Δύο Ελλάδες σε σύγκρουση: Πατρίδα και παράδοση απέναντι στην παγκόσμια ισοπέδωση

Δύο βαθιά διαφορετικές αντιλήψεις για την Ελλάδα, την κοινωνία και το μέλλον της συγκρούονται πλέον ανοιχτά στον δημόσιο χώρο. Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στις κομματικές επιλογές ή στην οικονομική πολιτική. Αγγίζει την πίστη, την οικογένεια, την εθνική ταυτότητα, τη δημογραφία, τη μετανάστευση, την εκπαίδευση, την τεχνολογία και τα όρια της ατομικής ελευθερίας.

Στη μία πλευρά βρίσκεται ένα τμήμα της κοινωνίας που αντιμετωπίζει την παγκοσμιοποίηση ως αναπόφευκτη και θετική εξέλιξη. Υποστηρίζει την ταχεία προσαρμογή της χώρας στα δυτικά κοινωνικά πρότυπα, την αποδυνάμωση του παραδοσιακού ρόλου της Εκκλησίας, τη διεύρυνση των ατομικών δικαιωμάτων και τη σταδιακή μετατροπή της Ελλάδας σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία.

Σε αυτή την αντίληψη, η εθνική ταυτότητα θεωρείται περισσότερο διοικητικό και νομικό πλαίσιο παρά ζωντανή ιστορική συνέχεια. Η πατρίδα υποχωρεί μπροστά στην έννοια του «πολίτη του κόσμου», η θρησκευτική παράδοση περιορίζεται στην ιδιωτική σφαίρα και η οικογένεια επαναπροσδιορίζεται σύμφωνα με τις κοινωνικές και νομοθετικές κατευθύνσεις που κυριαρχούν στις Βρυξέλλες και στα μεγάλα δυτικά κέντρα εξουσίας.

Πολιτικοί γάμοι, εύκολες διαδικασίες διαζυγίου, ευθανασία, καύση των νεκρών και νέα πρότυπα οικογενειακής οργάνωσης παρουσιάζονται ως αυτονόητα βήματα εκσυγχρονισμού. Την ίδια στιγμή, όσοι εκφράζουν ηθικές, θρησκευτικές ή κοινωνικές ενστάσεις αντιμετωπίζονται συχνά ως ξεπερασμένοι, οπισθοδρομικοί ή επικίνδυνοι για τη δημόσια συζήτηση.

Η πολιτισμική αυτή μετατόπιση δεν γίνεται μόνο μέσα από τους νόμους. Περνά μέσα από τη διαφήμιση, την τηλεόραση, τον κινηματογράφο, τις ψηφιακές πλατφόρμες, τη μόδα και την εκπαίδευση. Ξενόφερτα έθιμα, εμπορικές γιορτές και καταναλωτικές συνήθειες αποκτούν μεγαλύτερη προβολή από τις ελληνικές παραδόσεις, ενώ η γλώσσα, οι θρησκευτικές εορτές και τα ιστορικά σύμβολα αντιμετωπίζονται σταδιακά ως κατάλοιπα μιας παλαιότερης εποχής.

Το Halloween, η Black Friday, τα εισαγόμενα πρότυπα των κοινωνικών δικτύων και η εμπορευματοποίηση κάθε προσωπικής στιγμής δεν αποτελούν απλές ακίνδυνες συνήθειες. Συνθέτουν ένα ενιαίο μοντέλο ζωής, στο οποίο η ταυτότητα κατασκευάζεται από την αγορά, η κοινωνική αποδοχή μετριέται με προβολές και «likes» και ο άνθρωπος μετατρέπεται σε καταναλωτή προϊόντων, ιδεών και συμπεριφορών.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ταχύτατη ψηφιοποίηση της καθημερινότητας. Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, οι ψηφιακές ταυτότητες, οι βάσεις δεδομένων και η σταδιακή υποχώρηση των μετρητών παρουσιάζονται αποκλειστικά ως μέσα ευκολίας και ασφάλειας. Η συζήτηση για τον έλεγχο, την ιδιωτικότητα και τη δυνατότητα αποκλεισμού ενός πολίτη από την οικονομική και κοινωνική ζωή παραμένει περιορισμένη.

Η μετάβαση σε μια κοινωνία όπου όλες οι κινήσεις, οι αγορές και οι συναλλαγές καταγράφονται δεν είναι ουδέτερη. Δημιουργεί τεράστια ισχύ για το κράτος, τις τράπεζες και τις τεχνολογικές εταιρείες. Χωρίς αυστηρές εγγυήσεις, η ψηφιακή ευκολία μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό διαρκούς επιτήρησης.

Η οικογένεια, η πίστη και η εθνική συνέχεια στο περιθώριο

Στην άλλη πλευρά βρίσκεται ένα σημαντικό τμήμα του ελληνικού λαού που εξακολουθεί να θεωρεί την Πατρίδα, την Ορθόδοξη Πίστη και την οικογένεια θεμελιώδη στοιχεία της συλλογικής μας ύπαρξης. Για αυτούς τους πολίτες, η Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς έναν γεωγραφικό χώρο ή μια διοικητική περιφέρεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Είναι ιστορική συνέχεια, γλώσσα, μνήμη, κοινότητα, θυσία και πολιτισμός. Είναι η σχέση των σημερινών Ελλήνων με τις προηγούμενες γενιές και η ευθύνη τους απέναντι σε εκείνες που θα ακολουθήσουν.

Οι άνθρωποι αυτοί επιμένουν ότι τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν την ελληνική ιστορία, να διδάσκονται σωστά τη γλώσσα και να έρχονται σε επαφή με την ορθόδοξη παράδοση. Θεωρούν ότι η οικογένεια δεν μπορεί να αντικατασταθεί από κρατικούς μηχανισμούς, ψηφιακές οθόνες και απρόσωπες δομές φροντίδας.

Η παρουσία των παππούδων και των γιαγιάδων μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον δεν αντιμετωπίζεται ως βάρος. Αποτελεί γέφυρα με το παρελθόν, φορέα μνήμης και πηγή εμπειρίας για τα παιδιά. Η απομάκρυνση της τρίτης ηλικίας από το σπίτι και η παράδοση της φροντίδας αποκλειστικά σε ιδρύματα αποδυναμώνουν τους δεσμούς που κράτησαν όρθια την ελληνική κοινωνία σε δύσκολες περιόδους.

Η αντίσταση στην πολιτισμική ισοπέδωση δεν σημαίνει εχθρότητα απέναντι σε κάθε άνθρωπο που έχει διαφορετική καταγωγή, πίστη ή προσωπική ζωή. Σημαίνει δικαίωμα της κοινωνίας να προστατεύσει τη δική της ιστορική φυσιογνωμία, να καθορίσει τους κανόνες ένταξης και να απαιτήσει σεβασμό στους νόμους, στη γλώσσα και στις παραδόσεις της χώρας.

Η μεταναστευτική πολιτική αποτελεί κεντρικό σημείο αυτής της σύγκρουσης. Η ανεξέλεγκτη είσοδος, η απουσία αποτελεσματικών επιστροφών και η μαζική απόδοση δικαιωμάτων χωρίς πραγματική κοινωνική ενσωμάτωση δημιουργούν εύλογη ανησυχία για την κοινωνική συνοχή.

Η ιθαγένεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή διοικητική πράξη ή ως εργαλείο πληθυσμιακής διαχείρισης. Αποτελεί κορυφαίο δεσμό με την ελληνική πολιτεία και πρέπει να απονέμεται μέσα από αυστηρές, διαφανείς και ουσιαστικές προϋποθέσεις.

Η κριτική προς τη μεταναστευτική πολιτική οφείλει να στρέφεται στις κυβερνητικές επιλογές, στους ανεπαρκείς ελέγχους, στην ασυδοσία ορισμένων οργανώσεων και στην απουσία εθνικού σχεδιασμού. Η συλλογική ενοχοποίηση ανθρώπων με βάση την καταγωγή ή τη θρησκεία τους δεν προσφέρει λύση και αποδυναμώνει την τεκμηριωμένη πολιτική αντίδραση.

Αντίστοιχα, η προστασία της παραδοσιακής οικογένειας και η διαφωνία με συγκεκριμένες νομοθετικές αλλαγές μπορούν να εκφράζονται με σαφήνεια, χωρίς προσβολές απέναντι σε πρόσωπα λόγω του σεξουαλικού τους προσανατολισμού. Η πολιτική σύγκρουση αφορά θεσμούς, νόμους και κοινωνικά πρότυπα, όχι την ανθρώπινη αξία κάθε πολίτη.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να κυβερνάται με πολιτισμικές εντολές από το εξωτερικό

Η σχέση της χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί επίσης μέρος του ίδιου ρήγματος. Για ένα τμήμα της πολιτικής και οικονομικής ελίτ, οι Βρυξέλλες λειτουργούν ως αδιαμφισβήτητη πηγή νομιμότητας. Κάθε ευρωπαϊκή κατεύθυνση παρουσιάζεται ως μονόδρομος και κάθε εθνική αντίρρηση χαρακτηρίζεται απομονωτισμός.

Η στάση αυτή έχει οδηγήσει σε βαθιά εξάρτηση. Η Ελλάδα υιοθετεί αποφάσεις για την οικονομία, την ενέργεια, τη μετανάστευση, την εκπαίδευση και την κοινωνική πολιτική χωρίς ουσιαστική δημόσια συζήτηση και χωρίς να εξετάζεται πάντοτε αν υπηρετούν τις ιδιαίτερες ανάγκες του ελληνικού λαού.

Η Συμφωνία των Πρεσπών παραμένει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας θεωρεί ότι η παραχώρηση του όρου «Μακεδονία» και η αναγνώριση μακεδονικής γλώσσας και ταυτότητας δημιούργησαν ιστορικά και εθνικά τετελεσμένα. Η μετέπειτα αποδοχή της συμφωνίας από τη Νέα Δημοκρατία, παρά τις προεκλογικές αντιδράσεις, ενίσχυσε την πεποίθηση ότι οι κυβερνήσεις αλλάζουν, όμως οι βασικές επιλογές των διεθνών κέντρων παραμένουν ανέγγιχτες.

Η κλιματική πολιτική αποτελεί ένα ακόμη πεδίο στο οποίο απαιτείται σοβαρός έλεγχος. Η κλιματική αλλαγή και η άνοδος της θερμοκρασίας τεκμηριώνονται από εκτεταμένα επιστημονικά δεδομένα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πολιτική που εφαρμόζεται στο όνομά τους είναι αποτελεσματική, δίκαιη ή απαλλαγμένη από οικονομικά συμφέροντα.

Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να εξετάζουν ποιος πληρώνει την ενεργειακή μετάβαση, ποιος κερδίζει από τις επιδοτήσεις, ποιο είναι το κόστος για τα νοικοκυριά και κατά πόσο οι αποφάσεις λαμβάνονται με διαφάνεια. Η αμφισβήτηση συγκεκριμένων πολιτικών δεν πρέπει να συγχέεται με την απόρριψη των επιστημονικών δεδομένων.

Η σημερινή σύγκρουση δεν είναι απλώς ανάμεσα σε «προοδευτικούς» και «συντηρητικούς». Είναι σύγκρουση ανάμεσα σε ένα μοντέλο πλήρους προσαρμογής στις παγκόσμιες πολιτισμικές και οικονομικές τάσεις και σε μια αντίληψη που επιμένει στην εθνική αυτονομία, στην ιστορική συνέχεια και στην προστασία των παραδοσιακών κοινωνικών δεσμών.

Η πολιτική και μιντιακή εξουσία επιχειρεί συχνά να φιμώσει αυτή τη δεύτερη αντίληψη με εύκολες κατηγορίες περί ακραίων, φασιστών ή οπισθοδρομικών. Η τακτική αυτή δεν απαντά στις πραγματικές αγωνίες της κοινωνίας. Τις συσσωρεύει και τις μετατρέπει σε οργή.

Η Ελλάδα χρειάζεται μια σοβαρή εθνική συζήτηση για το ποια στοιχεία θέλει να διατηρήσει και ποια να αλλάξει. Η εξέλιξη μιας κοινωνίας είναι αναγκαία, όμως δεν μπορεί να σημαίνει διαγραφή της μνήμης, αποδόμηση της οικογένειας, απαξίωση της πίστης και παράδοση κάθε εθνικής αρμοδιότητας σε υπερεθνικά κέντρα.

Η Πατρίδα, η Πίστη και η Οικογένεια δεν αποτελούν συνθήματα μίσους. Είναι αξίες που στήριξαν τον ελληνικό λαό σε πολέμους, κατοχές, φτώχεια και εθνικές καταστροφές. Μπορούν να υπερασπίζονται με αποφασιστικότητα, χωρίς την υποτίμηση συνανθρώπων και χωρίς την εγκατάλειψη του σεβασμού που επιβάλλει η ίδια η χριστιανική παράδοση.

Το πραγματικό δίλημμα είναι αν η Ελλάδα θα παραμείνει μια χώρα με ιστορική συνείδηση, πολιτισμική συνέχεια και δικαίωμα να αποφασίζει για το μέλλον της ή αν θα μετατραπεί σε έναν απρόσωπο χώρο κατανάλωσης, ψηφιακής επιτήρησης και εισαγόμενων κοινωνικών προτύπων.

Η απάντηση δεν θα δοθεί με ύβρεις και αφορισμούς. Θα δοθεί με πολιτική οργάνωση, δημοκρατική συμμετοχή, τεκμηριωμένο λόγο και σταθερή υπεράσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας. Η παράδοση παραμένει ζωντανή μόνο όταν μπορεί να μιλήσει στο παρόν και να οικοδομήσει το μέλλον.