ΕΕ: Κοινό Πρωτόκολλο Άμυνας κατά Υβριδικών Επιθέσεων

Οι υπουργοί Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντώνται τη Δευτέρα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, με κεντρικό θέμα τη διαμόρφωση μιας ενιαίας και αποφασιστικής απάντησης στο κλιμακούμενο κύμα ρωσικών υβριδικών επιθέσεων που πλήττουν τα κράτη-μέλη. Η συζήτηση αναμένεται να επικεντρωθεί σε ένα «Πρωτόκολλο Έκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια», το οποίο παρουσιάζεται ως μια ευρύτερη στρατηγική αντιμετώπισης υβριδικών απειλών, σύμφωνα με δηλώσεις της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, όπως μεταδίδει το Politico.

Η πρόταση για το πρωτόκολλο προήλθε από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά την ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε το πρωτόκολλο ως την ευρωπαϊκή εκδοχή του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, το οποίο επιτρέπει σε ένα κράτος-μέλος να ζητήσει διαβουλεύσεις με τους συμμάχους του όταν αισθάνεται ότι η ασφάλειά του απειλείται. Η Κάλας διευκρίνισε ότι η συζήτηση της Δευτέρας θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ μπορούν να συνεργαστούν με τα κράτη-μέλη για να προσδιορίσουν ποια εργαλεία από το οπλοστάσιο της Ένωσης θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν στο πλαίσιο της αντίδρασης που προβλέπει το πρωτόκολλο.

Παρά το γεγονός ότι οι διπλωμάτες παραδέχονται ότι οι λεπτομέρειες σχετικά με το τι θα μπορούσε να συνεπάγεται το πρωτόκολλο παραμένουν θεωρητικά ασαφείς, αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε εισβολές με drones, σαμποτάζ και κυβερνοεπιθέσεις, εφόσον αποδοθεί με βεβαιότητα η ευθύνη. Η Κάλας τόνισε ότι το πρωτόκολλο θα εφαρμόζεται σε «ό,τι βρίσκεται κάτω από το όριο της ένοπλης επιθετικότητας».

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι υβριδικές δραστηριότητες που συνδέονται με τη Ρωσία αυξήθηκαν δραματικά. Οι πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών, οι συντριβές και οι εκρήξεις έχουν γίνει σχεδόν καθημερινό φαινόμενο σε ορισμένες περιοχές της Ανατολικής Ευρώπης, ιδίως σε χώρες που συνορεύουν με την Ουκρανία. Υπάρχουν επίσης αυξανόμενες εικασίες ότι το Κρεμλίνο θα μπορούσε να επεκτείνει την εκστρατεία του στη Δυτική Ευρώπη. Οι εντάσεις μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας έφτασαν στο αποκορύφωμά τους αυτόν τον μήνα, αφού το Βερολίνο κατηγόρησε τη Ρωσία ότι βρίσκεται πίσω από μια επίθεση με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας νωρίτερα φέτος.

Η Ρωσία «δεν σημειώνει καμία επιτυχία στο πεδίο της μάχης. Γι’ αυτό και αυξάνει την πίεση και τις υβριδικές ενέργειες εναντίον των χωρών που υποστηρίζουν την Ουκρανία», δήλωσε ο Φινλανδός υπουργός Άμυνας Άντι Χάκκανεν στους δημοσιογράφους έξω από την αίθουσα της υπουργικής συνάντησης. Γι’ αυτό «πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα με ψυχραιμία, αλλά και αποφασιστικότητα».

Ο Χάκκανεν ανέφερε ότι οι αντιδράσεις στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου έκτακτης ανάγκης θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν περαιτέρω κυρώσεις και περιορισμούς στη χορήγηση βίζας σε Ρώσους τουρίστες. Ωστόσο, «χρειαζόμαστε στενή συνεργασία με το ΝΑΤΟ», πρόσθεσε.

Ωστόσο, αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ένα από τα βασικά ζητήματα που θα καθορίσουν την αντίδραση της ΕΕ είναι η ανάγκη να επιταχυνθούν οι ενέργειες για τη συλλογή ισχυρών αποδεικτικών στοιχείων που θα αποδίδουν την ευθύνη για τις υβριδικές επιθέσεις.

Στην Εσθονία, οι αρχές εξακολουθούν να διερευνούν μια υποτιθέμενη εμπρηστική επίθεση που σημειώθηκε στα μέσα Αυγούστου του 2026 εναντίον της αμυντικής εταιρείας Milrem Robotics, ως πιθανή πράξη ρωσικού σαμποτάζ. Ωστόσο, «θα ήθελα πρώτα να ανακαλύψουμε ποιος το έκανε και μετά να το δημοσιοποιήσουμε, όπως έκανε η Γερμανία πριν από μερικές εβδομάδες», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας της Εσθονίας, Μάρτιν Χέρεμ.

«Και μετά, φυσικά, πρέπει να αναλάβουμε δράση», πρόσθεσε.