερες αυξήσεις στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά (+8,59%) και στις βρεφικές τροφές (+5,05%).