ΕΕ: Αντιστάσεις για τον προϋπολογισμό 2028-2034

Η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέθεσε χθες, Τετάρτη, τη νέα συμβιβαστική της πρόταση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της περιόδου 2028-2034, η οποία αποτελεί το κεντρικό θέμα συζήτησης σήμερα σε επίπεδο Μονίμων Αντιπροσώπων (Coreper) στις Βρυξέλλες. Η διαδικασία αναμένεται να κλιμακωθεί με τη συζήτηση στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων την ερχόμενη Τρίτη, πριν την τελική τοποθέτηση των Ευρωπαίων ηγετών στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης, όπου αναμένεται να αποτυπωθούν οι πολιτικές κατευθύνσεις για τις επόμενες εβδομάδες.

Η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας προβλέπει συνολικό ύψος δαπανών ύψους 1,825 τρισεκατομμυρίων ευρώ, ποσό το οποίο είναι μειωμένο κατά περίπου 159 δισεκατομμύρια ευρώ, ήτοι κατά 8%, σε σύγκριση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Παρά τη σημαντική αυτή μείωση, ο νέος προϋπολογισμός παραμένει περίπου 30% μεγαλύτερος από το τρέχον ΠΔΠ, γεγονός που υποδηλώνει την πρόθεση της Ένωσης να ενισχύσει τις δράσεις της, έστω και με πιο συγκρατημένους ρυθμούς.

Η αντίδραση των κρατών-μελών που παραδοσιακά τάσσονται υπέρ της δημοσιονομικής πειθαρχίας ήταν άμεση και κατηγορηματική. Ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών, Έλκο Χάινεν, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «η Ολλανδία δεν μπορεί να αποδεχθεί αυτή την πρόταση», προειδοποιώντας ότι με αυτούς τους ρυθμούς δεν θα υπάρξει συμφωνία έως το τέλος του έτους. Από την πλευρά της, η Σουηδή υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Τζέσικα Ρόζενκραντς, χαρακτήρισε το σχέδιο «παράλογο», ζητώντας σημαντικά μεγαλύτερες περικοπές στις δαπάνες. Το μήνυμα από το Βερολίνο ήταν εξίσου αρνητικό, με τη γερμανική πλευρά να τονίζει ότι η πρόταση «δεν αποτελεί βάση για συμφωνία», καθώς ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός πρέπει να παραμείνει οικονομικά προσιτός για τις χώρες που επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος της χρηματοδότησής του.

Πού πέφτει το «ψαλίδι» των περικοπών

Η ανάλυση των κονδυλίων αποκαλύπτει τις προτεραιότητες της ιρλανδικής προεδρίας. Το μεγαλύτερο βάρος των περικοπών επωμίζονται οι τομείς της ανταγωνιστικότητας, της έρευνας και της άμυνας, με μείωση που φτάνει το 13%, καθώς και η εξωτερική δράση της Ε.Ε., η οποία υφίσταται μείωση 17%. Αντίθετα, οι παραδοσιακές πολιτικές της συνοχής, της γεωργίας και της αλιείας περιορίζονται μόλις κατά 3%, διατηρώντας ουσιαστικά τις εθνικές κατανομές που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα χώρες όπως η Ελλάδα. Η στρατηγική αυτή αντανακλά την προσπάθεια εξισορρόπησης μεταξύ των νέων αναδυόμενων προτεραιοτήτων και της ανάγκης διατήρησης της συνοχής και της στήριξης των αγροτών.

Οι αντιθέσεις μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες. Οι έξι «φειδωλές» χώρες, με επικεφαλής τη Γερμανία, απαιτούν πολύ μεγαλύτερη συγκράτηση δαπανών, ενώ οι 17 «Φίλοι της Συνοχής», μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Ιταλία, επιμένουν στην προστασία των αγροτών και των περιφερειών. Η ιρλανδική προεδρία επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις αντικρουόμενες αυτές απαιτήσεις, υποστηρίζοντας ότι ο νέος προϋπολογισμός πρέπει να χρηματοδοτεί τις αναδυόμενες προτεραιότητες, χωρίς να εγκαταλείπει τις παραδοσιακές πολιτικές της Ένωσης.

«Αντιφάσεις» και πολιτικές προκλήσεις

Ωστόσο, Ευρωπαίος διπλωμάτης από χώρα του Βορρά επισημαίνει ακόμη μία αντίφαση: οι μεγαλύτερες περικοπές αφορούν προτεραιότητες που οι ηγέτες θα συζητήσουν αυτή την εβδομάδα στις Βρυξέλλες, σε μια περίοδο αυξανόμενων προκλήσεων για την ασφάλεια, την ενέργεια και την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Το πολιτικό περιβάλλον στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. περιπλέκει περαιτέρω τη διαπραγμάτευση ενόψει κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων. Οι πρόωρες εκλογές της 29ης Νοεμβρίου στην Ισπανία, οι γερμανικές περιφερειακές αναμετρήσεις με την ενίσχυση της ακροδεξιάς AfD και οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027 περιορίζουν σε μεγάλο βαθμό τα περιθώρια συμβιβασμών, καθώς οι κυβερνήσεις διστάζουν να προβούν σε παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να πλήξουν το εσωτερικό πολιτικό τους κεφάλαιο.

Παρά τα εμπόδια, η ιρλανδική προεδρία επιδιώκει συμφωνία έως τα Χριστούγεννα, ελπίζοντας να κάμψει τις αντιστάσεις και να οδηγήσει τις διαπραγματεύσεις σε αίσιο τέλος. Ο δρόμος προς τη συναίνεση παραμένει ωστόσο μακρύς και απαιτεί λεπτούς χειρισμούς, καθώς οι διαφορετικές εθνικές ατζέντες και οι οικονομικές πιέσεις δοκιμάζουν την ενότητα της Ένωσης.