BoE: Επιτόκια στο 3,75% – Πληθωρισμός πάνω από 4% το 2027

Η Τράπεζα της Αγγλίας (BoE) αποφάσισε την Πέμπτη να διατηρήσει το βασικό της επιτόκιο στο 3,75%, μια κίνηση που συνοδεύτηκε από σαφή προειδοποίηση προς τις αγορές: ο πληθωρισμός στη Βρετανία ενδέχεται να υπερβεί το 4% στις αρχές του 2027, εφόσον οι υψηλές τιμές ενέργειας συνεχίσουν να πιέζουν την οικονομία για παρατεταμένο διάστημα. Η απόφαση της Επιτροπής Νομισματικής Πολιτικής (MPC) ελήφθη με ψήφους 6-3, με τρία μέλη να τάσσονται υπέρ μιας αύξησης κατά 25 μονάδες βάσης, στο 4%. Πρόκειται για την ίδια κατανομή ψήφων που είχε καταγραφεί και στη συνεδρίαση του Ιουλίου, γεγονός που υποδηλώνει μια επίμονη διχογνωμία εντός της επιτροπής σχετικά με την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.

Η σημασία της νέας απόφασης ενισχύεται από τα πρόσφατα στοιχεία για τον πληθωρισμό, ο οποίος ανήλθε στο 3,1% τον Αύγουστο, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε μηνών. Παράλληλα, ο δομικός πληθωρισμός παρέμεινε στο 2,6%, ενώ ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες διατηρήθηκε στο 3,4%. Τα στοιχεία αυτά, μέχρι στιγμής, περιορίζουν τις ενδείξεις για μια ευρύτερη και επίμονη μετακύλιση των ενεργειακών πιέσεων στις εγχώριες τιμές, διατηρώντας μια ισορροπία ανάμεσα στους κινδύνους και τη συγκρατημένη εικόνα των υποκείμενων πιέσεων.

Bailey: Η διάρκεια του ενεργειακού σοκ καθορίζει τον κίνδυνο

Ο διοικητής της BoE, Andrew Bailey, προειδοποίησε ότι η διάρκεια του ενεργειακού σοκ θα είναι κρίσιμη για την πορεία του πληθωρισμού. Όπως τόνισε, μέχρι στιγμής οι υψηλότερες διεθνείς τιμές ενέργειας έχουν προκαλέσει περιορισμένες δευτερογενείς επιπτώσεις στον καθορισμό των τιμών και των μισθών στη Βρετανία. Ωστόσο, όσο παρατείνεται η μεταβλητότητα, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να περάσουν οι πιέσεις στις εγχώριες τιμές και να απαιτηθεί αυστηρότερη νομισματική πολιτική.

Η BoE εκτιμά πλέον ότι οι ανοδικοί κίνδυνοι για τον πληθωρισμό έχουν ενισχυθεί σε σχέση με τις προβλέψεις του Ιουλίου. Η εξέλιξη των τιμών ενέργειας μετά την προηγούμενη έκθεση έχει κινηθεί προς την κατεύθυνση του δυσμενέστερου σεναρίου που είχε εξετάσει η κεντρική τράπεζα. Η ανησυχία αφορά κυρίως το ενδεχόμενο οι αρχικές αυξήσεις σε καύσιμα και ενέργεια να μετατραπούν σε ευρύτερες αυξήσεις τιμών και μισθών. Μέχρι στιγμής, πάντως, τα στοιχεία από την αγορά εργασίας και την τιμολογιακή πολιτική των επιχειρήσεων δεν δείχνουν σαφή και επίμονη επιτάχυνση αυτών των δευτερογενών επιδράσεων. Τα στοιχεία του Αυγούστου έδειξαν, μάλιστα, ότι η αύξηση των μισθών παραμένει κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2020.

Πληθωρισμός πάνω από 4% στις αρχές του 2027

Η μεγάλη αλλαγή στην εικόνα αφορά την πορεία του πληθωρισμού. Η BoE αναμένει πλέον ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή μπορεί να κινηθεί ελαφρώς πάνω από το 4% στις αρχές του 2027, καθώς οι υψηλότερες τιμές ενέργειας περνούν σταδιακά στην οικονομία. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την άνοδο του πληθωρισμού στο 3,1% τον Αύγουστο, έναντι του στόχου 2% της κεντρικής τράπεζας. Η άνοδος αποδόθηκε μεταξύ άλλων στις υψηλότερες τιμές βενζίνης και ντίζελ, αλλά και στις αυξημένες τιμές αεροπορικών εισιτηρίων.

Η εικόνα των υποκείμενων πιέσεων παραμένει πάντως πιο συγκρατημένη. Ο δομικός πληθωρισμός παρέμεινε στο 2,6% για τέταρτο συνεχόμενο μήνα, ενώ ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες παρέμεινε στο 3,4%. Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν ότι, παρά την ενεργειακή αναταραχή, οι ευρύτερες πληθωριστικές πιέσεις δεν έχουν ακόμη παγιωθεί, αφήνοντας περιθώρια στην κεντρική τράπεζα να αξιολογήσει προσεκτικά τα επόμενα βήματά της.

Η αγορά βλέπει αυξήσεις επιτοκίων

Η διατήρηση του επιτοκίου στο 3,75% δεν σημαίνει ότι η BoE αποκλείει μια νέα αύξηση. Αντίθετα, η τελευταία απόφαση ενισχύει την εικόνα μιας κεντρικής τράπεζας που θέλει να διατηρήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αυστηρότερης πολιτικής, εφόσον οι ενεργειακές πιέσεις αποδειχθούν επίμονες. Πριν από τη συνεδρίαση, οι αγορές έδιναν σημαντικά υψηλότερη πιθανότητα αύξησης επιτοκίων τον Νοέμβριο από ό,τι οι περισσότεροι οικονομολόγοι. Το Reuters κατέγραφε πιθανότητα περίπου 80% για αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης τον Νοέμβριο, ενώ στην αντίστοιχη δημοσκόπηση των οικονομολόγων η πρόβλεψη ήταν πολύ πιο συγκρατημένη.

Η διαφορά αυτή αποτυπώνει το βασικό δίλημμα της BoE: από τη μία πλευρά, η άνοδος των ενεργειακών τιμών αυξάνει τον πληθωριστικό κίνδυνο· από την άλλη, η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια εξασθένησης και ο υποκείμενος πληθωρισμός δεν έχει παρουσιάσει αντίστοιχη επιτάχυνση. Η ισορροπία αυτή καθιστά την επόμενη συνεδρίαση του Νοεμβρίου ιδιαίτερα κρίσιμη για τις προσδοκίες των αγορών.

Αλλαγή στρατηγικής στα κρατικά ομόλογα

Παράλληλα με την απόφαση για τα επιτόκια, η BoE ανακοίνωσε σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο θα μειώσει το χαρτοφυλάκιο βρετανικών κρατικών ομολόγων που απέκτησε στο πλαίσιο των προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης. Η MPC αποφάσισε μια πολυετή πορεία μείωσης του χαρτοφυλακίου, με στόχο να περιοριστεί σταδιακά στο μηδέν για τα ομόλογα που κατέχονται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής. Ο ρυθμός έχει καθοριστεί στα 20 δισ. λίρες ετησίως, παράλληλα με τη φυσική λήξη των ομολόγων.

Ωστόσο, η εφαρμογή της στρατηγικής αλλάζει σημαντικά. Η BoE θα διακρατήσει έως τη λήξη της περίπου 221,7 δισ. λίρες σε gilts που λήγουν πριν από το 2035. Παράλληλα, άλλα 120 δισ. λίρες σε πολύ μακροπρόθεσμα ομόλογα θα παραμείνουν στο χαρτοφυλάκιο και θα διακρατηθούν έως τη λήξη τους, καθώς συνδέονται με τη στήριξη της έκδοσης τραπεζογραμματίων. Για τα υπόλοιπα ομόλογα, ύψους περίπου 146,5 δισ. λιρών, με λήξεις από το 2035 έως το 2049, η BoE εξετάζει ένα μοντέλο βάσει του οποίου θα μπορούσαν να πωλούνται απευθείας προς την κυβέρνηση, μέσω του Debt Management Office. Οι πωλήσεις αυτές θα πραγματοποιούνται σε τιμές αγοράς και με ετήσιο ρυθμό περίπου 20 δισ. λιρών. Η Τράπεζα θα επανεξετάσει το μοντέλο πριν από τον Απρίλιο του 2027. Μέχρι τότε, οι δημοπρασίες της BoE στο πλαίσιο του Asset Purchase Facility αναστέλλονται.

Η οικονομία και ο προϋπολογισμός

Η απόφαση της BoE έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για τη βρετανική οικονομία, καθώς η κυβέρνηση προετοιμάζει τον προϋπολογισμό της 28ης Οκτωβρίου. Η οικονομία εμφανίζει ορισμένα σημάδια ανθεκτικότητας, με την ανάπτυξη του τρίτου τριμήνου να εκτιμάται υψηλότερα από ό,τι προηγουμένως. Την ίδια στιγμή, όμως, η νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους επιβαρύνει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και αυξάνει το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Για την κυβέρνηση, η επιστροφή του πληθωρισμού πάνω από τον στόχο περιπλέκει την προσπάθεια διαμόρφωσης του οικονομικού πλαισίου ενόψει του προϋπολογισμού. Η άνοδος των επιτοκίων θα αύξανε το κόστος δανεισμού, ενώ η διατήρηση των επιτοκίων σε υψηλά επίπεδα περιορίζει ήδη τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Το βασικό ερώτημα για τις αγορές, συνεπώς, μεταφέρεται πλέον στη συνεδρίαση του Νοεμβρίου: εάν η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί, η BoE θα χρειαστεί να περάσει από την προειδοποίηση στην πράξη και να αυξήσει ξανά τα επιτόκια. Προς το παρόν, η κεντρική τράπεζα επέλεξε να περιμένει περισσότερα στοιχεία. Όμως ο τόνος της έχει γίνει σαφώς αυστηρότερος, καθώς ο πληθωρισμός κινείται εκ νέου μακριά από τον στόχο του 2%.